Ysraýylda saýlawdan soňky näbellilik: Netanýahu bilen Eisenkotyň arasynda hökümet gurmak üçin ýaryş

Ysraýylda geçirilen saýlawlardan soň ýurduň syýasy geljegi näbelliligine galýar. Premýer-ministr Benýamin Netanýahu öz güýjüni saklamagyň dürli ýollaryny gözleýän wagtynda, garşydaşy, öňki Baş ştabyň başlygy Gadi Eisenkot üýtgeşme wadasy bilen hökümet gurmak ugrunda işleýär. Saýlaw gutusynyň netijeleri Ysraýyl jemgyýetinde çuňňur syýasy we jemgyýetçilik polýarlaşmagyň dowam edýändigini we arap-palestina partiýalarynyň köpelmegine garamazdan hökümet gurmak krizisiniň entek ýeňilmändigini görkezýär.

Ysraýylda hökümet gurmak üçin haýsy mümkinçilikler bar?

Häzirki wagtda Ysraýyl syýasatynyň öňünde üç esasy wariant bar: Arap partiýalarynyň goldawy bilen dörediljek azlyk hökümet, Netanýahu we garşydaşlary bilen ylalaşyk baglaşjak ýa-da täze saýlawlar geçirjek agzybirlik hökümeti. Birinji wariant, azlyklaryň hökümeti oppozisiýadaky sagçy liderleriň arap partiýalaryna bolan garaýşy sebäpli kyn görünse-de, Netanýahunyň we garşydaşlarynyň birleşmegi, taraplaryň arasyndaky ynam meselesi sebäpli näbelliligine galýar.

Arap saýlawçylarynyň syýasy täsiri nähili üýtgedi?

Saýlawlaryň iň täsirli wakalarynyň biri, saýlaw gutusyna arap-palestinaly saýlawçylaryň güýçli gatnaşmagy we wekilçilik gözlemekleriniň köpelmegi boldy. Ra'am we Mansur Abbasyň ýolbaşçylygyndaky Bilelikdäki sanaw ýaly gurluşlar, Gaza söweşiniň we Günbatar Şeriýadaky wakalaryň täsiri astynda syýasy agramyny artdyrdy. Şeýle-de bolsa, bu partiýalaryň parlamentdäki güýjüne garamazdan, ýewreý partiýalarynyň köpüsi olary kanuny koalisiýa hyzmatdaşlary hökmünde kabul etmek islemeýärler.

Ysraýylda geçirilen saýlawlardan soň, Benýamin Netanýahu öz güýjüni saklamaga synanyşýarka, Gadi Eisenkot üýtgetmek islegini hökümet köplügine öwürmegi maksat edinýär. Saýlawlarda arap-palestina partiýalarynyň köpelmegi syýasy deňagramlylygy üýtgedýän hem bolsa, Ysraýylyň sosial bölünişigi we ýolbaşçylaryň arasyndaky ynam krizisi hökümet gurmak işini kynlaşdyrýar.

Ysraýylda hökümet döredilmese, häzirki premýer-ministr Benýamin Netanýahu wagtlaýyn premýer-ministr wezipesini dowam etdirýär. Bu etap petiklense, Prezident Isak Herzogyň barlyşyk baradaky çagyryşlary öňe çykyp biler ýa-da täze saýlaw karary öňe çykyp biler. Syýasy ýolbaşçylaryň koalisiýa gepleşikleri ýurduň demokratik institutlarynyň geljegi we Palestina meselesine çemeleşmeler barada aýgytly bolar.

Netije

Saýlawlaryň netijeleri, bir syýasy toparyň Ysraýylda düýpgöter agalyk edip bilmejekdigini we saýlaw gutusynda sosial polýarlaşmanyň öz beýanyny tapýandygyny görkezýär. Netanýahunyň garşylygy oppozisiýany birleşdirse-de, umumy syýasy maksatnama döretmek üçin bu ýagdaý ýeterlik däl ýaly.

Mejlisdäki arap-palestina partiýalarynyň agramynyň artmagy Ysraýyl syýasatynyň adaty gurluşyna garşy çykýar. Şeýle-de bolsa, bu ýagdaý koalisiýa döretmek prosesinde kanuny jedelleri döredýär we syýasy krizisi çözmegi has çylşyrymlaşdyrýar.

Mümkin täsirler

Hökümet döretmek prosesindäki näbellilik, Ysraýylyň içerki syýasatda karar bermek mehanizmlerini haýalladyp, demokratik institutlar baradaky jedelleri çuňlaşdyryp biler. Hususan-da, kazyýet we howpsuzlyk syýasatlaryna edilýän basyş koalisiýa gepleşikleriniň netijelerine baglylykda başga bir ugra gidip biler.

Arap partiýalarynyň hökümet işlerine gatnaşmak ýa-da daşarky goldaw bermek baradaky tagallalary arap raýatlarynyň Ysraýylda syýasy wekilçiligini güýçlendirip biler. Şeýle-de bolsa, bu ýagdaý sagçy ýewreý partiýalarynyň reaksiýasy bilen ýüzbe-ýüz bolanda, syýasy dartgynlylygyň we ýurduň gaýtadan saýlanmak mümkinçiliginiň ýokarlanmagyna sebäp bolup biler.