Siriýada täze döwür: Deir ez-Zorda tapylan agdarylan reimeime degişli tonna ýadro materiallary

Siriýada dolandyryş çalşygyndan soň, ýurduň ýadro işleri bilen baglanyşykly möhüm ösüş boldy. Siriýanyň Daşary işler ministri Assad Hasan Şebani we Halkara Atom Energiýasy Guramasynyň (IAEA) prezidenti Rafael Mariano Grossi paýtagt Damaskda geçirilen bilelikdäki metbugat ýygnagynda Deir ez-Zor welaýatynda işden aýrylan re regimeimiň döwründen galan birnäçe tonna ýadro materialynyň tapylandygyny habar berdiler.

IAEA inspektorlary Deir ez-Zorda syrly sahypa girdi

IAEA-nyň prezidenti Rafael Mariano Grossi, ammar meýdançasynyň gapylarynyň edaranyň inspektorlary üçin açylandygyny aýtdy we Siriýanyň Atom Energiýasy Komissiýasynyň toparlary bilen bilelikde sebitde intensiw işe başlajakdyklaryny habar berdi. Grossi bu ugurdaky häzirki ýagdaý barada maglumat berip: "Meýdana ýetdik, gözegçilik etdik, ýöne edilmeli işler kän. Bu ýerdäki ähli ýadro materiallaryny hasaba almak we olaryň howpsuz saklanmagyny üpjün etmek üçin içgin işläris" -diýdi. Grossi bu ädimiň Siriýa üçin "täze sahypa" dygyny belläp, bu prosesiň geçmişi ýatdan çykarmak däl-de, eýsem "geçmişe garşy durmak" manysyny berdi. Şeýle hem, Siriýanyň prezidenti Ahmed Şara we Siriýanyň Atom Energiýasy Komissiýasynyň bu edara bilen hyzmatdaşlyk etmek kararyna ýokary baha berýändigini aýtdy.

learadro çäreleri ýarag däl-de, parahatçylykly sebitler bilen ýatlanar

IAEA-nyň prezidenti Grossi Siriýa bilen bilelikdäki işleriň netijesinde ýurtdaky ýadro işleriniň mundan beýläk harby ýa-da ýarag meselesi bilen baglanyşykly bolmajakdygyny aýtdy. Nuclearadro tehnologiýasynyň esasy maksadyna laýyklykda ulanylmalydygyny mälim eden Grossi: "Mundan beýläk ýadro tehnologiýasy lukmançylyk, energiýa, azyk we suw dolandyryşy ýaly möhüm ugurlar bilen baglanyşykly bolar. Edil şonuň ýaly bolmaly. Şonuň üçin aýdyşym ýaly bu gün hakykatdanam gowy gün."

Täze Dolandyryşdan aç-açanlyk we hyzmatdaşlyk habary

Siriýanyň Daşary işler ministri Assad Hasan Şaýbani tapylan ýadro mirasynyň agdarylan re regimeime degişlidigini we munuň täze döwletiň dolandyryş garaýşyny görkezmeýändigini aýtdy. Geçirilen tehniki gözleglere laýyklykda bu maddalaryň hiç hili howp abandyrmaýandygyny mälim eden Şaýbani, ýadro elementleriniň Siriýanyň milli jogapkärçiligi bolup galjakdygyny we IAEA-nyň kepillik mehanizminde saklanjakdygyny tassyklady.

Şeýbani "Biz Agentligi meýdançany barlamak we barlamak üçin çagyrdyk. Delegasiýanyň sebite howpsuz girmegi üçin ähli serişdeleri mobilizledik. Baş direktor we onuň topary şu gün irden meýdana baryp gördüler we zerur nusgalary aldylar. Bu karar daşarky islegsiz öz islegimiz bilen ädilen ädimdir" -diýdi. Şeýbani Siriýanyň aç-açan garaýyş görkezýändigini we faktlary yglan edendigini öňe sürüp, 2011-nji ýyldan bäri garaşylýan "ýerine ýetirilmeýän" faýlyň IAEA Dolandyryjylar geňeşiniň sentýabr mejlisinde doly ýapylmagyna garaşýandyklaryny aýtdy. Şeýle hem, Siriýanyň lukmançylyk, oba hojalygy we elektrik energiýasy ýaly parahatçylykly ýadro energiýa hukuklaryna wepaly boljakdygyny mälim etdi we halkara goldaw toparyny döretmäge taýýardyklaryny mälim etdi. Ahyrynda Şeýbani Ysraýylyň Abu Zuhur howa menziline eden hüjümini iň berk ýazgarýandyklaryny aýtdy.