Smartfonlar anatomiýamyzy üýtgedýär: “Tehniki boýnundan” wagtyndan öň ölüm sanly howplaryna çenli

Gündelik durmuşyň aýrylmaz bölegine öwrülen smartfonlar we sanly ekranlar diňe bir akyl saglygymyza we ünsi jemlemek ukybymyza täsir etmeýär; Şeýle hem fiziologiýamyzy görnükli üýtgedýär. Telefony tutýan barmaklarymyzdaky kiçijik deformasiýalardan başlap, dowamly agyrylara çenli köp fiziki üýtgemeler häzirki durmuşyň gutulgysyz netijeleri. Iň häzirki ylmy gözlegler; Sanly endiklerimiziň ýatgy oňurgasyndan başlap, görüşe, inçe hereketlendirijilik ukybyndan myşsa güýjüne çenli dürli ugurlarda bedenimize zyýan ýetirýändigini görkezýär.

Gündizden uzak durmak miýopiýa töwekgelçiligini ýokarlandyrýar

Tehnologiýa döwründe dünýä derejesinde öňdengörüjilik (miýopiýa) ýagdaýlarynyň çalt ýokarlanmagy göz saglygy hünärmenlerini mobilizledi. ABŞ-daky Ogaýo Döwlet Uniwersitetinde işleýän optometriýa professory Donald Mutti 20 ýyldan gowrak wagt bäri çagalaryň gözüň ösüşini gözden geçirdi we miýopiýanyň töwekgelçilik faktorlaryny derňedi. Gözlegde, telefonyň ekrany ýaly ýakyn aralyga ünsi talap edýän meselelerde miýopiýa bilen göni baglanyşyk tapylmady. Emma gytaklaýyn, ýöne has güýçli baglanyşyk tapyldy: açyk howada geçirilen wagtyň azalmagy. Professor Mutti daşarda ýagty gün şöhlesiniň gözüň sagdyn ösmegini goldaýan retinadan dopamin bölünip çykmagyna sebäp bolýandygyny aýtdy. Sanly enjamlar bizi ýapyk ýerler bilen çäklendirýändigi sebäpli gözümiziň saglygy gytaklaýyn zaýalanýar. Özüňizi bu ýagdaýdan goramagyň iň ýönekeý usuly, gündizine has köp wagt geçirmekdir.

'Tehnologiýa boýny' oňurga 27 kilogram agyrlyk berýär

Telefonyň ekranyna seredenimizde kellämizi öňe egmek oňurga zyýanly täsirleri döredýär. Bu duruş, boýnuň meýdanyna takmynan 27 kilograma goşmaça basyş edip biler. Edebiýatda "tehnologiýa boýny" diýlip atlandyrylýan bu duruş bozulmasy, wagtyň geçmegi bilen oňurganyň arasyndaky disklere zeper ýetirýär, bogun gurluşyny bozýar we öýkeniň kuwwatyny çynlakaý peseldýär. Aslynda, hemişe öňe egilmek, boýnuň irki gyralaryna ýol açýar. Dermatolog Justine Hextall gaýtalanýan hereketleriň deride hemişelik çyzyklar döredip biljekdigini aýdýar. Bu fiziki deformasiýalaryň öňüni almak üçin telefonlar göz derejesinde we goluň ýüzümizden uzakda saklanmalydyr. Mundan başga-da, hünärmenler ekrandan turmagy we her ýarym sagatdan 20 minutlyk dynç almagy maslahat berýärler.

Akylly sagatlaryň gizlin howpy: Deri reaksiýalary we ekzema

Tehnologiýanyň bedenimize edýän täsiri duruş bozulmalary bilen çäklenmeýär. Bilegimizden hiç wagt çykarmaýan akylly sagatlar hem çynlakaý dermatologiki kynçylyklara sebäp bolup biler. Dermatolog Justine Hextall sagadyň aşagyndaky garaňky we çygly gurşawyň kömelek ösmegi üçin amatly esas döredýändigini nygtaýar. Bu ýagdaýyň deriniň päsgelçiligini gowşadyp, nikel, rezin, lateks we akrilat ýaly tehnologiki enjamlarda ýygy-ýygydan ulanylýan himiki serişdelere allergiki täsirleri döredip biljekdigini aýdýar. Şeýle problemalaryň öňüni almak üçin hünärmenler gündizine akylly sagatlary yzygiderli aýyrmagy, derini arassalamagy we gorag barýer kremlerini ulanmagy maslahat berýärler.

Tutuşlyk güýjüniň peselmegi Irki ölüm howpunyň habarçysy bolup bilermi?

Soňky gözlegler, ellerimiziň gysyş güýjüniň umumy saglyk ýagdaýymyz barada möhüm maglumatlary berýändigini görkezýär. Germaniýanyň Lausitz lukmançylyk uniwersitetiniň lukmançylyk sosiologiýasy professory Johannesohannes Beller, tutuş güýjüň peselmeginiň ýaş nesilleriň geljekki saglygy barada irki duýduryş alamatydygyny aýtdy. Gözlegleriň görkezişi ýaly, berk tutma güýji ýokary gan basyşyna garanyňda wagtyndan öň ölüm howpuny has takyk çaklap biler. Kompýuteriň öňünde oturýan oturylyşyk sagatlary, bu güýjüň ýitmegine iň uly jogapkär hasaplanýar. Fiziki taýdan sagdynlygy ýokarlandyrmak we elleri berkitmek üçin hünärmenler 15-30 sekuntlap bar güýji bilen tennis topuny gysmak maşklaryny we maşklaryny maslahat berýärler.

Sanly ekranlar ajaýyp motor hereketleri

Duýgur ekranlara süpürmek we basmak sanly dünýäde tizleşýän hem bolsa, hakyky dünýädäki ajaýyp motor ukyplarymyzy gowşadýar. Germaniýanyň Regensburg uniwersitetiniň ösüş psihologiýasy we bilim professory Sebastian Suggate, ekranyň wagtynyň köpelmegi bilen esasanam çagalaryň motor ukyplarynyň azalýandygyny aýdýar. Çagalarda motor ukyplarynyň gowşaşmagy bilim we akademiki ösüşe gönüden-göni ýaramaz täsir edýär. Professor Sugate ekranlary düýbünden gadagan etmegiň ýerine, elde işlemegi talap edýän fiziki işjeňlikleriň gündelik durmuşda bolmalydygyny öňe sürýär. Nahar bişirmek, saz guralyny çalmak, agaç işlerini ýerine ýetirmek ýa-da diňe el bilen ýazmak akyl atrofiýasynyň öňüni almagyň iň täsirli usullaryndan biridir.