Tel Awiwdäki Ankara duýduryşy: "Türkiye güýç boşlugyny dolduryp Ysraýyly gurşap alýar"

Eastakyn Gündogarda deňagramlylygyň üýtgemegi we Türkiýanyň sebit aktýory hökmünde barha artýan täsiri Tel Awiwde çynlakaý howpsuzlyk meselesi bilen baglanyşykly. Ysraýylda ýerleşýän Maariw gazetinde çap edilen giňişleýin derňew Ankaranyň soňky strategiki ädimleriniň Ysraýylyň karar berýänlerine haýran galdyrandygyny ýüze çykardy. Tel Awiw uniwersitetiniň Moşe Daýan merkezinde we Iýerusalim strategiýa we howpsuzlyk institutynda Türkiye hünärmeni bolup işleýän doktor Haý Eitan Kohen roanrojek öz söhbetdeşliginde Türkiýäniň sebit giňelmeginiň Ysraýyla nähili uly howp salýandygyny açyk aýtdy.

Dr. Roanrojek, Ysraýyl döwletiniň Türkiýe bolan garaýşynda düýpgöter üýtgeşmäniň resmi bolandygyny aýtdy. 2025-nji ýylyň ýanwar aýynda Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň öňki prezidenti akovakow Nageliň ýolbaşçylygyndaky ýörite komitet tarapyndan taýýarlanan hasabatda Türkiýanyň resmi taýdan “duşman döwleti bolmak mümkinçiligi bolan bäsdeş döwlet” klassifikasiýasyna resmi taýdan goşulandygy paýlaşyldy. Bu ýagdaý, iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklardaky dartgynlygyň diňe diplomatik gepleşikler bilen çäklenmän, harby we strategiki howplara baha berlendigini subut edýär.

Siriýa meýdanynda deňagramlylyk üýtgedi: "Türk ýaragly güýçleri Eýrandaky boşlugy doldurdy"

Ysraýyl bilen Türkiye arasyndaky bäsleşigiň iň yssy ugurlaryndan biri Siriýanyň meýdanyna öwrüldi. Siriýada Başar Assad re regimeimi agdarylandan soň ýüze çykan täze geosyýasy deňlemede, Türkiýanyň demirgazyk serhetlerinden geçýän harby gurluşy Tel Awiwde uly alada döretdi. Doktor roanrojek bu çalt özgerişligi şeýle jemledi: "Türkiýe Eýranyň Siriýadan çykmagy bilen döredilen ägirt uly boşlugy örän çalt we üstünlikli doldurdy. Türk medaragly Güýçleri (TAF) bu harby we strategiki üstünlikleriň esasy lokomotiw güýji."

TSK-nyň Siriýadaky täsiri diňe fiziki barlygy bilen çäklenmeýär. Bu habar, Türkiye Siriýanyň Goranmak ministrligi bilen gol çeken giňişleýin hyzmatdaşlyk şertnamalaryna we ýerli harby elementlere berýän hünär taýýarlygyna ünsi çekdi. Bu ýagdaý, Türkiýäniň sebitde wagtlaýyn operasiýa güýji bolmakdan we hemişelik harby institusionalizasiýa gurandygyny görkezýär.

Ysraýyly gurşap alýan täze bileleşik: "Siriýanyň goňşulary" başlangyjy

Ankaranyň diplomatik hereketleri diňe Siriýanyň çäginde galman, has giň sebit bileleşiginiň gözlegine çenli dowam edýär. Türkiye tarapyndan pioner; Siriýany, Yragy, Liwany we Iordaniýany bir üçegiň aşagyna çykarmagy maksat edinýän "Siriýanyň goňşulary" bileleşigi başlangyjy Ysraýylyň harby meýilnamasyny bozup biler.

Bu inisiatiwanyň kartada görkezilmegine baha berip, doktor roanrojek gaty çynlakaý duýduryş berdi we "Kartany üns bilen seretseň, bu täze bileleşigiň demirgazykdan, demirgazyk-gündogardan we gündogardan Ysraýylyň serhetlerini doly gurşap alýandygyny görüp bilersiňiz" -diýdi. Bu üç möhüm yslam döwletiniň strategiki hyzmatdaşlygy, Ysraýyl üçin gaty kyn geosyýasy birleşigi aňladýar.

Tel Awiwiň iň uly düýşi: Oýun üýtgedýän gepleşikler

Ysraýylyň howpsuzlyk býurokratiýasy we analitikleri üçin iň uly aladanyň Türkiýanyň gönüden-göni nyşana alýan berk we tutanýerli tutumydygy aýdylýar. Ankaradan gelen ýokary derejeli beýannamalaryň indi içerki syýasat bilen baglanyşykly gepleşikler hökmünde kabul edilip bilinmejekdigi nygtalýar.

Dr. Roanrojek, Türkiýedäki ýokary derejeli işgärleriň taryhy missiýalara salgylanyp, "Iýerusalimiň häkimi" bolmak baradaky pikirlerini aç-açan beýan edendiklerine baha bereninde, ýagdaýyň çynlakaýdygyny "ýönekeý syýasy propaganda ýa-da boş ritorika hökmünde häsiýetlendirmek uly ýalňyşlyk bolar.