Tendürek dagynyň syrly kraterine taryhy düşüş: "Jähennem çukury ýaly"

Wan Çaldyran etraby bilen Ariniň Doğubaýazıt etrabynyň araçäkleriniň arasynda ösýän Tendürek dagy, özüne çekiji geologiki gurluşy we syrly krateri bilen tebigaty söýýänleriň ünsüni özüne çekmegini dowam etdirýär. Türkiýedäki iň ýaş we iň işjeň wulkan sebitlerinden biri bolan galkan görnüşli ullakan wulkanyň iň beýik depesi 3 müň 533 metre ýetýär. Ini takmynan 1100 metr diametri bolan krateriň çuňlugy 300 metrdir. Iň soňky partlama 1855-nji ýylda bolup geçen bu ullakan krater, taryhy açyş boldy. Arheolog, syýahatçy we tebigaty söýýän Onur Benli we tejribeli alpinist Zaýim Jemal Altaý kyn dyrmaşandan soň Tendürek çuňlugyna çykmagy başardy.

Türkiýäniň iň ýaş wulkanynda tolgundyryjy açyş

Iki dost howa şertleri we geografiki päsgelçilikler sebäpli surata düşürmek ozal çäklendirilen krater poluna düşdüler we sebitde möhüm ylmy gözegçilikler etdiler. Benli we Altay krateriň çuňlugynda işjeň fumeroliki çäreleri gözden geçirdiler. Topar ýokary çözgütli kameralar bilen ýeriň aşagyndaky magmatiki işjeňligiň subutnamasy bolan kükürt gazyny we dykyz bug akymlaryny ýazga aldy we gizlin dünýäni tapdy.

"Bu dowzahyň çukury ýalydy"

Onat Benli krater polunda duşan gorkunç we özüne çekiji görnüşi suratlandyryp, öz tejribesini şu sözler bilen paýlaşdy: "oururdumyzyň iň işjeň wulkany hökmünde tanalýan Tendürek dagynyň kraterine düşdük. Ömrümde gören iň täsir galdyryjy we täsir galdyryjy görnüşlerimiziň biri boldy. barlygy öňem bilinýärdi, ýöne hiç haçan diýen ýaly görünmeýärdi. " Biz etdik. "

Benli fumarole sebitiniň ajaýyp film sahnasyna meňzeýändigini aýtdy we "Sebit dowzah çukuryna meňzeýärdi. Gazlar ýerden yzygiderli ýokarlanýardy, gaýnap duran palçyk we kükürt gazlary töweregine ýaýrady. Bug rozetkalary bilen ullakan çukurlar aagondarhanyň agzyna meňzeýärdi. Kükürt gazlarynyň daşlaryň üstünden ýalaňaç göz bilen syzýandygyny görmek we şol ysly dem almak gaty täsir galdyrdy. "

Işjeň gaz akymlarynyň temperaturasy 84 dereje

açyş wagtynda Onur Benli diňe bir gözegçilik etmän, eýsem krater polundaky ýylylyk işjeňliginiň derejesine düşünmek üçin temperatura ölçeglerini hem geçirdi. Gaz rozetkalarynyň jemlenen turbalarynda ölçeg geçiren Benli: "Gaz nokatlarynyň ýerleşýän ýerlerinde turbalaryň temperaturasyny 84 dereje diýip ölçedim. Krater polunyň dürli nokatlarynda ýylylyk çeşmeleriniň we gyzgyn suw emele gelişleriniň bardygyny gördük. " we wulkanyň içinden hereket edýändigini görkezdik.

Syýahatçylyga täsin geologiki gurluş goşulýar

Benli Tendürek dagynyň bu adatdan daşary tebigy we geologiki aýratynlyklarynyň tutuş Türkiýede belli däldigini mälim etdi we sebitiň geljegi barada umytly sözler aýtdy: "Şeýle tebigy täsinligiň biziň ýurdumyzda barlygy öň belli däldi. Şeýle-de bolsa, döwletimiziň işi bilen sebit ýuwaş-ýuwaşdan syýahatçylyga açylýar. Bu az bilinýän, syrly geografiýany ýakyndan görmäge we gözegçiliklerimizi ýazmaga mümkinçilik aldyk. Iň uly maksadymyz, köp adam tarapyndan görülmedik bu täsin we ýabany geografiýany bütin dünýä hödürlemek. "Tanyşdyrmak."