Trump-dan Saud Arabystanyna çenli ullakan ýadro şertnamasy: 30 ýyllyk taryhy gol

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Saud Arabystany bilen ýadro pudagynda strategiki hyzmatdaşlyga gapy açjak taryhy şertnamany tassyklandygy öňe sürüldi. ABŞ-nyň ady aýdylmadyk ýokary derejeli resmilerine esaslanýan "Wall Street Journal" (WSJ) gazetiniň habaryna görä, iki ýurduň arasynda gol çekilmegi meýilleşdirilýän bu ägirt uly şertnama global energiýa we goranyş balansyny düýpgöter üýtgedip biler.

Onlarça milliard dollarlyk uly maýa goýum we 30 ýyllyk hyzmatdaşlyk

Göz öňünde tutulan şertnamanyň 30 ýyl güýje girmegi meýilleşdirilýär. Maliýe ululygynyň onlarça milliard dollara ýetjekdigi çak edilýän bu taryhy şertnama Saud Arabystanyna öz raýat ýadro programmasyny ösdürmäge mümkinçilik berer. Iň täsir galdyryjy talaplaryň biri, bu şertnamanyň Riýad administrasiýasyna geljekde öz çäginde urany baýlaşdyrmak boýunça iş alyp barmagyna ýol açmagydyr.

Amerikan kompaniýalary we Uran desgasy meýilnamasy üçin möhüm rol

Ylalaşygyň çäginde ABŞ kompaniýalary Saud Arabystanynyň ýadro infrastrukturasynyň gurluşygynda we ösüşinde esasy rol oýnar. Şeýle hem, şertnamanyň maddalarynyň arasynda ABŞ-nyň we Saud Arabystanynyň bilelikde geçirjek tehniki we howpsuzlyk bahalandyrmalaryndan soň zerur hasap edilse, Amerikan kompaniýalarynyň Saud Arabystanynda urany baýlaşdyryş desgasyny açjakdygy aýdylýar. Bu ädim ABŞ-nyň ykdysadyýetine milliardlarça dollar girdeji getirmegi we ýadro tehnologiýasyna gözegçiligi esasan Waşingtonda saklamagy maksat edinýär.

Harby maksatlaryň öňüni almak we Kongres prosesi

Trump administrasiýasynyň işgärleri, urany baýlaşdyryş desgalarynyň Amerikan kompaniýalary tarapyndan döredilmegi baradaky talaplaryň ABŞ-a Saud Arabystanynyň ýadro maksatnamasyna göni gözegçilik we täsir etjekdigini öňe sürýärler. Resmileriň pikiriçe, bu berk gözegçilik geljekde ýadro maksatnamasynyň harby maksatlar üçin nädogry ulanylmagynyň öňüni almagyň iň täsirli usuly bolar. Nuclearadro şertnamasynyň taslamasy dünýä jemgyýetçiligine uly täsir eder, ýakyn günlerde resmi bolar we tassyklamak üçin ABŞ Kongresine hödürlener.