TÜİK 2025 Educationokary bilimiň iş üpjünçiligi maglumatlary: Uniwersitetiň uçurymlarynyň iş tapmak baradaky hasabat kartalary düşnükli boldy

Türk statistika instituty (TUIK), ýokary bilimiň uçurymlarynyň zähmet bazaryndaky ýagdaýyny açyp görkezýän "Educationokary bilimiň iş görkezijileri" 2025 hasabatyny köpçülige paýlaşdy. Häzirki maglumatlara görä, uniwersitetiň uçurymlarynyň hasaba alnan iş derejesiniň öňki ýyl bilen deňeşdirilende birneme peselendigi syn edildi. Türkiýede bakalawr uçurymlarynyň hasaba alnan iş derejesi 2024-nji ýylda 75 göterim bolsa, 2025-nji ýylda 73,9 göterime çenli azaldy. Şonuň ýaly-da, assosiasiýa derejesini alan uçurymlaryň iş derejesi 2024-nji ýylda 66,4 göterimden 2025-nji ýylda 65,7 göterime çenli azaldy.

Işiň iň ýokary derejesinde bölümler we meýdanlar

educationokary bilim maksatnamalarynyň arasynda käbir hünär toparlary ýokary iş derejesi bilen ünsi çekmegi dowam etdirýärler. Bakalawr derejesinde iň ýokary iş derejesi bolan bölümler 95,5 göterim bilen lukmançylyk, ondan soň 90,8 göterim bilen ýörite bilim beriş we 89,9 göterim awiasiýa elektrik we elektronika dersleri boldy. Matematika in engineeringenerligi we şepagat uýalary iş derejesi 89,8 göterim bilen sanawyň başynda durýar. Bilim ugurlaryna görä geçirilen klassifikasiýada, bakalawr derejesinde iň ýokary iş derejesi 84,5 göterim bilen saglyk we abadançylyk pudagynda boldy. Bu ugurdan soň in engineeringenerçilik, önümçilik we gurluşyk (82,1 göterim), maglumat we aragatnaşyk tehnologiýalary (76,7 göterim), bilim (75,4 göterim) we iş, dolandyryş we kanun (74,1 göterim) bar.

Assosiasiýa derejesini gutaranlaryň tarapynda iň ýokary iş derejesi bolan programma 92,6 göterim bilen polisiýa hünär okuwy boldy. Bu pudakda 87,4 göterim bilen elektrik energiýasy öndürmek, ibermek we paýlamak , 84,8 göterim bilen uçar tehnologiýasy , 83,9 göterim bilen gözegçilik we awtomatlaşdyryş tehnologiýasy we 83,7 göterim bilen elektrik yzarlandy. Assosiasiýa derejesinde iş bilen üpjünçiligiň iň ýokary derejesi 76,3 göterim bilen in engineeringenerçilik, önümçilik we gurluşyk pudagynda boldy. Bu ugurdan tebigy ylymlar, matematika we statistika 71,9 göterim, 70,4 göterim hyzmatlar, oba hojalygy, tokaý hojalygy, balykçylyk we weterinariýa 67,9 göterim, 67,6 göterim maglumat we aragatnaşyk tehnologiýalary bar.

Iş tapmagyň wagty gysgaldyldy: Iň çalt işleýän hünärler

TUIK maglumatlary uçurymlaryň diplomlaryny alandan soň ilkinji işini tapmagy üçin oňyn ösüşiň bolandygyny ýüze çykardy. Bakalawr uçurymlary üçin ilkinji iş tapmagyň ortaça wagty 2024-nji ýyldaky 14,4 aýdan 2025-nji ýylda 14,2 aýa çenli azaldy. Iş derejesini tapmagyň ortaça wagty 16 aýdan 15,8 aýa çenli azaldy. Bakalawr derejesini gutarandan soň iň çalt iş tapan hünär, gysga wagtyň içinde 2,4 aýyň içinde dil we söz terapiýasy boldy. Bu bölümden soň lukmançylyk (3,9 aý), ýörite bilim beriş (4,4 aý), dermanhana (4,6 aý) we hünär bejergisi (7,6 aý) boldy. Bakalawr derejesinde iň çalt iş tapmak mümkinçiligini hödürleýän iň gowy 5 ugur, saglyk we hal-ýagdaý (9 aý), maglumat we aragatnaşyk tehnologiýalary (11,4 aý), in engineeringenerçilik, önümçilik we gurluşyk (11,6 aý), bilim (12,9 aý) we hyzmatlar (13,4 aý) hökmünde kesgitlenildi.

Assosiasiýa derejesini gutaranlaryň arasynda iň çalt işe ýerleşdirilenler, 3 aýlyk polisiýa hünär okuwy uçurymlarydy. Assosiasiýa derejesinde çalt iş üpjün edýän beýleki görnükli bölümler hökmünde optik (9,9 aý), nahar bişirmek (10,8 aý), dermanhana hyzmatlary (11,6 aý) we raýat awiasiýa kabinasynyň hyzmatlary (11,7 aý) hasaba alyndy. Assosiasiýa derejesinde iň gysga wagtda iş tapylan ugurlar hyzmatlar (13,7 aý), tebigy ylymlar, matematika we statistika (13,8 aý), in engineeringenerçilik, önümçilik we gurluşyk (14,3 aý), saglyk we abadançylyk (15,4 aý) we maglumat we aragatnaşyk tehnologiýalary (15,8 aý).

Iň ýokary girdeji we bilim-hünär laýyklygy bölümleri

Gözleg, uçurymlaryň ortaça aýlyk gazanjy we okaýan ugurlaryna laýyk gelýän işlerde işleýändigi bilen baglanyşykly ajaýyp netijeleri berdi. Bakalawr derejesinde ortaça aýlyk girdejisi iň ýokary 5 bölüm degişlilikde synag synaglary , matematika in engineeringenerçiligi , howa giňişligi in engineeringenerçiligi , awiasiýa in engineeringenerçiligi we gözegçilik we awtomatlaşdyryş in engineeringenerligi hökmünde kesgitlenildi. Assosiasiýa derejesinde iň köp girdeji gazanan bölümler uçar tehnologiýasy , bölek satuw we dükan dolandyryşy , polisiýa hünär okuwy , elektrik energiýasy öndürmek, geçirmek we paýlamak we marka aragatnaşygy