Türk döwletleriniň sanly ykdysadyýet hyzmatdaşlygy şertnamasy resmi gazetde çap edildi

2024-nji ýylyň 6-njy noýabrynda gol çekilen "Türk döwletleriniň guramasyna agza döwletleriň hökümetleriniň arasyndaky sanly ykdysadyýet hyzmatdaşlygy şertnamasyny" tassyklamak baradaky karar Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň goly bilen resmi gazetde çap edilmek bilen güýje girdi. Ylalaşyk agza döwletleriň arasyndaky sanly hyzmatdaşlygy gowulandyrmagy we ykdysady integrasiýany ýokarlandyrmagy maksat edinýär.

Ylalaşygyň esasy maksatlary näme?

Türk döwletleri guramasyna (TDT) agza döwletleriň arasynda gol çekilen bu şertnama taraplaryň söwda gatnaşyklaryny elektron söwda arkaly pugtalandyrmagy maksat edinýär. Ylalaşygyň tekstine laýyklykda sanly ykdysadyýetiň durnukly, öz içine alyjy we durnukly ösüşi höweslendiriler. Mundan başga-da, ykdysady işleriň ösmegini goldamak, kärhanalaryň arasyndaky gatnaşyklary ýokarlandyrmak we sarp edijileriň sanly ykdysadyýete bolan ynamyny güýçlendirmek maksat edinilýär.

Ylalaşyk haýsy ugurlary öz içine alýar?

Sanly ykdysadyýet hyzmatdaşlygy şertnamasy, elektron görnüşinde amala aşyrylýan harytlaryň we hyzmatlaryň söwdasyna gönüden-göni degişli düzgünleri öz içine alýar. Ylalaşyk, sanly ykdysadyýetiň degişli böleklerinde hyzmatdaşlyga täsir edýän taraplar tarapyndan görülýän ýa-da goldanylýan ähli çäreleri öz içine alýar. Bu nukdaýnazardan, sanly infrastrukturany we agza ýurtlaryň arasyndaky söwda amallaryny sazlaşdyrmak üçin tehniki hyzmatdaşlyk amallaryny amala aşyrmak göz öňünde tutulýar.

Prezident Rejep Taýyp Erdogan tarapyndan tassyklanan we Resmi gazetde neşir edilen 2024-nji ýylyň 6-njy noýabrynda gol çekilen şertnama Türk döwletleri guramasyna agza ýurtlaryň hökümetleriniň arasynda sanly ykdysadyýet pudagynda umumy düşünje döretmegi maksat edinýär. Elektron söwdany ösdürmäge we sanly howpsuzlygy ýokarlandyrmaga gönükdirilen bu düzgün, taraplaryň täjirçilik işini sanlylaşdyrmak arkaly güýçlendirmegi maksat edinýär.

Halkara şertnamalaryň içerki kanunlarda durmuşa geçirilmegi üçin Prezidentiň tassyklamagy we Resmi Gazetde çap edilmegi 244-nji Kanunyň "Halkara şertnamalary düzmek, ýerine ýetirmek we neşir etmek we ministrler geňeşine käbir şertnamalary baglaşmaga ygtyýar bermek" düzgünleriniň çäginde amala aşyrylýar. Ylalaşygyň ýerine ýetirilmegi bilen baglanyşykly tehniki jikme-jiklikler we kanunlary sazlaşdyrmak boýunça gözlegler guramanyň degişli ministrlikleri we komissiýalary tarapyndan amala aşyrylar.

Netije

Bu şertnama, Türk döwletleri guramasynyň agza ýurtlarynyň sanlylaşdyrma görnüşini birleşdirip sebitleýin sanly bazary döretmek baradaky tagallalaryny öz içine alýar. Elektron söwdadaky päsgelçilikleri aýyrmak we sanly ynam döretmek, agza ýurtlaryň arasyndaky söwda mukdarynyň sanly kanallar arkaly ösjekdigini görkezýär.

Göz öňünde tutulýan düzgün, adaty söwda usullaryndan sanly ykdysadyýete geçmegi çaltlaşdyrjak kanuny infrastrukturany üpjün edýär. Agza ýurtlaryň sanly ykdysadyýetde bilelikde hereket etmek islegini, sebitiň sanly söwda bazarynda bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyryp biljek ösüş hökmünde kabul edip bolar.

Mümkin täsirler

Ylalaşygyň güýje girmegi bilen agza ýurtlardaky elektron söwda kärhanalarynyň serhetaşa işleri ýeňilleşdirilip bilner. Kärhanalaryň arasynda sanly baglanyşyklary güýçlendirmek kiçi we orta kärhanalara (KOK) arzan bahadan halkara bazarlaryna çykmaga mümkinçilik döredip biler.

Sarp edijiler üçin sanly platformalarda hödürlenýän hyzmatlaryň ülňüleriniň ýokarlanmagyna we ygtybarly töleg ulgamlarynyň giňelmegine garaşyp bolar. Mundan başga-da, sanly ykdysadyýet pudagynda sazlaşykly gözlegler agza ýurtlaryň arasynda umumy sanly standartlaryň kesgitlenmegine we sanlylaşdyrma arkaly býurokratik prosesleriň ýönekeýleşdirilmegine goşant goşup biler.