TÜSEB gan turbasy bilen 15 dürli rak keseliniň töwekgelçiligini kesgitleýän içerki anyklaýyş enjamlaryny hödürledi

Türk Saglyk Institutlarynyň Prezidenti (TÜSEB), 12-nji Türk Medisina Dünýä Kongresiniň çäginde Stambulda guralan mahabatda halka rak keselini anyklamak üçin ulanyljak üç sany täze içerki tehnologiýany hödürledi. Stambulyň Rikos gämi abatlaýyş kärhanasynda geçirilen çärede "HerediTR miras keseli paneli", "OncoTR somatiki rak keseli paneli" we "Cellsway CTC izolýasiýa we häsiýetlendiriş tehnologiýasy" atly önümler hödürlendi.

Genetiki çökgünlik rak keseliniň töwekgelçiligini nädip kesgitleýär?

TÜSEB düwnük keseliniň institutynyň prezidenti, professor doktor Burak Civelek, düwnük keseliniň takmynan 10-12 göteriminiň maşgalalarda miras galandygyny aýtdy we işlenip düzülen “HerediTR” synagynyň, gan turbasy bilen 15 dürli rak keseline genetiki çökgünligi kesgitläp biljekdigini düşündirdi. Prof. Dr. Civelek bu synagyň kesel ýüze çykmazdan ozal töwekgelçilikli adamlary kesgitleýändigini, olaryň ýygy-ýygydan lukmanyň gözegçiliginde bolmagyny we öňüni alyş çäreleriniň durmuşa geçirilmegini üpjün edýändigini aýtdy.

Keselhanalarda öý anyklaýyş enjamlary haçan ulanylar?

Işlenip düzülen enjamlar 2027-nji ýylyň birinji ýarymynda raýatlara elýeterli bolar. Ilki bilen Saglyk ministrligi bilen baglaşylan teswirnamalaryň çäginde şäher hassahanalarynda, okuw we gözleg hassahanalarynda we uniwersitet hassahanalarynda durmuşa geçirilmegi meýilleşdirilýän ulgam genetiki maslahat beriş amallaryna goşular we lukmanlara awtomatiki kliniki hasabatlary döretmäge mümkinçilik berer.

TÜSEB-iň içinde işlenip düzülen we halkara kärdeşlerine garanyňda has duýgur we tygşytly bolmagy maksat edinýän bu içerki enjamlar, döş, öýken, prostat, aşgazan asty mäz, uly içege we aşgazan ýaly 15 dürli rak keselinde töwekgelçilik derňewini geçirip biler. "OncoTR" paneli, çiş dokumasyndaky genetiki mutasiýalary kesgitlemek arkaly şahsylaşdyrylan bejeriş usullaryny kesgitlemäge mümkinçilik berýär.

Türkiýedäki saglygy goraýyş hyzmatlarynda ýerli we milli tehnologiýalaryň ulanylyşyny artdyrmagy maksat edinýän bu amal, Saglygy goraýyş ministrliginiň lukmançylyk genetika bölümlerine birleşdirilmegi üçin programma üpjünçiligi tarapyndan goldanylar. Maşgalasynda düwnük keseli bar bolsa, raýatlar bu genetiki barlag prosesleri barada maglumat alyp bilerler we degişli hünärmen lukmanlara ýüz tutup, töwekgelçilik ýagdaýyna eýerip bilerler.

Netije

TÜSEB tarapyndan işlenip düzülen bu içerki anyklaýyş enjamlary, Türkiýanyň saglyk tehnologiýalaryna daşary ýurt garaşlylygyny azaltmak maksadyna tarap möhüm ädim hökmünde tapawutlanýar. Irki diagnozy we şahsy bejergini hödürleýän bu tehnologiýalar, esasanam maşgala rak keseli bolan adamlar üçin öňüni alyş saglyk hyzmatlarynyň netijeliligini ýokarlandyrmak mümkinçiligine eýe.

Mümkin täsirler

producedurtda öndürilen toplumlaryň giňden ulanylmagy, rak keselini anyklamak üçin çykdajylary azaltmak arkaly saglygy goraýyş ulgamyna düşýän ýükleri ýeňilleşdirip biler. Mundan başga-da, irki döwürde ýüze çykarylan töwekgelçilikler sebäpli, düwnük keseliniň azalmagy we bejerginiň üstünlikleriniň ýokarlanmagyna garaşylýar. Bu tehnologiýany hassahananyň birleşdirmegi genetiki maslahat hyzmatlaryna bolan islege we bu ugurda ýöriteleşdirilen işgärleriň zerurlygyna hem täsir edip biler.