Türkiýäniň energiýa özgerişinde taryhy çäk: Täzelenýän çeşmelerden oturdylan kuwwatyň 88 göterimi

Türkiye, energiýa pudagynda durnukly we garaşsyz gurluş döretmek maksadyna laýyklykda ýaşyl energiýa maýa goýumlaryny haýal etmän dowam etdirýär. Energetika bazaryny düzgünleşdiriji edaranyň (EMRA) 2025-nji we 2026-njy ýylyň ýanwar-iýun döwürlerini öz içine alýan "Elektrik bazary pudagy hasabaty" maglumatlaryndan geçirilen hasaplamalar, ýurduň elektrik energiýasy bilen enjamlaşdyrylan kuwwatynyň ösüşiniň hemmesiniň diýen ýaly ekologiýa taýdan arassa çeşmeler tarapyndan üpjün edilýändigini görkezýär. Ygtyýarly we ygtyýarnamasyz ähli desgalary öz içine alýan maglumatlara görä, 2025-nji ýylyň birinji ýarymynyň ahyrynda Türkiýanyň umumy elektrik energiýasy 119 müň 740 megawat derejesinde bolsa, 2026-njy ýylyň degişli döwründe 126 müň 113 megawat ýetdi. çeşmeleri.

Gün we ýel energiýasy maýa goýumlary ýokary derejä çykýar

Türkiýeniň arassa energiýa pudagynda gurlan güýji bir ýylyň içinde 73 müň 195 megawat dan 78 müň 808 megawat çenli ýokarlandy. Bu öndürijilik bilen, täzelenen energiýa çeşmeleriniň umumy oturdylan kuwwatynyň paýy 61,1 göterimden 62,5 göterime ýetdi. Greenaşyl energiýa kuwwatynyň bu güýçli ösüşiniň lokomotiwi gün we ýel energiýasydy. Ygtyýarly we ygtyýarnamasyz maýa goýumlarynyň jemi gün energiýasy oturdylan kuwwat, geçen ýylda 23 müň 573 megawatdan 27 müň 210 megawata çenli artdy we arassa artmagy 3 müň 637 megawat boldy. Şol döwürde ýel energiýasy kuwwatyny takmynan 1805 megawat artdyryp, 13 müň 476 megawatdan 15 müň 281 megawata çenli ýokarlandy.

Gün we ýel energiýasyndaky 5 müň 442 megawattyň umumy ösüşi gaýtadan dikeldilýän energiýanyň ýyllyk ösüşiniň takmynan 97 göterimini emele getirdi, şol bir wagtyň özünde Türkiýanyň umumy elektrik energiýasynyň arassa ösüşiniň 85,4 göterimini hem öz içine aldy. Bu adatdan daşary ösüş tizligi bilen gün energiýasy, gidroelektrik stansiýalaryndan soň çeşmä esaslanýan kuwwatlyk sanawynda ikinji orny eýeledi. Iýun aýynyň ahyryna Türkiye gidroelektrik oturdylan kuwwaty 32,3 gigawat , gün energiýasy 27.2 gigawat , ýel energiýasy bolsa 15.3 gigawat ýetdi. Beýleki arassa çeşmelerden biomassanyň oturdylan güýji takmynan 2.2 gigawatt , geotermiki kuwwaty bolsa 1.8 gigawatt hökmünde hasaba alyndy. Şeýlelik bilen, gidroelektrik, ýel we günüň umumy kuwwaty 74,8 gigawata ýetdi, bu bolsa Türkiýäniň umumy elektrik energiýasynyň takmynan 59 göterimini emele getirýär.

Önümçilikdäki ýaşyl öwrülişik: her 10 kilowat-sagatdan 6-sy arassa energiýadan gelýär

Kuwwatlylykdaky bu uly özgerişlik ýylyň birinji ýarymynda elektrik önümçiliginiň düzüminde gönüden-göni öz beýanyny tapdy. Türkiýedäki ygtyýarly we ygtyýarnamasyz desgalardan elektrik energiýasynyň umumy öndürilişi 2025-nji ýylyň birinji ýarymynda 171,3 terawatt sagatdan 2026-njy ýylyň degişli döwründe takmynan 174,8 terawat sagadyna çenli ýokarlandy. Täzelenýän çeşmelerden elektrik energiýasy 2025-nji ýylyň ilkinji 6 aýynda 81,3 terawatt sagatdan 2026-njy ýylyň has güýçli tizliginde 107.5 terawatt sagadyna çenli ýokarlandy. Täzelenip bilýän çeşmelerden elektrik energiýasynyň öndürilişi geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 32,3 göterim ýokarlanandygyna garamazdan, bu çeşmeleriň umumy önümçilikdäki paýy 47,4 göterimden 61,5 göterime çenli ýokarlandy. Bu maglumatlar, 2026-njy ýylyň birinji ýarymynda öndürilen her 10 birlikden 6-dan gowragynyň içerki we täzelenip bilýän çeşmelerden alynjakdygyny görkezýär.

Gidroelektrik stansiýalary gaýtadan dikeldilýän önümçilikde bu böküşe iň uly goşant goşdy. Gidroelektrikden elektrik energiýasy geçen ýylyň birinji ýarymynda 33,9 terawatt sagatdan takmynan 57 terawat sagadyna çenli 67,9 göterim ýokarlandy we umumy önümçilikdäki paýy 32,6 göterim boldy. Windel energiýasyndan elektrik energiýasy öndürmek 18,8 terawatt sagatdan takmynan 21,5 terawat sagadyna çenli 14,2 göterim ýokarlansa-da, umumy önümçilikdäki paýy 12,3 göterim boldy. Gün energiýasyndan ygtyýarlandyrylan we ygtyýarnamasyz elektrik energiýasynyň umumy önümçiligi 17,6 terawatt sagatdan 18,3 terawat sagadyna ýetdi, bu önümçiligiň umumy mukdarynyň 10,5 göterimini emele getirýär.

Ygtyýar berilmedik önümçilik güýçli ösýär we energiýa eksporty rekordlar

Ygtyýar berilmedik elektrik önümçiligi, Türkiýanyň elektrik kuwwatynda demokratiýalaşmak we ýaýratmak işiniň iň möhüm sütüni boldy. Ygtyýar berilmedik elektrik oturdylan kuwwat 2025-nji ýylyň iýun aýynda 21 müň 947 megawatdan 2026-njy ýylyň iýunynda 25 müň 239 megawata çenli ýokarlandy we ýylda takmynan 3 müň 292 megawat (15 göterim) ösüş gazandy. Iýun aýynyň ahyryna diňe gün energiýasy desgalary bu ygtyýarnamasyz kuwwatynyň 24 müň 399 megawat boldy; Şeýlelik bilen, ygtyýarnamasyz gurlan energiýadaky günüň paýy 96,7 göterime ýetdi. Ygtyýarnamasyz desgalaryň jemi elektrik önümçiligi hem 6 göterim ýokarlap, 2025-nji ýylyň birinji ýarymynda 13,8 terawatt sagatdan 2026-njy ýylyň 14,6 terawatt sagadyna çenli ýokarlandy. Önümçilikden soň satyn alnan we ulgamyň öz-özüni sarp ediş artykmaçlygy hökmünde berlen ygtyýarsyz elektrik energiýasynyň mukdary 6,4 göterim ýokarlandy we takmynan 9.2 terawatt sagadyna ýetdi.

Elektrik önümçiliginde içerki we täzelenip bilinýän çeşmeleriň agramynyň ýokarlanmagy Türkiýanyň elektrik energiýasynyň daşary söwda balansyna diýseň oňyn täsir edýär. Elektrik eksporty bilen importyň arasyndaky oňyn tapawut, 2025-nji ýylyň ýanwar-iýun aýlarynda takmynan 980 müň megawat sagat bolsa-da, 2026-njy ýylyň degişli döwründe 1 million 426 müň megawat sagady ýetdi. Netijede Türkiýanyň arassa elektrik eksporty, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 45,5 göterim arassa ýokarlandy we daşary söwdadaky güýçli pozisiýasyny berkitdi.