Türkiýanyň taryhy kosmos syýahaty: Aý sanlary üçin sanalýar

Senagat we tehnologiýa ministri Mehmet Fatih Kaır, Türkiýäniň kosmos tehnologiýalarynda taryhy öwrülişik nokatlaryndan biri bolan "Aý kosmos gämisi taslamasy" barada möhüm sözler aýtdy. TÜBİTAK UZAY-nyň çäginde ýerleşýän Optiki ulgamlar gözleg merkezinde (OPMER) işlenip düzülen içerki kosmiki gäminiň öňünde çykyş eden ministr Kaçyr, bu ägirt uly taslama bilen Türkiýäniň baýdagymyzy çuň giňişlikde uçjakdygyny habar berdi.

Milli tehnologiýa bilen çuň giňişlikde täze döwür: 80% ýerli derejesi

Türkiýanyň kosmos görüşini indiki derejä çykarjak Milli kosmos maksatnamasynyň çäginde döredilen Aý kosmos ulagy, ýokary tehniki enjamlary bilen ünsi özüne çekýär. Agramy takmynan 3,5 tonna bolan bu ullakan ulag, bütinleý türk inersenerleriniň tagallasy bilen emele geldi. Ministr Kaır taslamanyň iň buýsançly taraplarynyň biriniň lokalizasiýa derejesidigini aýtdy we şeýle diýdi: "Bu üstünlik, türk halkyna 80 göterimden gowrak lokalizasiýa derejesi bilen ösen we öndüren çuň kosmos ulagymyzy getirmäge mümkinçilik berer."

Türkiýe Aýa ýeten ilkinji musulman ýurt bolar

Türkiýanyň dünýä kosmos ýaryşynda ornuny düýpgöter üýtgetjek bu taryhy missiýa medeni we ruhy manylary hem berýär. Şu wagta çenli Aýyň ýüzüne çykmagy başaran ýurtlaryň sanynyň bary-ýogy 8-e ýetendigini ýatladýan ministr Kaçyr, Türkiye bu amaly üstünlikli tamamlasa, bu kluba giren 9-njy ýurt boljakdygyny aýtdy. Kaçir taryhy ähmiýete ünsi çekip: "Bu missiýany amala aşyran ilkinji musulman döwleti bolar. Türk halky, ýarym aý baýdagyny göterýän ýurt hökmünde Aýa ýetmek buýsanjyny güýçli duýar"

Dünýä taryhynda ilkinji: Içerki gibrid raketa motory kosmosda ýanar

Taslamanyň iň täsir galdyryjy tehnologiki jikme-jikliklerinden biri, kosmos gämisinde ulanyljak hereketlendiriji mehanizmdir. Türkiye tarapyndan öz in engineeringenerçilik güýji bilen işlenip düzülen gibrid hereketlendiriji ulgam we gibrid raketa hereketlendirijisi dünýä taryhynda ilkinji gezek çuňňur giňişlikde ýakylar we täze ýer açar. Bu tehnologiki güýç görkezişi bilen Türkiýe ýene-de adamzadyň üns merkezine öwrülen we dünýä kosmos bazarynda öňdebaryjy aktýorlaryň birine öwrüljek Aý gözleglerine çynlakaý ylmy goşant goşar.

TAI synaglaryndan soň, maksat Kennedi kosmodromy

Ösüş prosesleri tamamlanan Aý kosmos ulagy, kyn synag synaglaryndan geçmek üçin TAI-de işleýän Hemra ulgamlaryny birleşdirmek we synag merkezine iberilýär. Bu ýerde ösen integrasiýa we simulýasiýa synaglary üstünlikli tamamlanandan soň, ulag uçuş amaly üçin ABŞ-nyň dünýä belli Kennedi kosmos merkezine iberiler. Ministr Kaçyr, şeýle hem, Prezident Rejep Taýyp Erdogana Türkiýäniň geljegini kesgitlän bu göz öňüne getiriji taslamalary durmuşa geçirmekde güýçli ýolbaşçylygy üçin minnetdarlyk bildirdi.