Türkiye we 7 ýurtdan Ysraýyla bilelikdäki reaksiýa: 'E1' hasaplaşyk meýilnamasyny berk ýazgarmak

Türkiye we oňa ýoldaş 7 ýurt Ysraýylyň basyp alan Palestina sebitlerinde üznüksiz dowam etdirýän bikanun çözgüt syýasatlaryna garşy umumy pozisiýa eýeledi. Bilelikdäki beýannamada halkara hukugyny äsgermezlik edýän bu ädimler berk ýazgaryldy, iň möhüm "E1" hasaplaşyk meýilnamasy we basyp alnan Gündogar Iýerusalimiň gündogarynda bu meýilnama bilen baglanyşykly alnyp barylýan ähli işler düýbünden ret edildi.

Halkara jemgyýetçiliginden Ysraýylyň giňeltmek syýasatlaryna ýiti reaksiýa

Türkiýe bilen birlikde jemi 8 ýurt tarapyndan gol çekilen bilelikdäki jarnamada Ysraýylyň Palestina topraklarynda bikanun giňelmeginiň sebitde parahatçylygyň esasyny güýçlendirendigi nygtaldy. Diplomatik çeşmeler şeýle birtaraplaýyn ädimleriň iki döwletli çözgüt görüşiniň öwezini dolup bolmajak zeper ýetirýändigini görkezýär. Gatnaşan ýurtlar halkara jemgyýetçiligini Ysraýylyň bikanun syýasatlaryna garşy has anyk çäreleri görmäge çagyrdy.

'E1' taslamasy näme we näme üçin uly howp döredýär?

Ysraýyl tarapyndan uzak wagtlap gün tertibine gelen we halkara jemgyýetçiliginiň ünsüni özüne çeken 'E1' (Gündogar 1) hasaplaşyk meýilnamasy, basyp alnan Gündogar Iýerusalimi Günbatar Şeriýadaky bikanun Ma'ale Adumim şäherçesi bilen birleşdirmegi maksat edinýär. Takmynan 12 inedördül kilometri öz içine alýan bu taslama durmuşa geçirilse, Günbatar Şeriýa geografiki taýdan iki bölege bölüner: demirgazyk we günorta. Bu, geljekde gurulmagy göz öňünde tutulýan garaşsyz we bitewi Palestina döwletiniň fiziki taýdan mümkin däldigini aňladýar.

Halkara hukuk düzgünleri, esasanam Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň 2334-nji karary, basyp alnan ýerlerde gurlan ähli ýewreý ilatly nokatlaryny bikanun hasaplaýar. Bilelikdäki jarnama gol çeken Türkiye we beýleki 7 ýurt Gündogar Iýerusalimiň gündogaryndaky demografiki we geografiki gurluşy üýtgetmek synanyşygyna garşy durjakdyklaryny gaýtaladylar. Beýanatda hemişelik parahatçylygyň diňe 1967-nji ýyldaky serhetler esasynda garaşsyz Iýerusalimiň paýtagty hökmünde garaşsyz Palestina döwletiniň döredilmegi bilen mümkindigi aýdylýar.