Türkiyeň Afrikadaky ekspedisiýasy: Eksportda täze rekordlar söwda diplomatiýasy bilen gelýär

Türkiye, daşary söwda syýasatynyň merkezinde goýýan köp ölçegli söwda diplomatiýasy bilen Afrika yklymynda ykdysady ýagdaýyny gün-günden çuňlaşdyrýar. Söwda ministrligi tarapyndan 2003-nji ýyldan bäri durmuşa geçirilýän "Afrika ýurtlary bilen söwda we ykdysady gatnaşyklary ösdürmegiň strategiýasy", tutuş kontinentde türk maýadarlarynyň we potratçylarynyň güýjüni artdyrmagyny dowam etdirýär. Birek-birege maýa goýumlaryny höweslendirmek we türk kompaniýalarynyň energiýa, saglygy goraýyş, oba hojalygy we infrastruktura taslamalarynda has işjeň rol oýnamagy maksady bilen geçirilen bu gözlegler, Türkiýäniň eksportyny artdyrýar we "ýeňiş gazanmak" ýörelgesi bilen Afrikanyň ösüşine goşant goşýar.

Marokko eksportda iň ýokary derejä ýetdi: 2030 dünýä çempionaty täze mümkinçilikler hödürleýär

Türk eksportçylary assambleýasy (TİM) tarapyndan yglan edilen häzirki maglumatlar Afrika bazaryndaky yzygiderli ösüşi görkezýär. Türkiyeň Afrika ýurtlaryna eksporty şu ýylyň ilkinji 6 aýynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 12 göterim ýokarlap, 11 milliard dollara barabar boldy. Geçen ýyl daşary ýurt satuwy (2025-nji ýylyň ýanwar-iýun aýlary) 9,8 milliard dollar derejesinde boldy.

Bu etapda Türkiýanyň iň köp eksport eden Afrika ýurdy 2,2 milliard dollar bolan Marokko boldy. Ondan soň Marokko takmynan 2 milliard dollar, Liwiýa 1,3 milliard dollar, Al Algerir 950,9 million dollar we Tunis 619,4 million dollar bilen ikinji orunda durýar.

Türkiýanyň Marokko maýa goýumlary esasan awtoulag, arassalaýyş önümleri, dokma, magdançylyk, logistika we demir we polat pudaklarynda jemlenendir. Iki ýurduň arasynda erkin söwda şertnamasy (FTA) we bu çäkde işleýän FTA bilelikdäki komiteti söwda päsgelçiliklerini ýeňip geçmekde möhüm köpri bolup hyzmat edýär. Sebitde işleýän takmynan 250 türk kompaniýasy, esasanam Ispaniýa we Portugaliýa bilen bilelikde guruljak 2030-njy ýyldaky dünýä çempionatyna taýýarlyk çäginde transport, infrastruktura we gurluşyk pudaklarynda täze hyzmatdaşlyk mümkinçiliklerini ýakyndan yzarlaýar.

15 milliard dollarlyk söwda maksady we Müsür bilen akylly şäherler

Demirgazyk Afrikanyň lokomotiw ýurtlaryndan biri bolan Müsür Türkiye yklymyň iň uly söwda hyzmatdaşy hökmünde adyny saklaýar. Iki ýurduň arasyndaky söwda mukdary 15 milliard dollara ýetmek üçin tagallalar dowam edýär. Türk maýa goýumlarynyň iň köp gönükdirilen ikinji ýurdy bolan Müsürde; Türk kompaniýalarynyň köpüsi dokma, himiýa, önümçilik senagaty we syýahatçylyk ugurlarynda işleýär.

Türk potratçylyk pudagy, Müsüriň hökümetiniň durmuşa geçirmegi meýilleşdirýän 14 sany akylly şäher taslamasynda öňdebaryjy rol oýnamagy maksat edinýär. Mundan başga-da, iki ýurduň arasynda energiýa, magdan gazyp almak, gämi gurluşyk pudagyndan Ro-Ro transportyny ösdürmek ýaly dürli ugurlarda hyzmatdaşlyk ädimleri ädilýär.

Liwiýa we Al Algerir bilen strategiki hyzmatdaşlygy güýçlendirýär

Türkiye we Liwiýa infrastruktura, energiýa we daşary söwda ugurlarynda biri-birini doldurýan iki strategiki hyzmatdaş hökmünde tapawutlanýar. Mebel, azyk önümleri, tehnika, mehaniki enjamlar we gurallar, demirden we polatdan ýasalan gurluşyk materiallary, Türkiýäniň Demirgazyk Afrikanyň iň dinamiki bazarlaryndan biri bolan Liwiýa eksportda öňdebaryjydyr.

Beýleki tarapdan, Türkiye bilen Al Algeririň arasyndaky söwda gatnaşyklary soňky ýyllarda yzygiderli ösdi. Energetika, senagat, dokma, demir we polat we gurluşyk pudaklarynyň lokomotiw rol oýnaýan ykdysady gatnaşyklarynda iki ýurduň umumy maksady söwda mukdaryny 10 milliard dollara çenli ýokarlandyrmak hökmünde kesgitlenildi.