Uglerodyň bahasy döwri “Greenaşyl şertnama” bilen başlaýar

Türkiýe, 2026-2030-njy ýyllary öz içine alýan Greenaşyl şertnama hereket meýilnamasy bilen senagat we energiýa pudaklarynda düýpgöter özgerişliklere girýär. Jemi 11 esasy sözbaşydan, 41 nyşandan we 142 hereketden ybarat meýilnama, marketewropa Bileleşiginiň 2050 uglerod bitarap maksadyna laýyklykda bazara esaslanýan uglerodyň bahalandyryş mehanizmleriniň durmuşa geçirilmegini göz öňünde tutýar.

Uglerodyň nyrh ulgamy nähili işlär?

Türkiýe, senagat, energiýa we awiasiýa pudaklarynda parnik gazlarynyň zyňyndylaryny kadalaşdyrmak üçin Emissiýa söwda ulgamyny döretmäge taýýarlanýar. Bu ulgam bilen utgaşýan serhet uglerodyny kadalaşdyrmak mehanizmi (SKDM) kanunçylyk infrastrukturasy dörediler we uglerodyň syzmak howpy ýokary bolan pudaklar kesgitlener we töwekgelçilik derejeleri kesgitlener. Mundan başga-da, meýletin uglerod bazarlaryny ösdürmek üçin ýokary potensial pudaklara goldaw berler.

Pudagyň ýaşyl öwrülişigi we tehnologiýany geçirmek

Azyk, oba hojalygy, gurluşyk, plastmassa, awtoulag we dokma ýaly köp pudak üçin milli durnukly sarp ediş we önümçilik hereket meýilnamasy taýýarlanar. Greenaşyl guramaçylykly senagat zolagynyň sertifikatlaşdyryş ulgamyny giňeltmek işinde gün, ýel we kiçi modully reaktorlar ýaly pes uglerodly energiýa tehnologiýalarynyň Türkiýe geçirilmegine goldaw berler. Galyndylary dolandyrmak üçin galyndylar söwda geňeşi dörediler.

2026-njy ýylyň 11-nji noýabrynda yglan edilen bu giňişleýin hereket meýilnamasy bilen Türkiýe, EUB bilen ýakyn gepleşiklerde zyňyndylary hasaplamagyň usullaryny we barlamak proseslerini standartlaşdyrmagy maksat edinýär. Maksat, sanly önümiň pasport bazasyna giriş gepleşikleri arkaly pudagyň halkara bäsdeşlik ukybyny goramakdyr.

greenaşyl öwrülişik prosesi degişli ministrlikleriň utgaşdyrylmagy bilen amala aşyrylar we kärhanalar we senagatçylar üçin bu täze düzgünleri berjaý etmek üçin maglumat çäreleri geçiriler. Amal we pudaklaýyn gollanmalara degişli häzirki kanunçylyga laýyklykda degişli döwlet edaralarynyň resmi web sahypalary arkaly elýeterli bolar.

Senagatçylara nähili üýtgeşiklik garaşýar?

Bu meýilnama, Türkiýanyň eksporta gönükdirilen senagat gurluşyny global ýaşyl standartlar bilen sazlaşdyrmagyň zerurdygyny görkezýär. Uglerodyň bahasynyň ornaşdyrylmagy bilen, energiýa talap edýän pudaklarda işleýän kompaniýalaryň bäsdeşlik ukybyny saklamak üçin has netijeli we pes zyňyndy tehnologiýalary bilen önümçilik proseslerini täzelemegi esasy zerurlyga öwrüler.

Pudak çykdajylary we bäsdeşlik ukyby nädip üýtgäp biler?

Uglerod çykdajylarynyň bahalara şöhlelenmegi bilen, esasanam EUB bazaryna eksport edýän pudaklarda çykdajy gurluşlarynyň üýtgemegi bolup biler. Şeýle-de bolsa, ýaşyl tehnologiýany geçirmek we galyndylary dolandyrmak ýaly ugurlarda berilýän goldawlar kärhanalara uzak möhletleýin iş netijeliligini we durnukly ösüşi üpjün eder diýlip garaşylýar.