Ysraýyl kazyýeti palestinaly lukmanlary ret etdi

Ysraýylyň hökümete degişli bolmadyk adam hukuklary boýunça lukmanlar birleşigi Gazada tussag edilen 14 palestinaly lukmanyň boşadylmagyny we garaşsyz saglyk barlagyny talap edýän arzalarynyň kazyýet tarapyndan ret edilendigini habar berdi. Courtokary Kazyýet hassahananyň direktorlary we hünärmen lukmanlar bilen birlikde 14 lukmanyň boşatmak haýyşyny ret eden hem bolsa, Lod etrap kazyýeti Kemal Advan hassahanasynyň müdiri Lukman Husam Abu Safiýýe garaşsyz lukmançylyk barlagyndan geçmäge rugsat bermedi.

Näme üçin lukman Abu Safiýanyň saglyk ýagdaýy aladalandyrýar?

Içerki lukmançylyk we endokrinologiýa hünärmeni, professor Amit Tiroş Abu Safiýanyň Ysraýylyň türme administrasiýasyndaky saglyk faýlyny gözden geçirdi we çynlakaý netijelere ýetdi. 2025-nji ýylyň ýanwar aýynda 90 kilograma barabar bolan lukmanyň 2025-nji ýylyň maý aýynda 76 kilograma düşendigi, gemoglobiniň derejesiniň peselendigi we döş agyrylary baradaky şikaýatlaryň gözden geçirilmändigi anyklandy. Mundan başga-da, 2026-njy ýylyň 5-nji iýulyndaky ýazgylarda lukmanyň çep gözüniň töwereginde çişirilendigi, baş aýlanmagy we gapyrga agyrylary başdan geçirendigi aýdylsa-da, lukmançylyk ýazgylarynda bu şikesleriň sebäbini düşündirip bolmaýar.

Näme üçin kazyýet garaşsyz barlag haýyşyny ret etdi?

Ysraýyl kazyýeti professor Tiroşyň netijelerine ähmiýet bermedi we garaşsyz lukmançylyk pikirini almak hukugyny inkär etdi. Ynsan hukuklary boýunça lukmanlar birleşigi, häkimiýetleriň bu kararyň sebäbini Abu Safiýanyň halkara baglanyşyklaryna we beýleki ýesirlere edýän täsirine salgylanandygyny mälim etdi. Birleşme, kamerada saklanýan we 2026-njy ýylyň iýun aýyndan bäri beýleki tussaglar bilen hiç hili gatnaşygy bolmadyk lukmanyň, Ysraýylyň kanunlary we türme düzgünleri bilen kepillendirilen ikinji lukmançylyk pikirini almak hukugyndan mahrum edilendigini aýtdy.

Gazadaky Kemal Advan keselhanasynyň müdiri, doktor Husam Abu Safiýye 2024-nji ýylyň 27-nji dekabrynda keselhanasyna geçirilen reýd wagtynda tussag edildi. 28-nji aprelde Ysraýyl Berşewa etrap kazyýeti Abu Safiýanyň tussaglyk möhletini "Bikanun söweşijiler kanuny" çäginde uzaltmak barada karar berdi. Adam hukuklary boýunça lukmanlar birleşigi, iki ýyldan gowrak türmede oturan we saglyk ýagdaýy ýaramazlaşan lukmanlary boşatmak üçin kanuny göreşini dowam etdirýär.

Halkara hukugy we türme düzgünleri tussaglaryň garaşsyz lukmançylyk barlagyna we ikinji lukmançylyk pikirine bolan hukuklaryny goraýar. Ysraýylyň türme administrasiýasynyň häzirki saglyk ýazgylaryny paýlaşmaýandygy we garaşsyz lukmanlaryň barlamagyna rugsat bermezligi, tussaglaryň saglyk hukuklaryna bolan ygtyýaryndaky näbellilikleri çuňlaşdyrýar. Bu mesele boýunça hukuk amallary we halkara raýdaşlyk kampaniýalary saglygy goraýyş işgärleriniň ýagdaýyna täsirini dowam etdirýär.

Lukmançylyk barlagy hukugy çäklendirilen tussaglara näme garaşýar?

Kazyýetiň garaşsyz lukmançylyk pikiri baradaky haýyşyny ret etmegi, tussag edilen saglyk işgärleriniň saglyk ýagdaýyna bitarap gözegçilik etmek mümkinçiligini bermeýär. Abu Safiýanyň mysalynda görkezilişi ýaly, türme ýazgylaryndaky we kazyýet netijeleriniň arasyndaky gapma-garşylyk, ýesirleriň saglyk hyzmatlaryna girmegi üçin çynlakaý töwekgelçilik döredýär.

Halkara saglyk guramalary muňa nähili jogap berip biler?

Ysraýylyň garaşsyz synag haýyşlaryny ret etmegi halkara adam hukuklary guramalarynyň we saglyk edaralarynyň basyşyny artdyryp biler. Bu, giň halk goldawyny alýan we Ysraýyla diplomatik basyşy güýçlendirýän palestinaly lukmanlaryň boşadylmagy üçin halkara raýdaşlyk kampaniýalaryna sebäp bolup biler.