Ysraýylda býudjet krizisi: Lapidden Netanýahu şäherine çenli 'Ultra-prawoslaw gaznalary' düzgünnamasy

Ysraýyl syýasatynda harby çykdajylary köpeltmek baradaky çekeleşikler gyzgalaňly dowam edýärkä, esasy oppozisiýanyň lideri Geljekki partiýanyň lideri airair Lapid býudjet talaplary bilen premýer-ministr Benýamin Netanýahunyň ýanyna geldi. Goşuny güýçlendirmek üçin goranyş býudjetini köpeltmek haýyşyna ýaşyl yşyk bermek üçin öňki premýer-ministr Lapid koalisiýa hökümetiniň "korrupsiýa gaznasy" diýip häsiýetlendirýän çeşmeleriniň we harby gulluk etmedik Ultra-prawoslaw (Haredi) segmentine bölünip berlen milliardlarça shekl býudjetiniň ýatyrylmalydygyny aýtdy.

Orta synp we ätiýaçdaky esgerler üçin Lapidden salgyt duýduryşy

premýer-ministr Netanýahu bilen geçirilen möhüm goranyş býudjet sammitinden soň ýazmaça beýanat beren airair Lapid, goşunyň maliýe kuwwatyny ýokarlandyrmak üçin islendik ädimleri goldaýandygyny aýtdy. Şeýle-de bolsa, orta gatlagy we ýurdy goraýan ätiýaçdaky esgerleriň täze salgytlar salmak bilen bu ýokarlanmanyň bahasyny tölemegine berk garşy çykýandygyny aýtdy. Lapid, býudjet defisitini ýapmak üçin täze ýükleri halkyň egnine salmagyň ýerine, dolandyryjy koalisiýa tarapyndan öz syýasy bähbitlerine laýyklykda paýlanan býudjetleriň nyşana alynmalydygyny öňe sürdi.

Oppozisiýa lideri "Men bu teklibi goldaýaryn we fond geçirimleriniň arkasynda durýaryn. Sebäbi Ysraýyl goşunyny güýçlendirmeli. Insteadöne muňa derek koalisiýanyň korrupsiýa gaznalarynyň ýatyrylmagyny we häzirki wagtda Ultra-Prawoslaw prawoslawlaryň harby gullukdan gaçmagyny maliýeleşdirmek üçin geçirýän onlarça milliardyňyzy goşuň" -diýdi. Netanýahu hökümetine öz sözleri bilen garşy çykdy.

Maliýe krizisiniň we sebit dawalarynyň Ysraýyl goşunyna täsiri

Goranmak býudjetine gaýtadan garamak, Ysraýyl goşunynyň iş mümkinçiliklerine gönüden-göni täsir edýän çynlakaý maliýe kynçylyklaryndan soň ýüze çykdy. Ysraýylyň döwlet telewideniýesi KAN tarapyndan öň paýlaşylan habarlarda goşunyň maliýe krizisiniň Gaza zolagynda, Günbatar Şeriýada we Liwan frontlarynda harby hereketlere ýaramaz täsir edip başlandygy aýdylýar. Köptaraply konflikt gurşawynyň getiren ýokary çykdajylary goranyş çykdajylarynyň gyssagly üýtgedilmegini talap edýär. Şoňa laýyklykda premýer-ministr Netanýahu, parlamentde gaýtadan ses bermek we zerur köplük gazanmak üçin esasy oppozisiýa lideri Lapidiň gapysyny kakmaly boldy.

Býudjet maksady 183 milliard shekele çenli ýokarlandy

Ysraýylda aşa sagçy koalisiýa hökümeti 2026-njy ýyldaky goranyş býudjetini ozal taýýarlanan meýilnamalaryň çäginde takmynan 143 milliard shekel (47,3 milliard dollar) diýip kesgitledi. Şeýle-de bolsa, sebitdäki dartgynlylygyň güýçlenmegi, esasanam uly howa zarbalary we Eýrana we Liwana garşy geçirilen harby operasiýa çykdajylaryň hasaplamalaryny düýbünden biynjalyk etdi. Bu wakalardan soň premýer-ministr Benýamin Netanýahu harby çykdajylaryň durnuklylygyny üpjün etmek üçin goranyş býudjetini 183 milliard shekele (60,6 milliard dollar) köpeltmegi buýurdy. Takmynan 13,3 milliard dollarlyk bu uly ösüşiň kanunlaşdyrylmagy üçin parlamentde geçiriljek ses berişlige oppozisiýa nähili garaýar, ýurtdaky syýasy deňagramlylygy kesgitlär.