Yaqin Sharq inqirozi Fors ko'rfazi iqtisodiyotiga zarba berdi: 300 milliard dollar yo'qotish

AQSh,IsroilvaErono'rtasidagi taranglikKo'rfazda jiddiy iqtisodiy ta'sirlar yaratdi. Mintaqada energiya eksporti, logistika va savdo faoliyatidagi uzilishlar jami iqtisodiy zararning300 milliard dollarga yetishiga sabab bo'ldi.

Energiya eksportining keskin qisqarishi

Urush boshida kunlik iqtisodiy zarar 2 milliard dollardan oshgani aytilmoqda. Neft va suyultirilgan gaz eksportining kamayishi Ko'rfaz mamlakatlari daromadlarini jiddiy ravishda silkitdi. Energiya terminallari va logistika markazlaridagi xavfsizlik xatarlari savdo oqimini sekinlashtirgan bo'lsada, sug'urta xarajatlari rekord darajaga yetdi.

Ayniqsa, Hormuz boʻgʻozidagi inqiroz Saudiya Arabistoni, Birlashgan Arab Amirliklari, Quvayt, Qatar va Bahrayn iqtisodiyotiga bevosita taʼsir koʻrsatdi.

Ko'rfaz birjalarida qattiq savdo

TESPAMma'lumotlariga ko'ra, urushning dastlabki to'rt haftasida energiya daromadlarining yo'qolishi50 milliard dollardan oshdi. Ayrim davrlarda neft jo'natmalarining qisqarishi 60 foizga yetdi. Fors ko'rfazi fond bozorlarida keskin sotuvlar bo'lsa-da, xorijiy investorlar tezda mintaqadan chiqib ketishdi.

Turizm sohasida bronni bekor qilish holatlari ko'paygan bir paytda, aviakompaniyalar ham marshrut o'zgarishi sababli milliardlab dollarlik qo'shimcha xarajatlarga duch kelishdi.

Global Iqtisodiy Tahdid

Mutaxassislar, ayniqsa, Hormuz boʻgʻozidagi risklar davom etsa, global energiya inqirozining chuqurlashishidan ogohlantirib, urush uzoq davom etsa, Koʻrfaz mamlakatlari infratuzilmasi, sarmoya va infratuzilmasiga yetkazilgan zarar bilan birga yil oxirigacha jami iqtisodiy zarar300 milliard dollarga yetishi mumkinligini taʼkidladi.

Energetika bozorlaridagi tebranishlar ham jahon iqtisodiyotini bosim ostida qoldiradi. Tahlilchilarning ta'kidlashicha, neft narxining 100 dollardan oshishi inflyatsiya xavfini oshiradi va Yevropa va Osiyo iqtisodiyotidagi o'sish kutilmalari pastga qarab qayta ko'rib chiqila boshlandi. Ko'rfazdagi iqtisodiy vayronagarchilik nafaqat mintaqaviy, balki global moliyaviy zaiflikni ham keltirib chiqaradi.

NatijadaKo'rfazdagi keskinlik nafaqat mintaqadagi davlatlarning iqtisodiy muvozanatiga, balki jahon iqtisodiyotiga ham jiddiy xavf tug'dirmoqda. Kelajakda yuzaga kelishi mumkin bo'lgan o'zgarishlar energiya va moliya bozorlarida keyingi tebranishlarga olib kelishi mumkin.