Aİ büdcəsində “kəsmə” çatı: Almaniya kansleri Merz və 5 ölkədən Brüsselə islahat memorandumu

Avropa İttifaqının (Aİ) gələcək maliyyə yol xəritəsi formalaşdırılarkən, birliyin ən böyük maliyyəçiləri Brüsselin xərcləmə planlarına qarşı bayraq qaldırıblar. Net büdcə dəstəkləyən ölkələr Almaniya kansleriMerzin ev sahibliyi ilə paytaxt Berlində toplandı və AB-nin xərc maddələrində radikal ixtisarlar və struktur islahatları üçün güclü çağırış etdilər.

Berlindəki Baş nazirlik binasında mətbuata qapalı keçirilən kritik zirvəyə fiziki olaraq Danimarka Baş NaziriMette Frederiksen, Finlandiyanın Baş NaziriPetteri Orpo və Avstriya Baş NaziriChristian Stocker də qatılıb. Hollandiya və İsveç liderlərinin videokonfrans vasitəsilə qatıldığı bu yüksək səviyyəli görüşdən sonra liderlər kameralar qarşısına keçərək ortaq mövqelərini bəyan ediblər.

21. Əsrin Çağırışlarına Müasir Büdcə Çağırışı

Sammitdən sonra keçirilən birgə mətbuat konfransında Almaniya kansleri Merz vurğuladı ki, Avropa qlobal arenada öz gücünü qorumaq üçün əsaslı, real maliyyə siyasətlərinə ehtiyac duyur. Aİ-yə ən yüksək xalis maliyyə töhfəsini verən bu 6 ölkənin 2028-2034-cü illəri əhatə edəcək Birliyin Çoxillik Maliyyə Çərçivəsini müzakirə etdiklərini bildirən Merz, müasir böhranların köhnə üsullarla həll edilə bilməyəcəyinə diqqət çəkib. Merz, "XX əsrin büdcə yanaşması ilə 21-ci əsrin mürəkkəb sınaqlarının öhdəsindən gəlmək bizim üçün mümkün deyil" deyərək Brüsselə açıq mesaj göndərib.

Avropanın dünyadakı mövqeyinin ancaq öz iqtisadi gücü ilə qorunub saxlanıla biləcəyini ifadə edən Baş nazir Merz, AB büdcəsinin üzv ölkələrin maliyyələşdirə biləcəyi limitlər daxilində qalması lazım olduğunu söylədi. Suveren, güclü və rəqabətədavamlı Avropanı hədəflədiklərini bildirən Merz, bu siyasi prioritetləri əks etdirən büdcəyə müasir strukturun verilməsini tələb edib.

"60 Faiz artımı qəbuledilməzdir"

Mövcud büdcə layihələrində nəzərdə tutulan böyük artım tələblərinə sərt reaksiya verən Merz, "Bizim qarşımıza qoyulan təkliflər AB büdcəsində yüzdə 60-a qədər artımı nəzərdə tutur. Bütün üzv dövlətlərin daxili büdcələrində kəmərləri sıxdığı və büdcə konsolidasiyasına getdiyi bir dövrdə bu xərcləri qarşılamaq qətiyyən mümkün deyil" dedi. Bu baxımdan, Merz büdcə təkliflərinin bir neçə yüz milyard avro azaldılması lazım olduğunu müdafiə etdi və bu qənaətin bütün xərc sahələrinə yayılmasının vacibliyini vurğuladı.

İclasda iştirak edən 6 ölkənin Ukraynaya ayrılan ümumi yardımın 70 faizini təkbaşına üzərinə götürdüyünü xatırladan Almaniya kansleri, "Biz xəsis deyilik, lakin Avropa Komissiyasının təklif etdiyi bu hədsiz artımlar çağımızın reallıqları ilə bir araya sığmır" dedi.

Avstriyanın baş naziri Kristian Stoker də büdcə təkliflərini sərt şəkildə tənqid edib. Öz ölkələrində qənaət tədbirləri həyata keçirilərkən Brüsselin xərclərini artırdığını ictimaiyyətə izah edə bilməyəcəklərini ifadə edən Stocker, "Avstriyadakı insanlara tarixin ən böyük büdcəsinin Brüsseldə müzakirə olunduğunu izah edə bilmərəm ki, biz öz büdcəmizi kəsirik. Güclü büdcə avtomatik olaraq ən böyük büdcə demək deyil. Biz burada sadəcə olaraq "daha səmərəli büdcə" demək üçün deyilik; və dəqiq müəyyən edilmiş hədəfləri var”.

Sərhəd Təhlükəsizliyi, Rusiya təhlükəsi və Birgə borc çıxılmazı

Danimarkanın baş naziri Mette Frederiksen qeyd edib ki, yeni büdcə ilk növbədə təhlükəsizlik və müdafiəyə yönəlməlidir. Ukraynaya verilən dəstəyin qətiyyətlə davam etməsi, AB-nin xarici sərhədlərinin daha möhkəm qorunması və iqtisadi dinamizmin artırılması lazım olduğunu müdafiə edən Frederiksen, cari büdcədə müəyyən artımı məqbul hesab etsələr də, təklif edilən böyük artımın qəbuledilməz olduğunu bildirib.

Rusiya ilə 1340 kilometr quru sərhədi olan Finlandiyanın baş naziri Petteri Orpo da geosiyasi reallıqları vurğuladı. Bu uzun sərhəd xəttinin təhlükəsizlik, infrastruktur və iqtisadiyyat üzərində çox konkret və ağır yüklər yaratdığını ifadə edən Orpo, AB-nin yeni büdcəsində mütləq bu təhlükəsizlik reallıqlarını nəzərə almalı və resursların ən yüksək təsir yaradacaq sahələrə yönəldilməsi lazım olduğunu söylədi.

İclasın sonunda 6 ölkənin dərc etdiyi birgə bəyannamədə yeni büdcə dövründə struktur islahatlarının qaçılmaz olduğu və üzv ölkələrin ümumi borclanma mexanizmlərinə üz tutmasının maliyyə problemlərinin qalıcı həllini təmin etməyəcəyi xəbərdarlığı edilib. Aİ-nin cari çoxillik büdcəsi1,4 trilyon avrodur. 2028-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə minməsi planlaşdırılan yeni maliyyə çərçivəsinin qanuni olması üçün 27 üzv ölkə onu yekdilliklə təsdiq etməlidir.