IEA İyul Neft Hesabatı: Qlobal Təchizat və Tələb Balans

Beynəlxalq Enerji Agentliyi (IEA) qlobal enerji bazarlarının yaxından izlədiyi İyul ayı Neft Bazarı Hesabatını ictimaiyyətlə paylaşdı. Hesabata görə, dünya üzrə neft təklifi əvvəlki ayla müqayisədə gündəlik bazda əhəmiyyətli dərəcədə artaraq 101,5 milyon barrelə çatıb. Bu artıma qlobal istehsalçıların, xüsusilə OPEC+ qrupunun təklif artımı hərəkətləri səbəb olub.

Qazaxıstanın kəsilməsinə baxmayaraq OPEC+ hasilatında güclü artım

İyul ayında qlobal tədarükün lokomotivi OPEC+ qrupu idi. Qara dənizdəki qaynar münaqişələr və hücumlar səbəbindən Qazaxıstanın neft hasilatı və daşıma xətlərində ciddi fasilələr yaransa da, OPEC+ qrupunun ümumi hasilatı sutkada 1,8 milyon barel artıb. Bu prosesdə qeyri-kartel istehsalçıları da təklifin artmasına öz töhfələrini verdilər. Qətərin tədarükünün bərpası, xüsusən də ABŞ və İran arasında qısamüddətli gərginliyin azalması OPEC-ə daxil olmayan ölkələrin hasilatını gündəlik 590 min barel artırıb.

Lakin ayın sonuna doğru Vaşinqton-Tehran xətti üzrə anlaşma memorandumunun başa çatması və husilərin Səudiyyə Ərəbistanı tankerlərini və kritik enerji infrastrukturlarını hədəf alan hücumları Körfəz bölgəsində bərpa addımlarını yenidən kövrək bir prosesə sürükləyib.

Enerji bazarlarında Hörmüz boğazında ticarət dövriyyəsinin normallaşacağı gözləntiləri davam etsə də, qlobal neft tədarükünün bu il keçən ilə nisbətən gündəlik orta hesabla 4,3 milyon barrel azalacağı və 102 milyon barel səviyyəsində qalacağı proqnozlaşdırılır. Körfəz regionunda gündəlik 8,3 milyon barellik nəhəng tutumun hələ də oflayn olması faktı ümumi tədarükün ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə gündəlik 6,3 milyon bareldən geri qalmasına səbəb olur.

Regional Münaqişələr və Təchizat Təxminlərinə Aşağı Düzəlişlər

İyul və Avqust aylarında artan münaqişələr və dəniz daşımalarında logistik fasilələr səbəbindən BEA ilin üçüncü rübü üçün qlobal neft tədarükü proqnozunu əvvəlki hesabatla müqayisədə gündə 1,7 milyon barel azalmağa doğru yenidən nəzərdən keçirdi. Ölkə bazlı hasilat məlumatlarına baxsaq, OPEC+ ortaqlığının iyul ayında hasilatı gündəlik təxminən 1 milyon 780 min barel artaraq 40 milyon 750 min barrelə çatıb. Bu dövrdə aparıcı istehsalçı Səudiyyə Ərəbistanı gündəlik hasilatı 900 min barellə 8 milyon 240 min barelə, Rusiya isə 100 min barrelə yüksələrək 8 milyon 760 min barel

ə çatdırıb.

OPEC+ üzvü olmayan ölkələrin tədarükü gündə təxminən 590 min barel artaraq 60 milyon 750 min barel səviyyəsinə çatıb. Gələn il üçün gözləntilər daha müsbət mənzərə yaradır; Qlobal tədarükün 2024-cü ildə gündəlik 8,3 milyon barrel artımla 110,3 milyon barellə rekord səviyyəyə çatacağı gözlənilir.

Yüksək yanacağın qiymətləri və Hörmüz boğazı riski neftə tələbatı azaldır

IEA, Hörmüz boğazında davam edən tıxanma və qlobal tədarük zəncirlərində yaratdığı aksamalar, eləcə də yüksək yanacaq qiymətlərinin istehlakçı tələbatını sıxışdırması səbəbindən bu ilki qlobal neft tələbi proqnozunu gündə 510 min barrel azaldıb. Yeni proqnozlara görə, bu il qlobal neft tələbatı ötən illə müqayisədə sutkada 1,6 milyon barel azalacaq. Yüksək qiymətlər sürətli bərpaya mane ola bilsə də, cari çatdırılma məlumatları tələbin ən kəskin azalmasının arxada qala biləcəyini göstərir.

Bazarlarda normallaşma davam edərsə, noyabr ayından etibarən qlobal neft tələbinin yenidən yüksəliş trendinə girəcəyi gözlənilir. Rüblük dövrlər araşdırıldığında, tələbatın əvvəlki ilin eyni dövrləri ilə müqayisədə ikinci rübdə gündəlik 4,9 milyon barrel, üçüncü rübdə isə 2,8 milyon barrel azalacağı təxmin edilir. Digər tərəfdən, birinci rübdə gündəlik 860 min barrel, son rübdə isə 580 min barrellik artım olacağı təxmin edilir. IEA uzunmüddətli proqnozunda 2027-ci il üçün gündəlik təxminən 2 milyon barel tələb artımı gözləntisini saxlayır və qlobal tələbatın 105 milyon 700 min barel səviyyəsinə çatacağını proqnozlaşdırır.