Qara dənizdə yükdaşıma böhranı: Müharibə riski əlavəsi marşrutları dəyişdirir

Qara dənizdə artan hərbi və siyasi gərginlik dəniz ticarəti və logistika dəhlizlərində balansı pozub. Jurnalist Mithat Yurdakulun əldə etdiyi məlumata görə, Türkiyə ilə Rusiyanın Novorossiysk Limanı arasındakı kritik dəniz ticarət xəttində fəaliyyət göstərən daşıma şirkətləri artan təhlükəsizlik riskləri səbəbiylə “Müharibə Riski Əlavəsi” (WRS) tətbiq etməyə başlayıb. Bu inkişaf konteyner daşıma xərclərini hədsiz dərəcədə artıraraq qlobal ticarət yollarının yenidən qurulmasına səbəb olur.

Bir konteynerə görə minlərlə dollara çatan əlavə xərclər

Son vaxtlar Qara dənizdə mülki gəmilərə və liman infrastrukturlarına artan hücumlar dəniz sektorunda sığorta haqlarının rekord həddə çatmasına səbəb olub. Bu artan sığorta xərclərini ödəmək üçün gəmi sahibləri TEU (standart konteyner vahidi) üçün 500 dollar, 750 dollar və 1000 dollar səviyyəsində əlavə ödənişlər tələb etməyə başladılar. Normal yükdaşıma xərclərinin iki-üç qatına çatan bu əlavə xərclər yükgöndərən və alıcı şirkətlərin çiyninə ciddi yük qoyur. Xərc artımı səbəbindən bəzi gəmiçilik şirkətləri bölgədəki reyslərini tamamilə dayandırdı, digərləri isə logistik marşrutlarını dəyişməli oldu.

İxracatçılar Alternativ Quru və Dəniz Yollarına üz tutdular

Yüksək yükdaşıma xərcləri və Qara dənizdə təhlükəsizlik problemləri türk ixracatçılarını alternativ logistik dəhlizlər axtarmağa vadar edib. Bu çərçivədə Rusiyaya göndərilən yüklərin əhəmiyyətli hissəsi Gürcüstan,Azərbaycan vəİrandan keçməklə avtomobil daşımalarına keçirilib. Dəniz daşımalarında israrlı olan şirkətlər marşrutlarını Uzaq Şərq limanlarına və ya Rusiyanın şimalındakıSankt-Peterburq limanına çevirib. Bu marşrut dəyişiklikləri çatdırılma müddətinin uzadılmasına və təchizat zəncirində yeni xərclərin artmasına səbəb olur.

UTİKAD prezidenti Bilgehan Engin: "İxracatçılara ciddi təzyiq yaradacaq"

Qara dənizdəki logistika böhranını qiymətləndirən Beynəlxalq Nəqliyyat və Logistika Xidmət Təchizatçıları Dərnəyinin (UTİKAD) prezidenti Bilgehan Engin bölgədəki təhlükəsizlik təhdidlərinin Türkiyə-Novorossiysk xəttini birbaşa sarsıtdığını vurğuladı. Engin, "Bəzi tariflərdə əlavə ödənişin əsas yükdaşıma dəyərinə bərabər və ya ondan çox olduğunu müşahidə edirik. Bu, ixracatçılarımıza və idxalçılarımıza, xüsusilə də aşağı mənfəət marjı ilə işləyənlərə ciddi təzyiq göstərəcək. Şirkətlərin qiymət təkliflərini sıfırdan hesablaması və büdcələrini artırması qaçınılmaz hala gəldi" deyə xəbərdarlıq edib.