Smartfon İstifadəsinin Gizli Təhlükəsi: Telefon Boyun Sindromu

Bu gün smartfonların geniş yayılması ilə onurğanın sağlamlığını təhdid edən yeni bir risk ortaya çıxır: Telefon boyun sindromu. Uzun müddət ekranlara söykənmək boyun nahiyəsində həddindən artıq gərginliyə və zamanla əzələlərin, bağların və disk strukturlarının qalıcı zədələnməsinə səbəb ola bilər. Yay tətilində uşaq və gənclərin ekran qarşısında keçirdikləri vaxtın artması bu riskin daha da görünməsinə səbəb olur. Medicana Sağlamlıq Qrupundan Op. Doktor Seyhan Orak uşaqlıqdan başlayan bu vərdişin sonrakı yaşlarda boyun yırtığı və sinir sıxılması kimi ciddi problemlərə yol aça biləcəyinə diqqət çəkərək, "Yay dövründə ekran vaxtını məhdudlaşdırmaq və düzgün duruş vərdişləri qazanmaq həyati əhəmiyyət daşıyır" dedi. 'Mətn boyun', bilindiyi kimi, başın uzun müddət irəli əyilmiş vəziyyətdə saxlanması səbəbindən boyun onurğasına yük artdıqca inkişaf edən bir duruş pozuqluğudur. Op. Doktor Seyhan Orak, "Normalda insan başının çəkisi təxminən 4-5 kiloqram olur. Ancaq baş irəli əyildikcə onurğaya düşən yük eksponent olaraq artır. Məsələn, 15 dərəcə yamacda bu yük təxminən 12 kiloqrama qədər artarkən, 60 dərəcə yamacda bu, əzələlərin çəkisi 23 kiloqrama çata bilər. qısa müddətdə yorğunluq, uzun müddətdə əzələ, bağ və disk strukturlarında mikroskopik zədələnmələrə səbəb olmaqla daha ciddi problemlərin əsasını təşkil edir." dedi.

Yaş Qrupları və Risklər

Telefon boyun sindromu ən çox 12-35 yaş aralığında müşahidə olunsa da, son illərdə daha gənc yaş qruplarında da rast gəlinir. Op. Dr. Seyhan Orak, "Bu vəziyyətin xüsusilə 8-10 yaş qrupundakı uşaqlarda artdığını müşahidə edirik" dedi. Texnoloji cihazlardan istifadə yaşının azalması bu vəziyyəti tətikləyir və erkən yaşlarda başlayan duruş pozğunluqları qalıcı ola bilir. Uzun müddətli yanlış duruş, onurğanın təbii quruluşunu poza bilər, bu da servikal lordozun düzləşməsinə və ya əksinə çevrilməsinə səbəb olur. Əzələ balanssızlığı da inkişaf edə bilər. Ön tərəfdəki əzələlər qısaldığı halda, arxa tərəfdəki əzələlər zəifləyərək onurğanın dayaq mexanizmini poza və disklərdə asimmetrik təzyiq yarada bilər.

Simptomlar və Ciddi Problemlər

Telefon boyun sindromu gələcəkdə daha ciddi nevroloji problemlərə səbəb ola bilər. Op. Doktor Seyhan Orak, "Uzun müddətdə servikal disk yırtığının inkişafı və onurğa kanalının daralması baş verə bilər. Bu, sinir köklərinin təzyiq altında qalmasına səbəb olur və sinir sıxılması yalnız ağrı ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda uyuşma, karıncalanma, güc itkisi kimi əlamətlərlə də özünü göstərə bilər" dedi. Ən çox görülən simptom boyun ağrısıdır, çiyin və arxa bölgəyə yayılan ağrı ilə müşayiət oluna bilər. Boyun əsaslı baş ağrılarına diqqət edilməsi lazım olduğunu ifadə edən Orak, "Uzun müddətli istifadədən sonra boyunda sərtlik və artan yorğunluq tez-tez rast gəlinir. Sonrakı mərhələlərdə qol, kürək və sinə bölgəsində başgicəllənmə, karıncalanma və uyuşma kimi nevroloji təsbitlər də ola bilər" dedi. Op. Doktor Seyhan Orak, "Bu nöqtədə 20-20-20 qaydası xüsusilə əhəmiyyətlidir. Hər 20 dəqiqədən bir istifadədən sonra ən az 20 saniyəlik bir ara vermək tövsiyə olunur. Böyüklər üçün gündəlik istifadə müddəti mümkünsə 2-3 saat ilə məhdudlaşdırılmalıdır. Uşaqlarda bu müddət yaşa görə aşağı salınmalı, ideal olaraq 1-2 saatı keçməməlidir" dedi. Duruşun düzgün olması lazım olduğunu vurğulayan Orak cihazın göz səviyyəsində saxlanmasını, başın önə əyilməməsini və onurğa üzərindəki yükün azaldılmasını təklif edib. Bundan əlavə, dirsəkləri dəstəkləmək və arxanı dik tutmaq vacibdir.

Ailələrin Rolu və Erkən Müdaxilə

Op. Dr. Seyhan Orak, "Ailələrin örnək olması ən vacib məqamlardan biridir. Uşaqlar valideynlərinin davranışlarını təqlid edirlər. Ona görə də sağlam texnologiya istifadə vərdişləri ilk növbədə böyüklər tərəfindən mənimsənilməlidir" dedi. Telefon boyun sindromunun erkən tanınması əsasən geri dönən bir vəziyyətdir. Duruş təhsili və məşq ən vacib yanaşmalardır. Servikal ekstensor əzələləri gücləndirən məşqlər və skapula sabitləşdirmə məşqləri xüsusilə tövsiyə olunur. Fiziki terapiya təcrübələri də müalicə prosesinə kömək edir. Daha inkişaf etmiş hallarda dərman müalicəsi tələb oluna bilər, nadir hallarda isə cərrahi müdaxilə düşünülə bilər.

Nəticədə rəqəmsal dövrün gətirdiyi bu yeni sağlamlıq probleminə qarşı erkən müdaxilə və düzgün vərdişlərin qazanılması həm fərdi, həm də sosial sağlamlıq üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.