Yaxın Şərqdə güc balansı sarsılır: Husilərin Yəməndə hərəkəti və Səudiyyə Ərəbistanının sərt diplomatiyası

ABŞ və İran arasında birbaşa hərbi gərginlik nisbətən azalsa da, Yəmən Yaxın Şərqdə regional güc mübarizəsinin yeni mərkəzinə çevrilib. İranın dəstəklədiyi Husi milisləri Yəmənin qərb sahilini ələ keçirərək, qlobal ticarətin ən kritik tranzit nöqtələrindən biri olan Bab əl-Məndəb boğazında üstünlük təşkil edərək, regiondakı geosiyasi tarazlıqları kökündən sarsıtdı. Tehran administrasiyasının əlini gücləndirən bu strateji addım Ər-Riyad cəbhəsində yeni çıxış yollarının axtarılmasına səbəb olur.

Səudiyyə ərazilərində həyəcan: 54 İHA Hücumları və Daraltma Seçimləri

Yəməndə qanuni hökuməti dəstəkləyən Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiya qüvvələri ilə husilər arasında qarşıdurmalar birbaşa Səudiyyə ərazisinə keçib. Nəhayət, husilərin həyata keçirdiyi 54 pilotsuz uçuş aparatı (PUA) hücumunda 13 mülki şəxs yaralanıb. Hücumlardan sonra Ciddə, Yanbu, Taif, Ula, Ebha və Cazan bölgələrində fövqəladə vəziyyət elan edilib. Ər-Riyad rəhbərliyi bu hücumlara “qərarlı və məsuliyyətli” cavab veriləcəyini açıqlayıb. Bununla belə, ölkənin həyati əhəmiyyət kəsb edən Şərq-Qərb neft boru kəmərinin məqsədyönlü şəkildə bağlanması krallığa iqtisadi baxımdan da ağır yüklər qoyur.

The New York Times-ın təhlilinə görə, ABŞ və İran arasındakı gərginlikdə ilişib qalan Ər-Riyadın hərbi imkanları getdikcə daralır. Vaşinqtonun husilərin qarşısını almaq üçün Səudiyyə Ərəbistanına birbaşa hava dəstəyi verməkdən imtina etməsi böhranı dərinləşdirir. Ərəb mətbuatında Səudiyyə Ərəbistanının husilərə qarşı Suriyadan döyüşçülər köçürməyi planlaşdırdığına dair iddialar olsa da, hələlik bu iddialara dair konkret sübutlar təqdim edilməyib.

Vəliəhd Şahzadə Salmandan Güclü Diplomatik Trafik və Misir Zirvəsi

Sərt hərbi seçimlərdən sonra Ər-Riyad diplomatik əlaqələrini ən yüksək səviyyəyə qaldırdı. Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman əvvəlcə Ciddədə ABŞ Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) komandanı admiral Bred Kuperin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib və bölgədəki təhlükəsizlik arxitekturasını müzakirə edib. Bu görüşdən dərhal sonra şahzadə Salman Qahirəyə gedib və Misir prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisi ilə görüşüb.

Sisi sammitdə Körfəz ölkələrinin təhlükəsizliyinin Misirin milli təhlükəsizliyinə bərabər olduğunu bildirib və Səudiyyə Ərəbistanına qarşı hücumları şiddətlə pisləyib. İki lider qlobal ticarət yolları olan Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarında naviqasiya təhlükəsizliyinin qorunması ilə bağlı tam razılığa gəliblər.

Hörmüz sammitinin təxirə salınmasının arxasındakı sirlər

Digər tərəfdən, Hörmüz boğazının gələcəyini müəyyən etmək üçün İran və Körfəz ölkələri arasında keçirilməsi planlaşdırılan kritik görüşün son dəqiqəyə təxirə salınması sual işarələri yaradıb. Təxirə salınma qərarının fonunda İran və Oman arasında əldə olunan razılaşma ilə bağlı region ölkələrinin dərin fikir ayrılıqları dayanır. Yəməndə husilərin son zamanlar meydan üstünlüyü və artan təcavüzünün Körfəz paytaxtlarında yaratdığı narahatlığa görə masanın təxirə salınmasında təsirli olduğu bildirilir.