Күйүүчү майдын глобалдык кризисиндеги орчундуу бурулуш: бензин жана дизель ээлерин эмне күтүп турат?

Глобалдык энергетикалык рыноктор геосаясий тирешүүлөрдүн жана стратегиялык камсыздоонун үзгүлтүккө учурашынын көлөкөсүндө оор мезгилди башынан өткөрүүдө. Жакынкы Чыгышта күчөп бараткан АКШ/Израиль-Иран чыңалуусу жана Чыгыш Европадагы Орусия-Украина согушу дүйнөлүк мунай иштетүүчү заводдун ишмердүүлүгүнө түздөн-түз таасир этип, күйүүчү май продуктуларынын олуттуу кысылышына алып келди. Бул жагдай чектелген запастык кубаттуулук жана сезондук суроо-талаптын көбөйүшү менен айкалышып, бензин жана дизель майын колдонуучулар үчүн оор мезгил башталганын көрсөтүп турат.

Геосаясий тирешүү глобалдык кайра иштетүү мүмкүнчүлүктөрүн төмөндөтүүдө

Эл аралык энергетика агенттигинин (IAA) маалыматына ылайык, дүйнөлүк мунай иштетүүчү заводдун көлөмү август айында мурунку айга салыштырмалуу күнүнө 960 миң баррелге өсүп, 81,4 миллион баррелге жетти. Бирок, мындай өсүшкө карабастан, жалпы кубаттуулук өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу суткасына 4,2 миллион баррелге төмөн бойдон калды. АКШда чийки мунай иштетүү көлөмү акыркы 7 жылдын туу чокусуна жетип, Кытайда ички суроо-талаптын калыбына келиши ай сайын оң таасирин тийгизсе да, дүйнөлүк масштабдагы ажырымды жабуу мүмкүн эмес.

Украинанын Орусиянын энергетикалык инфраструктурасына учкучсуз учактардын чабуулдары Орусиянын мунай иштетүүчү заводдорунун өндүрүштүк кубаттуулугун олуттуу түрдө начарлатты. Россиядагы мунай иштетүүчү заводдордун ишмердүүлүгү өткөн жылга салыштырмалуу жылдын үчүнчү чейрегинде күнүнө болжол менен 1,2 миллион баррелге азайышы күтүлүүдө. Ошо сыяктуу эле, Жакынкы Чыгыштагы чыр-чатактар коркунучунан улам аймактагы мунай иштетүүчү заводдордо күнүнө 1,7 миллион баррелге азайышы болжолдонууда.

Бул өндүрүштүк жоготуулар дүйнөлүк мунай соода жолдорун терең солкулдатат. Россия жана Перс булуңу өлкөлөрүнүн жалпы таза дизелдик жана керосин экспорту февраль айына салыштырмалуу күнүнө 1,6 миллион баррелге азайды. Согушка чейин дүйнөлүк деңиз аркылуу дизель жана керосин ташууларынын болжол менен 45 пайызын түзгөн бул эки аймактагы төмөндөө рынокто терең боштукту жараткан. OECD өлкөлөрүндө жогорку колдонуу темпи жана алдыдагы пландаштырылган тейлөө мезгили альтернативдик өндүрүштүк кубаттуулуктарды чектейт. Дүйнөлүк нефтини кайра иштетүүчү заводдун көлөмү быйыл өткөн жылга салыштырмалуу суткасына орточо 2,6 миллион баррелге азайып, 81,5 миллион баррелге чейин азайышы күтүлүүдө.

"Чыныгы кризис - бул мунайдын белгилүү бир продуктыларга айланбай калуусу"

Андрес Кала, Европанын көз карандысыз энергетикалык маалымат камсыздоочу Монтелдин геосаясий энергетикалык талдоочусу, тазаланган продукция базарларынын ийкемдүүлүгү чийки мунайга караганда бир топ төмөн экенин баса белгиледи. Кала, согуштардын глобалдык мунай продуктулары, өзгөчө дизель менен камсыздоону үзгүлтүккө учуратканын белгилеп, бул үзгүлтүктүн глобалдык суроо-талаптын болжол менен 4 пайызына туура келгенине көңүл бурду.

Продукция базарларындагы фондулук буфердин критикалык деңгээлде экенин белгилеген Кала, "кубаттуулукту пайдалануу көрсөткүчтөрү жогору болгонуна карабастан, продукт базарларындагы кыскаруу баанын өсүшүнө, аймактык камсыздоо кризисине жана экспортко тыюу салууларга алып келди. Мындан тышкары, бул абал Европада пландалган мунайды кайра иштетүүчү тейлөө жана сезондук суроо-талаптын өсүшү менен дал келет. Учурдагы шок мунайдын кубаттуулугунун жетишсиздигинде гана эмес; мунай зарыл болгон акыркы продуктыларга айланды."

Күз жана кыш мезгилдеринде дизельге болгон суроо-талаптын сезондук түрдө жогорулай турганын эске салган Кала, бензин базарлары дизелге караганда тезирээк тең салмактуулукка ээ болорун болжолдойт. Орусия жана Жакынкы Чыгыштагы кубаттуулуктарды ишке киргизүү ылдамдыгы процессти аныктай турганын белгилеген аналитик дизель базары кыш бою морт бойдон кала берерин белгиледи. Ал кошумчалагандай, тазалоонун жогорку маржалары кытайлык өндүрүүчүлөрдү экспорттоого түрткү бериши мүмкүн, бирок бул глобалдык инфляциялык басымды жана макроэкономикалык белгисиздикти жаратышы мүмкүн.

Дизель жана реактивдүү майдагы тарыхый рекорддук чектер

Жанив Шах, Норвегияда жайгашкан көз карандысыз изилдөө уюмунун Мунай рыноктору боюнча вице-президенти, нефтини кайра иштетүүчү заводдун маржалары тарыхый орточо көрсөткүчтөн бир топ жогору экенин жана бул өзгөчө дизель жана авиакеросиндин баасында айкын көрүнүп турганын билдирди.

Шах Европа жана Жер Ортолук деңиз базарларындагы дизелдик маржа рекорддорду жаңыртып, нормалдуу деңгээлден 4-5 эсеге көбөйгөнүн айтты жана комплекстүү мунайды кайра иштетүүчү завод маржаларынын нормалдуу деңгээлден 2-4 эсе жогору болгонун белгиледи. Шах бул укмуштуудай көтөрүлүштүн себептерин төмөндөгүчө санаган:

"Рынокко оңой жетүүгө мүмкүн болгон аффинаждалган продукциянын көлөмү дүйнөлүк масштабда бир топ азайды. Жакынкы Чыгыштагы үзгүлтүктөр жана Ормуз менен Кызыл деңиздердеги транзиттик чектөөлөр чийки мунайдын жеткирилишин жана продукцияны экспорттоону басаңдатты. Россиядагы мунай иштетүүчү заводдун зыяны дүйнөлүк дизелдик отунду кыскартты, ал эми АКШ менен Европадагы запастардын төмөн деңгээли рынокту корголбогон жана түздөн-түз транспорттук чыгымдарды көбөйттү. акыркы керектөөчүгө жеткен альтернативдик жүктөрдүн баасы.»