Зангезур коридорунун революциячыл жаңы планы: Алиев көп өлчөмдүү көз карашын жарыялады

Азербайжандын президенти Илхам Алиев өлкөнүн негизги аймагы менен Нахчыван Автономиялуу Республикасын бириктире турган стратегиялык маанидеги Зангезур коридору проектиси тууралуу жаңыча билдирүү жасады. Коридордун бир гана жол жана темир жол транспорту эмес экенин баса белгилеген Алиев долбоордун энергетика, коммуникация жана инфраструктура өлчөмдөрүн камтыган чоң интеграция процесси экенин айтты. Алиев : «Бул жерден булалуу-оптикалык кабель линиялары, андан кийин электр энергиясын өткөрүү тармактары жана келечекте керек болсо мунай жана жаратылыш газ түтүктөрү да өтө алат.Ошондуктан, бүгүн биз Зангезур коридорун бир топ кеңири жана көрөгөч көз караштан карап жатабыз»,-деди.

Азербайжан мамлекеттик телеканалына (AZTV) эксклюзивдүү интервью берген президент Алиев аймакта кызуу жүрүп жаткан инфраструктуралык иштер жана долбоордун келечектеги геосаясий кесепеттери тууралуу кеңири маалымат берди.

Тарыхый максатка кадам кадам: Зангезур коридорунун жаңы доору

Географиялык жактан Азербайжандын негизги аймагынан бөлүнгөн, бирок анын ажырагыс бир бөлүгү болгон Нахчыванды бириктирүүнүн тарыхый идеал экенин белгилеген Алиев, азыр бул улуу максатка абдан жакындап калгандарын белгиледи. Экинчи Карабах согушун аяктаган үч тараптуу декларацияда бул коридордун ачылышына байланыштуу так жобо бар экенин эске салган Алиев, буга карабастан Армениянын согуш аяктагандан кийинки беш жылдыкта талаада конкреттүү жана практикалык кадамдардан качкандыгын белгиледи.

Процесстин дипломатиялык жагына да токтолгон Алиев 2025-жылдын 8-августунда АКШнын борбор шаары Вашингтондо өткөрүлгөн тарыхый саммитте маселенин чечилгенин эске салды. Бул контекстте Азербайжандын президенти TRIPP деп аталган долбоордун иш жүзүндө ишке ашырыла баштаганын билдирди.

Азербайжандын жеңишке жеткен Экинчи Карабах согушунан кийин дароо аймакта темир жол жана жол тармактарын нөлдөн баштап кура баштаганын белгилеген Алиев, Нахчыван багытындагы иштердин үзгүлтүксүз уланып жатканын айтты. Азербайжан чек арасындагы темир жол линиясынын келерки жылы Армения чек арасына жете турганын белгилеген Алиев, Армения тараптан азырынча конкреттүү даярдык болбогондуктан, өз иштерин дагы да тездетүүгө муктаж эмес экенин кошумчалады.

Жылдык 15 миллион тонна жүктөө кубаттуулугу жана чоң энергетикалык инвестициялар

Биринчи этапта Зангезур коридору аркылуу жыл сайын эң аз 15 миллион тонна жүк ташуу максатталганын билдирген президент Алиев долбоордун дүйнөлүк соода жолдору жагынан маанисине көңүл бурду. Ал алгач логистикалык коридор катары гана пландалган долбоор убакыттын өтүшү менен бир топ кеңири аймакты өнүктүрүү моделине айланганын баса белгиледи.

Алиев Азербайжан жеринен Армения аркылуу өтүп, Нахчыванга жете турган электр линияларына байланыштуу долбоорлордун толугу менен даяр экенин белгилеп, баскынчылардан бошотулган Жабраил аймагында курулган чоң трансформатордук борбордун бул максатка кызмат кыла турганын айтты. Анын айтымында, бул объект жогорку чыңалуудагы электр энергиясын үзгүлтүксүз жана жогорку кубаттуулукта берүү үчүн атайын иштелип чыккан.

Армениянын энергетикалык коопсуздугу жана аймактык тобокелдиктер

Армения аймагында электр мамыларынын орнотула турган координаттарынын азербайжандык инженер жана адистердин кылдат изилдөөлөрү менен аныкталганын белгилеген Алиев, Армения башкаруусунун эми бул темада конструктивдүү кадамдарды ташташы керектигин баса белгиледи. Алиев бул долбоордун чындыгында Армениянын өзүнүн энергетикалык коопсуздугу үчүн өтө маанилүү экенин белгилеп, төмөнкүдөй баа берди:

"Армения бул долбоорду биринчи кезекте өзүнүн кызыкчылыгы үчүн керек деп эсептеши керек. Бүгүнкү күндө алардын эң негизги энергия булагы болгон АЭСти башкаруу алардын колунда эмес. Анын үстүнө бул станция өзүнүн иштөө мөөнөтүн аяктаган жана бүткүл аймактын коопсуздугуна олуттуу коркунуч туудурган өтө эски объект болуп саналат. Бул ТЭЦтин эртеби-кечпи жабылышы шексиз."

Азербайжан менен Түркиянын сөз болгон атомдук станциянын коркунучтарын эл аралык медиада ар бир мүмкүнчүлүктө билдиргенин эске салган Алиев, станциянын иш-аракеттери токтотулса Армениянын чоң энергетикалык кризиске кабыларын айтты. Азербайжандын учурдагы энергия өткөргүч линияларынын Орусия, Иран жана Грузия менен, Грузия аркылуу Түркия менен интеграцияланганын белгилеген Алиев, Армениянын аймагынан өтүп Нахчыванга, андан Түркия жана Европага чейин созула турган бул жаңы энергетика коридорунун мүмкүн болгон кризис учурунда Армениянын энергетика тармагын сактап кала турган жалгыз куткаруучу механизм болорун баса белгиледи.