Zangezur koridorining inqilobiy yangi rejasi: Aliyev koʻp oʻlchovli qarashni eʼlon qildi

Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev mamlakatning asosiy hududi va Naxchivan Muxtor Respublikasini bogʻlaydigan strategik Zangezur yoʻlagi loyihasi haqida muhim bayonotlar berdi. Yoʻlakning faqat avtomobil va temir yoʻl transportidan iborat emasligini taʼkidlagan Aliyev, loyihaning energiya, aloqa va infratuzilma oʻlchamlarini oʻz ichiga olgan ulkan bir integratsiya jarayoni ekanligini taʼkidladi. Aliyev, "Bu yerdan optik tolali kabel liniyalari, keyin elektr uzatish tarmoqlari, kerak boʻlsa kelajakda neft va tabiiy gaz quvurlari ham oʻtishi mumkin. Shuning uchun bugun biz Zangezur yoʻlagiga ancha kengroq va istiqbolli nuqtai nazardan qarayapmiz" dedi.

Ozarbayjon davlat televideniyesiga (AZTV) bergan eksklyuziv intervyusida Prezident Aliyev mintaqada qizgʻin olib borilayotgan infratuzilma ishlari va loyihaning kelajakdagi geosiyosiy oqibatlari haqida batafsil toʻxtalib oʻtdi.

Tarixiy maqsad sari bosqichma-bosqich: Zangezur koridorida yangi davr

Ozarbayjonning asosiy qismidan jugʻrofiy jihatdan ajralib turgan, lekin uning ajralmas qismi boʻlgan Naxchivonni birlashtirish tarixiy ideal ekanini taʼkidlagan Aliyev, hozirda bu buyuk maqsadga erishishga juda yaqin ekanliklarini bildirdi. Ikkinchi Qorabogʻ urushini tugatgan uch tomonlama deklaratsiyada bu yoʻlakni ochish uchun aniq bir shart borligini eslatgan Aliyev, shunga qaramay, Armaniston urush tugaganidan keyingi besh yillik davrda maydonda aniq va amaliy qadamlar tashlashdan qochganini bildirdi.

Bu jarayonning diplomatik jihatiga ham toʻxtalib oʻtgan Aliyev, 2025-yilning 8-avgust kuni AQSh poytaxti Vashingtonda boʻlib oʻtgan tarixiy sammitda bu masala hal etilganini eslatdi. Shu doirada Ozarbayjon Prezidenti TRIPP deb nomlangan loyihaning haqiqatda hayotga tatbiq etila boshlaganini maʼlum qildi.

Ozarbayjonning zafar qozongan Ikkinchi Qorabogʻ urushidan soʻng darhol mintaqada temir yoʻl va yoʻl tarmoqlarini noldan qurishga kirishganini qayd etgan Aliyev, Naxchivan yoʻnalishidagi ishlarning uzluksiz davom etayotganini bildirdi. Ozarbayjon chegaralari ichidagi temir yoʻl liniyasining kelasi yil Armaniston chegarasiga yetib borishini tilga olgan Aliyev, Armaniston tomonida hali aniq tayyorgarlik yoʻqligi sababli oʻz ishlarini yanada tezlashtirishga hojat yoʻqligini qoʻshimcha qildi.

Yillik 15 million tonna yuk koʻtarish quvvati va katta energiya investitsiyalari

Birinchi bosqichda Zangezur koridori orqali yiliga kamida 15 million tonna yuk tashish maqsad qilinganini maʼlum qilgan Prezident Aliyev, loyihaning global savdo yoʻllari nuqtai nazaridan ahamiyatiga eʼtibor qaratdi. Uning taʼkidlashicha, dastlab faqat logistika yoʻlagi sifatida rejalashtirilgan loyiha vaqt oʻtishi bilan yanada keng qamrovli mintaqaviy rivojlanish modeliga aylandi.

Ozarbayjon yerlaridan Armaniston orqali oʻtib Naxchivanga yetib boruvchi elektr uzatish liniyalari loyihalari toʻliq tayyor ekanini maʼlum qilgan Aliev, ishgʻoldan ozod qilingan Jabrayil viloyatida qurilgan ulkan transformator markazi shu maqsadda xizmat qilishini aytdi. Uning taʼkidlashicha, ushbu inshoot yuqori kuchlanishli elektr energiyasini uzluksiz va yuqori quvvat bilan uzatish uchun maxsus ishlab chiqilgan.

Armanistonning energiya xavfsizligi va mintaqaviy xatarlari

Armaniston hududida elektr ustunlarining qayerga oʻrnatilishi koordinatalari ozarbayjonlik muhandis va mutaxassislarning sinchkovlik bilan oʻtkazilgan tekshiruvlari natijasida aniqlanganini qayd etgan Aliyev, Armaniston maʼmuriyati endi bu borada konstruktiv qadamlar tashlashi kerakligini taʼkidladi. Aliyev bu loyiha aslida Armanistonning energiya xavfsizligi uchun hayotiy ahamiyatga ega ekanligini taʼkidlab, quyidagi baho berdi:

"Armaniston bu loyihani birinchi navbatda oʻz manfaatlari uchun zarur deb bilishi kerak. Bugungi kunda ularning eng asosiy energiya manbai boʻlgan atom elektr stansiyasini boshqarish ularning qoʻlida emas. Qolaversa, bu stansiya oʻz xizmat muddatini tugatgan va butun mintaqa xavfsizligiga jiddiy tahdid soladigan nihoyatda eski inshootdir. Ertami-kechmi bu stansiya yopilishi muqarrar"

.

Ozarbayjon va Turkiyaning xalqaro ommaviy axborot vositalarida muhokama qilingan atom elektr stansiyasining xavf-xatarlarini har fursatda ifoda etganini eslatgan Aliyev, stansiya faoliyati toʻxtatilsa, Armanistonning katta energiya inqirozi bilan yuzlashishini ilgari surdi. Ozarbayjonning mavjud energiya uzatish liniyalarining Rossiya, Eron va Gruziya bilan, Gruziya orqali esa Turkiya bilan integratsiyalashganini bildirgan Aliyev, Armaniston hududidan oʻtib Naxchivanga, u yerdan esa Turkiya va Yevropaga choʻziladigan bu yangi energiya yoʻlagi Armanistonning energiya tarmogʻini yuzaga kelishi mumkin boʻlgan inqiroz holatida davom ettira oladigan yagona qutqaruvchi mexanizm boʻlishini taʼkidladi.