Zangezur koridorining inqilobiy yangi rejasi: Aliyev ko'p o'lchovli qarashni e'lon qildi

Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev mamlakatning asosiy hududi va Naxchivan Muxtor Respublikasini bog‘laydigan strategik Zangezur yo‘lagi loyihasi haqida muhim bayonotlar berdi. Yo'lakning faqat avtomobil va temir yo'l transportidan iborat emasligini ta'kidlagan Aliyev, loyihaning energiya, aloqa va infratuzilma o'lchamlarini o'z ichiga olgan ulkan bir integratsiya jarayoni ekanligini ta'kidladi. Aliyev, "Bu yerdan optik tolali kabel liniyalari, keyin elektr uzatish tarmoqlari, kerak boʻlsa kelajakda neft va tabiiy gaz quvurlari ham oʻtishi mumkin. Shuning uchun bugun biz Zangezur yoʻlagiga ancha kengroq va istiqbolli nuqtai nazardan qarayapmiz" dedi.

Ozarbayjon davlat televideniyesiga (AZTV) bergan eksklyuziv intervyusida Prezident Aliyev mintaqada qizgʻin olib borilayotgan infratuzilma ishlari va loyihaning kelajakdagi geosiyosiy oqibatlari haqida batafsil toʻxtalib oʻtdi.

Tarixiy maqsad sari bosqichma-bosqich: Zangezur koridorida yangi davr

Ozarbayjonning asosiy qismidan jug'rofiy jihatdan ajralib turgan, lekin uning ajralmas qismi bo'lgan Naxchivonni birlashtirish tarixiy ideal ekanini ta'kidlagan Aliyev, hozirda bu buyuk maqsadga erishishga juda yaqin ekanliklarini bildirdi. Ikkinchi Qorabogʻ urushini tugatgan uch tomonlama deklaratsiyada bu yoʻlakni ochish uchun aniq bir shart borligini eslatgan Aliyev, shunga qaramay, Armaniston urush tugaganidan keyingi besh yillik davrda maydonda aniq va amaliy qadamlar tashlashdan qochganini bildirdi.

Bu jarayonning diplomatik jihatiga ham toʻxtalib oʻtgan Aliyev, 2025-yilning 8-avgust kuni AQSh poytaxti Vashingtonda boʻlib oʻtgan tarixiy sammitda bu masala hal etilganini eslatdi. Shu doirada Ozarbayjon Prezidenti TRIPP deb nomlangan loyihaning haqiqatda hayotga tatbiq etila boshlaganini maʼlum qildi.

Ozarbayjonning zafar qozongan Ikkinchi Qorabogʻ urushidan soʻng darhol mintaqada temir yoʻl va yoʻl tarmoqlarini noldan qurishga kirishganini qayd etgan Aliyev, Naxchivan yoʻnalishidagi ishlarning uzluksiz davom etayotganini bildirdi. Ozarbayjon chegaralari ichidagi temir yo'l liniyasining kelasi yil Armaniston chegarasiga yetib borishini tilga olgan Aliyev, Armaniston tomonida hali aniq tayyorgarlik yo'qligi sababli o'z ishlarini yanada tezlashtirishga hojat yo'qligini qo'shimcha qildi.

Yillik 15 million tonna yuk ko'tarish quvvati va katta energiya investitsiyalari

Birinchi bosqichda Zangezur koridori orqali yiliga kamida 15 million tonna yuk tashish maqsad qilinganini ma'lum qilgan Prezident Aliyev, loyihaning global savdo yo'llari nuqtai nazaridan ahamiyatiga e'tibor qaratdi. Uning ta’kidlashicha, dastlab faqat logistika yo‘lagi sifatida rejalashtirilgan loyiha vaqt o‘tishi bilan yanada keng qamrovli mintaqaviy rivojlanish modeliga aylandi.

Ozarbayjon yerlaridan Armaniston orqali oʻtib Naxchivanga yetib boruvchi elektr uzatish liniyalari loyihalari toʻliq tayyor ekanini maʼlum qilgan Aliev, ishgʻoldan ozod qilingan Jabrayil viloyatida qurilgan ulkan transformator markazi shu maqsadda xizmat qilishini aytdi. Uning ta'kidlashicha, ushbu inshoot yuqori kuchlanishli elektr energiyasini uzluksiz va yuqori quvvat bilan uzatish uchun maxsus ishlab chiqilgan.

Armanistonning energiya xavfsizligi va mintaqaviy xatarlari

Armaniston hududida elektr ustunlarining qayerga o'rnatilishi koordinatalari ozarbayjonlik muhandis va mutaxassislarning sinchkovlik bilan o'tkazilgan tekshiruvlari natijasida aniqlanganini qayd etgan Aliyev, Armaniston ma'muriyati endi bu borada konstruktiv qadamlar tashlashi kerakligini ta'kidladi. Aliyev bu loyiha aslida Armanistonning energiya xavfsizligi uchun hayotiy ahamiyatga ega ekanligini taʼkidlab, quyidagi baho berdi:

"Armaniston bu loyihani birinchi navbatda oʻz manfaatlari uchun zarur deb bilishi kerak. Bugungi kunda ularning eng asosiy energiya manbai boʻlgan atom elektr stansiyasini boshqarish ularning qoʻlida emas. Qolaversa, bu stansiya oʻz xizmat muddatini tugatgan va butun mintaqa xavfsizligiga jiddiy tahdid soladigan nihoyatda eski inshootdir. Ertami-kechmi bu stansiya yopilishi muqarrar"

Ozarbayjon va Turkiyaning xalqaro ommaviy axborot vositalarida muhokama qilingan atom elektr stansiyasining xavf-xatarlarini har fursatda ifoda etganini eslatgan Aliyev, stansiya faoliyati toʻxtatilsa, Armanistonning katta energiya inqirozi bilan yuzlashishini ilgari surdi. Ozarbayjonning mavjud energiya uzatish liniyalarining Rossiya, Eron va Gruziya bilan, Gruziya orqali esa Turkiya bilan integratsiyalashganini bildirgan Aliyev, Armaniston hududidan oʻtib Naxchivanga, u yerdan esa Turkiya va Yevropaga choʻziladigan bu yangi energiya yoʻlagi Armanistonning energiya tarmogʻini yuzaga kelishi mumkin boʻlgan inqiroz holatida davom ettira oladigan yagona qutqaruvchi mexanizm boʻlishini taʼkidladi.