Жаңы мөмө жана нан Түркияда тамак-аш калдыктары боюнча биринчи орунда

Түркия Статистика Институту (TUIK)нын акыркы изилдөөсүнө караганда, Түркиядагы үй чарбалары эң көп ысырап кылган азыктардын арасында жаңы жашылча-жемиштер жана нан бар. Изилдөө азык-түлүк калдыктары кайсы продуктыларда топтолгондугун жана бул ысырапты болтурбоо үчүн кандай ыкмаларга артыкчылык берилгенин көрсөтөт.

Жаңы мөмө-жемиш жана нан калдыктары алдыда

2024-жылдагы маалыматка караганда, Түркияда эң көп ысырап кылынган азык-түлүк тобу 39,7 пайыз менен жаңы жашылча-жемиштер болду. Бул азыктардан кийин 32,5 пайыз менен нан турат. Ал эми сүт жана сүт азыктары 15,1 пайыз, кургатылган буурчак 5,9 пайыз ысырап болгон.

Тамак-аш ысырап болушунун негизги себептери

Тамак-ашты ысырап кылуунун себептерин караганыбызда, 74,4 пайыз менен бузулуу эң көп таралган себеп болуп чыкты. Керектөөчүлөрдүн 12,1 пайызы азык-түлүктүн мөөнөтү өтүп кеткендигинен, 6,3 пайызы ашыкча сатып алуудан же тамак бышыруудан улам тамак-аштын ысырап болушуна себеп болгонун айтышкан. Ал соода кылып жүргөнүн билдирген. Пландан тыш-кары сатып алуулардын децгээли 14,4 процентти тузду. Аз камсыз болгон тобундагы үй чарбаларынын соода тизмеси 57,3 пайызды түзсө, жогорку кирешелүү тайпада бул көрсөткүч 49,9 пайызды түздү.

Тамак-аш ысыраптарын алдын алуу ыкмалары

Керектөөчүлөр тарабынан тамак-аш калдыктарын азайтуу үчүн колдонулган ыкмалардын арасында жаныбарларга керектелбеген азыктарды берүү өзгөчөлөнүп турат. 2024-жылы 27,3 пайыз болгон бул көрсөткүч 2025-жылы 28,7 пайызга өстү. Бул көрсөткүч эң төмөнкү киреше тобунда 35,9 пайызды түзсө, эң жогорку киреше тобунда 27,8 пайызды түздү.

Жеке аракеттер жана ысырапкорчулукту азайтуу

83,6 пайыз тамак-аштын алдын алуу үчүн эң жакшы жасагандыктарын айтышты. Үй чарбаларынын 84 пайызы тамак-аш азыктарын эч качан ыргытпайм десе, сейрек ыргытам дегендер 12,7 пайыз, көп ыргыткандар 0,3 пайыз деп жарыяланды.

Тамак-аш калдыктары экономикалык жактан да, экологиялык жактан да маанилүү көйгөй. Ошондуктан, керектөөчүлөрдүн сатып алуу адаттарын карап чыгып, ысырапкорчулукту азайтуу үчүн көбүрөөк аң-сезимдүү иш-аракет кылышы абдан маанилүү.