Täze miweler we çörekler Türkiýedäki iýmit galyndylarynda birinji orunda durýar

Türk statistika instituty (TUIK) tarapyndan geçirilen iň soňky gözleglere görä, täze miweler, gök önümler we çörek Türkiýedäki öý hojalygy tarapyndan iň köp sarp edilýän iýmitleriň biridir. Gözleg, iýmit galyndylarynyň haýsy önümlerde jemlenendigini we bu galyndylaryň öňüni almak üçin haýsy usullaryň ileri tutulýandygyny görkezýär.

Täze miwe we çörek galyndylary öňde

2024-nji ýyldaky maglumatlara görä, Türkiýede iň köp sarp edilýän iýmit topary 39,7 göterim mukdarda täze miweler we gök önümlerdir. Bu önümlerde 32,5 göterim çörek bar. Beýleki tarapdan, süýt we süýt önümleri 15,1 göterim, guradylan baklaglar bolsa 5,9 göterim sarp edildi.

Iýmit galyndylarynyň esasy sebäpleri

Iýmitiň isrip edilmeginiň sebäplerine seredenimizde, zaýalanmak 74,4 göterim bilen iň köp ýaýran sebäp boldy. Sarp edijileriň 12,1 göterimi önümleriň möhleti sebäpli azyk galyndylaryna sebäp bolandyklaryny, 6,3 göterimi aşa köp satyn almak ýa-da nahar bişirmek netijesinde azyk galyndylaryna sebäp bolandygyny aýtdy. Söwda edýändigini aýtdy. Meýilleşdirilmedik alyjylaryň sany 14,4 göterim hökmünde hasaba alyndy. Söwda sanawyny düzýän pes girdejili topardaky öý hojalygynyň derejesi 57,3 göterim bolsa-da, bu girdejiniň ýokary girdejili toparda 49,9 göterimdigi anyklandy.

Iýmit galyndylarynyň öňüni almagyň usullary

Sarp edijileriň iýmit galyndylaryny azaltmak, haýwanlara sarp edilmedik iýmit bermek usullary bilen tapawutlanýar. 2024-nji ýylda 27,3 göterim bolan bu dereje 2025-nji ýylda 28,7 göterime çenli ýokarlandy. Iň pes girdeji toparynda bu görkeziji 35,9 göterim bolsa-da, iň köp girdeji gazanan toparda 27,8 göterim boldy. Öý hojalygynyň 84 göterimi azyk önümlerini hiç haçan taşlamaýandyklaryny aýtsa-da, seýrek taşlaýandyklaryny mälim edenleriň sany 12,7 göterim, ýygy-ýygydan taşlaýanlaryň sany bolsa 0,3 göterim diýlip yglan edildi.

Azyk galyndylary ykdysady we ekologiýa taýdan möhüm mesele bolup durýar. Şonuň üçin sarp edijiler üçin söwda endiklerini gözden geçirmek we galyndylary azaltmak üçin has aňly hereket etmek möhümdir.