Təzə Meyvə və Çörək Qida Tullantılarına görə Türkiyədə Birinci yerdədir

Türkiyə Statistika Təşkilatının (TÜİK) apardığı son araşdırmaya görətəzə meyvə-tərəvəz və çörək Türkiyədə ev təsərrüfatlarının ən çox israf etdiyi qidalar sırasındadır. Araşdırma qida tullantılarının hansı məhsullarda cəmləndiyini və bu israfın qarşısını almaq üçün hansı üsullara üstünlük verildiyini ortaya qoyur.

Təzə Meyvə və Çörək Tullantıları Qarşıdadır

2024-cü il məlumatlarına görə, Türkiyədə ən çox israf edilən qida qrupu yüzdə 39,7 ilə təzə meyvə və tərəvəz olub. Bu məhsulları yüzdə 32,5 ilə çörək izlədi. Digər tərəfdən, süd və süd məhsulları yüzdə 15,1, quru paxlalılar isə yüzdə 5,9 nisbətində israf edilib.

Qida israfının əsas səbəbləri

Ərzaq israfının səbəblərinə baxdığımızda ən çox görülən səbəb 74,4 faizlə xarab olması diqqəti çəkir. İstehlakçıların 12,1 faizi məhsulların yararlılıq müddəti başa çatması, 6,3 faizi isə həddindən artıq alış və ya bişirmə nəticəsində qida israfına yol verdiyini bildirib. Alış-veriş etdiyini bildirdi. Plansız alıcıların nisbəti isə 14,4 faiz olub. Alış-veriş siyahısı təşkil edən aztəminatlı qrupdakı ev təsərrüfatlarının nisbəti yüzdə 57,3 ikən, yüksək gəlirli qrupda bu nisbət yüzdə 49,9 olaraq təsbit edildi.

Qida israfının qarşısının alınması üsulları

İstehlakçıların qida israfını azaltmaq üçün istifadə etdiyi üsullar arasında istehlak edilməmiş qidaların heyvanlara verilməsi önə çıxır. 2024-cü ildə yüzdə 27,3 olan bu nisbət, 2025-ci ildə yüzdə 28,7-yə yüksəldi. Ən aşağı gəlir qrupunda bu nisbət yüzdə 35,9 ikən, ən yüksək gəlir qrupunda yüzdə 27,8 oldu.

Fərdi səylər və tullantıların azaldılması

83,6 faiz istehlakçıların qidanın qarşısını almaq üçün əllərindən gələni etdiklərini ifadə etdilər. Ev təsərrüfatlarının 84 faizi heç vaxt ərzaq məhsullarını atmadıqlarını bildirdiyi halda, nadir hallarda tullandığını bildirənlərin nisbəti yüzdə 12,7, tez-tez atanların nisbəti isə yüzdə 0,3 olaraq açıqlanıb.

Qida tullantıları həm iqtisadi, həm də ekoloji baxımdan mühüm problem yaradır. Buna görə də istehlakçıların alış-veriş vərdişlərini nəzərdən keçirməsi və israfı minimuma endirmək üçün daha şüurlu davranması böyük əhəmiyyət kəsb edir.