ABD iş gücü güçlü seyrederken devlerde işten çıkarma sürüyor

ABD'de iş gücü piyasası genel istihdam verileriyle direncini korumaya devam ederken, büyük ölçekli şirketlerin yapay zeka ve otomasyon odaklı işten çıkarma kararları dikkat çekiyor. ABD Çalışma Bakanlığı verilerine göre ekim ayında tarım dışı istihdam 165 bin kişi artarken, işsizlik oranı yüzde 4,1 seviyesine geriledi. Buna karşın, Microsoft, Amazon ve Meta gibi teknoloji devleri ile finans ve perakende sektöründeki birçok kurum, verimlilik arayışıyla on binlerce personeli kapsayan küçülme planlarını uygulamaya koydu.

İstihdam verileri piyasa beklentilerini aştı

Ülke genelindeki makroekonomik göstergeler, iş gücü piyasasının beklentilerin üzerinde bir performans sergilediğini kanıtlıyor. ADP Araştırma Enstitüsü verilerine göre özel sektör istihdamı ekim ayında 86 bin kişi artış gösterdi. Eylül ayı JOLTS verileri ise açık iş sayısının 7 milyon 523 bine ulaştığını, işten çıkarma ve ayrılmaların ise Mart 2025'ten bu yana en düşük seviye olan 1 milyon 641 bine indiğini ortaya koydu.

Dev şirketlerde yapay zeka kaynaklı işten çıkarmalar

Teknoloji şirketleri, yapay zekanın sunduğu otomasyon imkanlarını kullanarak operasyonel verimliliği artırmak amacıyla yoğun bir işten çıkarma sürecine girdi. Amazon ocak ayında 16 bin, Meta yaklaşık 8 bin, Microsoft ise 4 bin 800 pozisyonu sonlandırma kararı aldı. Finansal teknoloji sektöründe de benzer bir eğilim gözlemlenirken, Coinbase çalışanlarının yüzde 14'ünü, Visa ise yüzde 7'sini işten çıkaracağını duyurdu. Ayrıca Boeing, Nike ve PepsiCo gibi farklı sektörlerden devler de yeniden yapılanma planları kapsamında binlerce kişilik istihdam azaltımına gidiyor.

ABD'de ekim ayı itibarıyla tarım dışı istihdamın 165 bin kişi artması ve işsizliğin yüzde 4,1'e düşmesi piyasalardaki genel iyimserliği desteklerken, teknoloji ve finans devlerinin yapay zeka dönüşümü gerekçesiyle başlattığı işten çıkarmalar kurumsal yapıları kökten değiştiriyor. Challenger, Gray & Christmas verilerine göre ekim ayında açıklanan 43 bin 994 kişilik işten çıkarma, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 71 oranında bir düşüşe işaret etse de büyük ölçekli şirketlerdeki stratejik küçülme devam ediyor.

Fed New York Şubesi'nin Tüketici Beklentileri Anketi, hanehalkının iş gücü piyasasına dair endişelerinin arttığını gösteriyor. İşsizlik oranının bir yıl sonra daha yüksek olacağına dair beklenti yüzde 45,3 ile Nisan 2020'den bu yana en yüksek seviyeye çıkarken, gelecek 12 ay içinde işini kaybetme olasılığına dair beklenti yüzde 13,9 olarak ölçüldü. Çalışanlar ve iş arayanlar için bu süreç, yapay zeka ve otomasyonun iş tanımlarını yeniden şekillendirdiği bir geçiş dönemi olarak öne çıkıyor.

Verimlilik arayışı istihdamı nasıl dönüştürüyor?

Makro verilerin olumlu seyretmesine rağmen dev şirketlerin işten çıkarma kararları, iş gücü piyasasında "verimlilik odaklı bir dönüşümün" yaşandığını gösteriyor. Şirketler, yapay zeka sayesinde daha küçük ve odaklı ekiplerle aynı işi yapabilmeyi hedefliyor.

Teknoloji çalışanlarını bekleyen riskler neler?

Yapay zekanın yaygınlaşmasıyla birlikte özellikle teknoloji ve finans sektörlerinde çalışanların iş tanımlarının değişmesi ve bazı pozisyonların tamamen otomasyona devredilmesi beklenebilir. Bu durum, çalışanların yeni yetkinlikler kazanma zorunluluğunu beraberinde getirebilir.