Adidas'a İsrailli Asker Tepkisi Büyüyor: Küresel Boykot Çağrısı Çığ Gibi

Spor giyim devi Adidas'ın, ampute bireylere yönelik başlattığı "tek ayakkabı hizmeti" reklam kampanyasında İsrail ordusundan emekli asker Shalev Biton'u tercih etmesi, uluslararası alanda devasa bir boykot dalgasına yol açtı. Gazze Şeridi'nde binlerce Filistinlinin uzuvlarını kaybetmesine neden olan İsrail saldırılarının gölgesinde gerçekleştirilen bu reklam tercihi, markaya yönelik tepkilerin çığ gibi büyümesine neden oldu.

Sosyal medyada geniş yankı uyandıran kampanya, insan hakları aktivistlerinden sanatçılara, akademisyenlerden siyasetçilere kadar çok geniş bir kesim tarafından sert sözlerle eleştirildi. Tepkiler, markanın İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarına dolaylı destek verdiği yönünde yoğunlaşıyor.

Küresel Çapta Çığ Gibi Büyüyen Boykot Çağrıları

Kampanyaya karşı ilk güçlü seslerden biri ABD'li sosyal medya fenomeni Guy Christensen'dan geldi. Christensen, X platformu üzerinden yaptığı açıklamada, "Gazze'deki çocukların bir daha asla yürüyemeyebileceğini bilmek gerçekten iğrenç." diyerek küresel çapta bir boykot çağrısı başlattı. Filistinliler için Boykot, Tecrit ve Yaptırım (BDS) hareketinin bir parçası olan "İsrail'in Akademik ve Kültürel Boykotu için Filistin Kampanyası" (PACBI) koordinatörü Stephanie Westbrook da bu hamleyi "Filistinlilere hakaret" olarak nitelendirdi.

Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) verilerine göre, Ekim 2023'ten bu yana 5 binden fazla Filistinlinin uzuv kaybı yaşadığına dikkat çeken Westbrook, "Bu durum sadece Adidas'ın duyarsızlığı değil; İsrail tarafından öldürülen, sevdiklerini kaybeden veya uzuvlarını yitiren Filistinlilere karşı mutlak bir hakarettir." ifadelerini kullandı.

İtalyan aktivist Vincenzo Fullone ise Adidas marka ayakkabılarını çöpe attığı anların videosunu paylaşarak, "Markalar suçluları seçtiğinde insanlar da direnişi seçer" ifadesini kullandı. Fullone'nin bu çarpıcı paylaşımı, dünyaca ünlü İspanyol aktör Javier Bardem tarafından da kendi sosyal medya hesabında paylaşılarak desteklendi.

"Savaş Suçlusuna Sponsor Oluyorsunuz" Tepkisi

Arizona Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden Prof. Dr. Khaled Beydoun, Gazze'de ampute edilmiş bir çocuğun görseli ile Adidas'ın reklamında oynayan İsrailli askerin fotoğrafını yan yana paylaşarak sert bir eleştiride bulundu. Beydoun, "Adidas, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) askerini öne çıkaran tek ayakkabı programını başlattı ancak Gazze'de bacakları kesilmiş çocukları görmezden gelmeye devam ediyor." dedi.

Avrupa Parlamentosu (AP) üyesi Rima Hassan da dünyada çocuk ampute oranının en yüksek olduğu yerin Gazze olduğuna dikkat çekerek boykot çağrılarına katıldı. Amerikalı yazar ve insan hakları savunucusu Susan Abulhawa ise X hesabından yaptığı paylaşımda, "Adidas'a soykırımı desteklemenin bedelini öğretin ve bu ders, şirketin temelleri tamamen sarsılana kadar etkisini sürdürsün" çağrısında bulundu.

"Eye on Palestine" platformu, reklam yüzü yapılan Shalev Biton'un 2021 yılındaki Gazze saldırıları sırasında bir bacağını kaybettiğini hatırlatarak, "Bu reklam, dünyada en fazla çocuğun uzuv kaybetmesinden sorumlu bir işgal ordusu mensubunu överken, süregelen saldırılarda uzuvlarını kaybeden Filistinli kurbanların trajedisini tamamen yok saymaktadır." değerlendirmesini yaptı.

Almanya'nın İsrail Politikası ve Adidas'ın Ticari Ortaklıkları

İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi İslam Dünyası ve Küresel İlişkiler Uygulama ve Araştırma Merkezi Direktörü Prof. Dr. Sami Al Arian, Almanya merkezli firmanın Alman devlet politikasına paralel olarak İsrail'e bir "muafiyet" tanıdığını belirtti. Al Arian, "Şirket yaşananlardan ders çıkarmıyor. Bu, siyonist bir tavırdır. Şirketin ders almasını sağlayacak tek yaptırım boykottur ve bu boykot herkes tarafından desteklenmelidir." şeklinde konuştu.

Adidas, daha önce de Filistin kökenli dünyaca ünlü model Bella Hadid'i, 1972 Münih Olimpiyatları'na atıfta bulunan bir ayakkabı reklamından "antisemitizm" suçlamaları ve İsrail baskısı sonrası çıkararak büyük tepki çekmişti. Şirket o dönemde "trajik tarihi olaylarla bağlantı kurulduğu" gerekçesiyle özür dilemişti.

BDS hareketinin verilerine göre, Adidas'ın İsrail ile derin ticari ilişkileri bulunuyor. Şirket, uzun yıllar İsrail Futbol Federasyonu'nun (IFA) sponsorluğunu üstlendi. Ayrıca, 2019 yılında İsrail merkezli tekstil firması Delta Galil ile küresel iç çamaşırı lisans anlaşması imzaladı. Maccabi Haifa ve Maccabi Tel Aviv gibi İsrail kulüpleriyle güncel ticari ortaklıkları bulunan Adidas; Tel Aviv, Kudüs ve Hayfa gibi şehirlerde resmi mağazalar işletiyor ve Tel Aviv Maratonu gibi organizasyonlara sponsorluk sağlıyor.

Bunun yanı sıra, kurucu şirketle güçlü bağları olan Adidas Foundation, 2007-2014 yılları arasında görev yapan eski İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres'in kurduğu "Peres Barış ve İnovasyon Merkezi"ne 2025-2028 dönemi için 700 bin avroluk bir hibe taahhüdünde bulundu. Adidas ise kendisini "tarafsız" olarak tanımlayarak, tek uzvunu kaybetmiş bireylere ihtiyaç duydukları tek ayakkabıyı, çift fiyatının yüzde 50'si karşılığında sunma hizmetini savunmaya devam ediyor.