Avrupa Tahvil Piyasasında Deprem: Jeopolitik Riskler ve Enflasyon Kaygısıyla Faizler Zirveye Tırmandı

Küresel piyasalar, Orta Doğu ekseninde tırmanan jeopolitik gerilimlerin ve bu durumun enerji koridorları üzerindeki baskılarının gölgesinde zorlu bir dönemden geçiyor. Petrol fiyatlarında gözlenen ani yükselişler, küresel enflasyonun uzun süre yüksek kalabileceğine dair endişeleri yeniden alevlendirirken, tahvil piyasalarında çok sert satış dalgalarını beraberinde getiriyor. Özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki arz güvenliğine yönelik endişeler ve Suudi Arabistan'ın kritik hamleleri piyasalardaki yangını körüklüyor.

Orta Doğu'da Enerji Krizi ve Merkez Bankalarının Sıkılaşma Baskısı

Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı'na alternatif olarak planladığı ve günlük 7 milyon varil taşıma kapasitesine sahip olan Petroline (Doğu-Batı Petrol Boru Hattı) faaliyetlerini, Irak kaynaklı saldırılar nedeniyle durdurmak zorunda kaldı. Bu kritik kapatma kararı, küresel petrol arzına yönelik endişeleri zirveye taşıdı. Yaşanan bu gelişmeler, ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyonla mücadele kapsamında para politikasını daha uzun süre sıkı tutacağı yönündeki beklentileri kuvvetlendirdi ve tahvil piyasalarında satış baskısını derinleştirdi.

Avrupa kanadında da durum farksız seyrediyor. Yükselen enerji maliyetlerinin tetiklediği enflasyonist baskılar, bölgede faiz oranlarının uzun süre yüksek kalacağına dair endişeleri artırdı. Avrupa Merkez Bankası (ECB), fiyat istikrarını sağlamak adına üç temel politika faizini beklentiler dahilinde 25'er baz puan artırma yoluna gitti. ECB Başkanı Christine Lagarde, Orta Doğu'daki çatışmalar ve Rusya-Ukrayna Savaşı'nın manşet enflasyonu uzun bir süre bankanın yüzde 2'lik hedefinin oldukça üzerinde tutacağı konusunda net uyarılarda bulundu.

Avrupa Tahvil Piyasalarında Tarihi Rekorlar: Almanya, Fransa ve İngiltere

Jeopolitik risklerin tırmanmasıyla birlikte Avrupa'nın önde gelen ekonomilerinde tahvil faizleri adeta rekor kırdı. Almanya'da 2 yıllık tahvil faizi yüzde 3,32 ile 2011'den, 5 yıllık tahvil faizi yüzde 3,38 ile 2008'den, 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,57 ile 2009'dan, 20 yıllık tahvil faizi yüzde 3,89 ile 2011'den ve 30 yıllık tahvil faizi yüzde 3,91 ile yine 2011'den bu yana en yüksek seviyeyi test etti.

Fransa piyasalarında da benzer bir tablo hakim oldu. Fransa'nın 2 yıllık tahvil faizi yüzde 3,54 ile 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıkarken; 5 yıllık tahvil faizi yüzde 4,003, 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,55 ve 20 yıllık tahvil faizi yüzde 4,99 ile 2008'den bu yana en yüksek oranları gördü. Fransa'nın 30 yıllık tahvil faizi ise yüzde 5,1766 ile 2002 yılından beri en yüksek seviyeye ulaştı.

Avrupa Birliği dışında yer alan İngiltere'de de tahvil piyasası ağır darbe aldı. İngiltere'nin 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,96 ile 2023'ten, 5 yıllık tahvil faizi yüzde 5,03 ile 2008'den, 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,43 ile 2007'den, 20 yıllık tahvil faizi yüzde 5,90 ile 1998'den ve 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,95 ile yine 1998'den bu yana en yüksek seviyeye fırladı. İngiltere Merkez Bankasının (BoE) eylül ayında faizi sabit tutması beklense de kasım ayında yeni bir faiz artışına gideceğine kesin gözüyle bakılıyor.

Vade Primi ve Tahvil Faizlerindeki Dengeler Neden Değişti?

Gelişmeleri değerlendiren ABN AMRO Kıdemli Faiz Stratejisti Larissa Fritz, İran ile yaşanan gerilimlerin yeni bir enflasyon dalgası başlattığını ve bu durumun piyasalarda merkez bankalarının faizleri daha uzun süre yüksek tutacağı beklentisini pekiştirdiğini belirtti. Fritz, bozulan kamu maliyeleri ve artan devlet tahvili arzının da vade primlerini yukarı çektiğini vurguladı.

Fritz, tahvil faizlerindeki bu olağanüstü yükselişin arkasındaki mekanizmayı şu sözlerle açıkladı: "Kısa vadeli faiz beklentilerinin yükselmesiyle birlikte vade priminin de artması, tahvil faizlerini tarihsel zirvelere taşıdı. 2022-2023 dönemindeki faiz artırım döngülerinde, kısa vadeli faiz beklentilerindeki yükseliş tahvil faizlerini yukarı çekmiş ancak bu durum negatif vade primiyle dengelenmişti. Bugün ise bu dengeleyici unsur ortadan kalktı. Vade primi kısa vadeli faiz beklentileriyle eş zamanlı yükseliyor ve bu durum tahvil faizlerinin çok daha yüksek seviyelere tırmanmasına zemin hazırlıyor."