Doğu Akdeniz’de GSI projesi için NAVTEX gerilimi

Yunanistan, Girit-GKRY elektrik bağlantısını kapsayan GSI (Great Sea Interconnector) Projesi kapsamında görev yapacak Fransız Nexans firmasına ait “Abeille Marengo” isimli araştırma gemisi için 7 Kasım 2026 itibarıyla 6 Mart 2027 tarihine kadar geçerli olacak bir NAVTEX yayınladı. Söz konusu çalışma alanının bir kısmının Türkiye’nin Birleşmiş Milletler’e bildirdiği kıta sahanlığı içerisinde yer alması üzerine Ankara, bölgede yetkisiz faaliyet yürütüldüğünü belirterek karşı NAVTEX ilan etti. Dışişleri Bakanlığı, Türk deniz yetki alanlarındaki araştırmaların Türk makamlarının muvafakatine tabi olduğunu ve bu süreç henüz tamamlanmadan yapılan duyuruların geçersiz olduğunu vurguladı.

GSI projesinde izin süreci nasıl işledi?

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, projenin sahibi GSI adına Fransız Nexans firmasının talebi üzerine, Deniz Araştırma İzinleri Verme Komitesi’nin olumlu görüşüyle Dışişleri Bakanı tarafından araştırma ve kablo döşeme çalışmalarına izin verildiğini açıkladı. 27 Ekim 2026 tarihinden bu yana Girit’te demirli olan gemi için izin sürecinin hafta sonu hızla tamamlanması dikkat çekerken, Türkiye bu adımların uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu yineledi.

EMC projesindeki faaliyetler sürüyor mu?

Suudi Arabistan ile Avrupa arasında optik bağ kurmayı hedefleyen EMC (East to Med Data Corridor) Projesi kapsamında da KOBI RUEGG gemisi için Yunanistan 11 Kasım 2026, GKRY ise 15 Kasım 2026 tarihine kadar çalışma süresi öngören NAVTEX duyuruları yayınladı. Türkiye, bu çalışmalara dair itirazlarını sürdürerek, GKRY’nin yetki alanındaki duyurularında “Kıbrıs” ismini kullanmasının kanunsuz iddiaları meşrulaştırma çabası olduğunu ve bu durumu kabul etmediğini resmi olarak bildirdi.

Türkiye, Doğu Akdeniz’deki kıta sahanlığı haklarını korumak amacıyla Yunanistan ve GKRY tarafından yayınlanan yetkisiz seyir ikazlarını iptal ederek, bölgedeki araştırma faaliyetlerinin Türk makamlarıyla koordine edilmesi gerektiğini belirtti. Ankara, sahadaki izin sorununu diplomatik kanallardan çözme arayışını sürdürürken, Fransız kanadının Türkiye ile temas halinde olduğu bilgisi diplomatik kaynaklarca paylaşıldı.

Devletler arası deniz yetki alanları, uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler nezdindeki bildirimler çerçevesinde belirlenmektedir. Türkiye, Doğu Akdeniz’deki haklarını korumak adına ilgili taraflara yönelik NAVTEX duyuruları yayınlamakta ve kıta sahanlığına yönelik ihlal iddialarını diplomatik ve hukuki kanallar üzerinden takip ederek bölgedeki faaliyetleri yakından izlemektedir.

Çıkarılacak sonuç

Doğu Akdeniz’de enerji ve veri hattı projeleri üzerinden yaşanan bu hareketlilik, bölgedeki deniz yetki alanları konusundaki anlaşmazlıkların ticari yatırımlar üzerinden de sürdüğünü göstermektedir. Türkiye’nin sahada kararlı bir tutum sergilemesi ve hukuki gerekçelerini NAVTEX üzerinden ilan etmesi, bölgedeki stratejik dengelerin korunması adına kritik bir adım olarak değerlendirilmektedir.

Muhtemel etkiler

Fransız firması Nexans’ın Türkiye ile olan ticari ilişkileri göz önüne alındığında, taraflar arasında yürütülecek diplomatik temasların gerilimin düşürülmesine katkı sağlaması beklenebilir. Ancak Yunanistan ve GKRY’nin savunma iş birliklerini artırması ve Avrupa Komisyonu’nun raporlarındaki tutumu, ilerleyen günlerde bölgedeki diplomatik trafiğin ve karşı bildirimlerin artabileceğine işaret etmektedir.