Finansal Sıkışıklığa Devletten Dev Müdahale: Merkez Bankası, SPK, BDDK ve Varlık Fonu Eş Zamanlı Harekete Geçti

Türkiye finans piyasalarında yatırım fonları kaynaklı yaşanan likidite sıkışıklığının zincirleme satışları beraberinde getirmesi üzerine, ekonomi yönetimi koordineli bir kurtarma operasyonu başlattı. Portföy yönetim şirketlerinin fonlarında görülen temerrüt riskleri ve Borsa İstanbul’daki sert kayıpların ardından Hazine ve Maliye Bakanlığı liderliğinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) piyasayı rahatlatacak radikal kararları arka arkaya devreye soktu.

Ekonomi Yönetiminden Koordineli Önlemler ve Hazine'nin İstikrar Mesajı

Piyasalarda tansiyonun yükselmesiyle birlikte ilk hamle Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesindeki Finansal İstikrar Komitesi'nden geldi. Komitenin acil toplantısının ardından yapılan resmi açıklamada, sermaye piyasalarında ve Borsa İstanbul bünyesinde yapısal ya da sistemsel bir risk bulunmadığı vurgulandı. Yaşanan dalgalanmanın fon piyasasının sınırlı bir kesiminde yoğunlaştığı ve geçici bir nitelik taşıdığı belirtilirken, finansal sistemin geneline sirayet etmesini engelleyecek tüm tedbirlerin kararlılıkla uygulanacağı ifade edildi.

Hemen ardından devreye giren TCMB, piyasadaki nakit ihtiyacını karşılamak üzere fonlama musluklarını açtı. Merkez Bankası, haftalık repo ihaleleriyle piyasaya sağlanan likidite miktarını artırma kararı alırken, bankaların interbank para piyasasındaki borçlanma limitlerini güncelledi ve teminat iskonto oranlarında indirime gitti. Bu kapsamda açılan 22 Eylül vadeli 150 milyar TL ve 24 Eylül vadeli 150 milyar TL olmak üzere toplam 300 milyar TL'lik iki ayrı repo ihalesine, ilan edilen tutarın yaklaşık üç katı talep gelmesi piyasadaki nakit arayışının boyutunu gözler önüne serdi.

SPK'dan 130 Fona Tasfiye Kararı ve BDDK'dan Bankalara Sermaye Desteği

Operasyonun en sert ve somut adımlarından birini SPK attı. Kurul; Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Portföy, Pardus Portföy ve Bulls Portföy olmak üzere toplam 7 portföy yönetim şirketinin tüm fonlarını TEFAS işlemlerine kapattı. Bu kurumlara ait 130 yatırım fonu için hızlı şekilde tasfiye süreci başlatıldı. İşleme kapatılan 222 yatırım fonunun toplam büyüklüğünün 1 trilyon lirayı aştığı ve bu fonlarda 934 binin üzerinde yatırımcının pay sahibi olduğu açıklandı. Tasfiyesine karar verilen portföyler arasında 243,6 milyar liralık büyüklüğüyle Tera Portföy Birinci Serbest Fon ve 224,4 milyar liralık Tera Portföy Para Piyasası Fonu başı çekti.

SPK ayrıca, kredili sermaye piyasası işlemlerinde uygulanan asgari özkaynak koruma oranını 2 Ekim seans sonuna kadar geçici olarak yüzde 35'ten yüzde 20'ye düşürerek yatırımcılara nefes aldırdı. Eş zamanlı olarak BDDK da halka açık bankaların sermaye yeterlilik rasyolarını korumak için yeni bir esneklik sağladı. Bankaların 16 Eylül tarihinden itibaren piyasadan geri alım yoluyla edindikleri kendi hisse senetlerinin, yıl sonuna kadar çekirdek sermaye hesaplamasından düşülmemesi kararlaştırıldı.

Borsa İstanbul'da Varlık Fonu Alımları ve Emlak Katılım'dan Stratejik Hamle

Finansal piyasalardaki yangını söndürmek için sadece düzenleyici kararlar alınmadı, kamusal sermaye de doğrudan sahaya indi. Borsa İstanbul'da satış baskısının derinleştiği anlarda Türkiye Varlık Fonu (TVF) güçlü alımlarla piyasayı domine etti. TVF'nin bu doğrudan müdahalesi borsaya can suyu olurken, BIST 100 endeksi günü yüzde 2'nin, bankacılık endeksi ise yüzde 6'nın üzerinde primle tamamladı.

Tasarruf finansmanı tarafında ise kamunun gücünü gösteren bir diğer hamle Emlak Katılım Bankası'ndan geldi. Daha önce Tera Grubu'nun Pusula Holding iştirakleri olan Katılımevim ve Birevim'in devralınması yönünde anlaştığı kamuoyuna duyurulmuştu. Ancak son gelişmelerin ardından Emlak Katılım Tasarruf Finansman şirketi devreye girerek, Katılımevim Tasarruf Finansman ve Birevim Tasarruf Finansman'ın satın alınması amacıyla resmi görüşmelere başladığını Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) bildirdi. Böylece kritik sektördeki olası bir güven kaybının önüne kamu gücüyle geçilmesi hedeflendi.

İki Günde 149 Milyar Liralık Çıkış ve Adli Soruşturmaların Detayları

Piyasalarda yaşanan sarsıntının boyutu, yatırım fonlarından gerçekleşen çıkış rakamlarında da kendini gösterdi. Sadece iki günlük süre zarfında yatırım fonlarından net 149,3 milyar liralık devasa bir para çıkışı yaşandı. En yoğun nakit çıkışları para piyasası fonlarında kaydedilirken; Tera Portföy Para Piyasası Fonu'ndan 35,1 milyar TL, Garanti Portföy İkinci Para Piyasası Fonu'ndan 25,3 milyar TL, Pusula Portföy Para Piyasası Fonu'ndan 23,4 milyar TL ve Yapı Kredi Portföy İkinci Para Piyasası Fonu'ndan 21,6 milyar TL geri çekildi.

Finansal tedbirlerin yanı sıra usulsüz işlemlerle ilgili adli süreç de vakit kaybedilmeden başlatıldı. SPK, Pusula Portföy ve Tera Portföy yöneticilerinin Katılımevim, Gündoğdu Gıda ve Destek Finans hisselerinde gerçekleştirdiği şüpheli işlemler nedeniyle suç duyurusunda bulundu. Çok sayıda spekülatör hakkında işlem yasağı uygulanırken lisans iptallerine gidildi. İstanbul Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerinin yürüttüğü operasyonlar kapsamında, İnfo Yatırım ve Hedef Holding Yönetim Kurulu Başkanı Namık Kemal Gökalp'in ardından Tera Holding Genel Müdür Yardımcısı İbrahim Bekçi de emniyet güçlerince gözaltına alındı. Devletin tüm organlarıyla gerçekleştirdiği bu çok yönlü müdahale, finansal piyasalardaki güveni yeniden tesis etmeyi amaçlıyor.