Gıda Sektöründe Yeni Dönem: Et ve Süt Ürünlerine Sıkı Standartlar Getirildi

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından titizlikle hazırlanan “Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği”, Resmi Gazete’de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. Tüketici sağlığını en üst düzeyde korumayı ve sektördeki haksız rekabeti önlemeyi amaçlayan bu yeni düzenleme; çiğ et, kıyma, kanatlı kıyması, hazırlanmış et karışımları, mekanik olarak ayrılmış kanatlı eti ve çeşitli et ürünlerinin tekniğine uygun şekilde üretilmesi, ambalajlanması ve piyasaya arz edilmesine ilişkin kuralları baştan yazıyor.

Dönerde Üçlü Sınıflandırma ve Katı İçerik Kuralları

Yeni tebliğ kapsamında, Türkiye'nin en çok tüketilen geleneksel lezzetlerinden döner, piyasaya sunuluş şekline göre “yaprak döner”, “kıyma döner” ve “yaprak-kıyma döner” olmak üzere üç net sınıfa ayrıldı. Standartlara göre; yaprak döner yalnızca yaprak haline getirilmiş çiğ kırmızı etten üretilebilecek. Kıyma dönerde en fazla yüzde 90 oranında kıyma ve en az yüzde 10 oranında yaprak et bulunması zorunlu olacak. Yaprak-kıyma döner tercih edildiğinde ise yaprak et oranının en az yüzde 60, kıyma oranının ise en fazla yüzde 40 olması gerekecek. Döner çeşitlerinde yağ oranı yüzde 25’i, tuz oranı yüzde 2’yi aşamayacak; toplam et proteini oranı ise en az yüzde 12 seviyesinde olacak.

Ayrıca döner üretiminde fıstık, peynir gibi farklı gıda girdilerinin kullanılması tamamen yasaklandı. Perakende satış noktalarında tüketime sunulan çiğ dönerin raf ömrü, pişirme işleminin başladığı andan itibaren en fazla 12 saat ile sınırlandırıldı.

Etiketlerde "%100" İfadesine Yasak ve Sektöre Uyum Süresi

Tüketicilerin yanıltılmasını önlemek amacıyla ürün etiketlerinde köklü değişikliklere gidildi. Marka isimleri de dahil olmak üzere ürünlerin üzerinde “yüzde 100”, “yüzde 100 dana eti” veya “yüzde 100 göğüs eti” gibi ibareler ve logolar artık kullanılamayacak. Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce faaliyet gösteren gıda işletmelerine, tebliğ hükümlerine tam uyum sağlamaları için 31 Mart 2027 tarihine kadar süre tanındı. Bu tarihten önce piyasaya arz edilmiş olan ürünler ise raf ömürleri sona erene kadar raflarda kalmaya devam edebilecek.

Et karışımlarına yönelik kurallarda ise büyükbaş ve küçükbaş hayvanlardan elde edilen karkas etlerinin kendi aralarında karıştırılmasına izin verilirken, farklı hayvan türlerinden elde edilen karkas etlerinin birbirine karıştırılması kesin olarak yasaklandı. Mantı, içli köfte, çiğ köfte, kadınbudu köfte, lahmacun, pide, kebap, pizza, hazır yemek ve mezelerin üretiminde kullanılan et ve kıymalar da yeni tebliğde belirlenen kalite şartlarına uygun olmak zorunda olacak.

Süt Ürünlerinde Şeker Düzenlemesi ve "Süt Bazlı İçecek" İptali

İçme sütleri tebliğinde yapılan kritik değişiklikleri açıklayan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, tüketici sağlığını korumaya yönelik adımları paylaştı. Bakan Yumaklı, “İçme sütlerine sakkaroz haricinde glukoz ve fruktoz şurubu gibi şeker türevlerinin eklenmesi artık engelleniyor” dedi. Düzenlemeyle birlikte “süt bazlı içecek” tanımının da yürürlükten kaldırıldığını belirten Bakan Yumaklı, şu açıklamada bulundu: “Süt bazlı içecek, ‘Miktar olarak son üründe en az yüzde 50 içme sütü içeren içecek’ şeklinde tanımlanıyordu. Ancak piyasada bu isimle doğrudan arz edilen bir ürün bulunmuyor. Süt içeren ürünler piyasada ya çeşnili-aromalı içme sütü ya da süt içeren içecek olarak tanımlanıyor. Bu karmaşayı önlemek adına bu tanımı tebliğden tamamen çıkardık.”

Kıyma, Köfte, Sucuk ve Kavurmada Yeni Kalite Kriterleri

Yeni tebliğ, kıyma ve hazır et karışımlarının satış süreçlerine de yeni kurallar getiriyor. Kıyma, kanatlı kıyması, köfte ve yöresel ürünlerin haricinde kalan hazırlanmış kırmızı et karışımları ile kanatlı eti karışımları, önceden hazırlanıp reyonda bekletilemeyecek; bu ürünler yalnızca tüketicinin gözü önünde, anlık talebi üzerine hazırlanabilecek.

Kıymadan üretilen köfte ve burger gibi hazırlanmış kırmızı et karışımlarında toplam et proteini oranının en az yüzde 10 olması şartı getirildi. Bu ürünlerde yağ oranı yüzde 25’i, tuz oranı ise yüzde 2’yi geçemeyecek. Baharat, ekmek ve galeta unu gibi malzemelerden kaynaklanan nişasta ile bitkisel proteinlerin toplam miktarı ise yüzde 5’i aşamayacak.

Şarküteri ürünlerinde ise standartlar şu şekilde belirlendi: Sucukta toplam et proteini oranı en az yüzde 15, ısıl işlem görmüş sucukta ise en az yüzde 13 olacak. Pastırmada çemen hariç nem oranı yüzde 50’yi, çemen miktarı ise yüzde 10’u geçemeyecek. Kavurma ve kıyma kavurmada ise nem oranı en fazla yüzde 45, tuz oranı en fazla yüzde 3 ve yağ oranı en fazla yüzde 30 sınırında tutulacak.