Hürmüz Boğazı'nda 100 Günlük Çatışmanın Etkileri

Hürmüz Boğazı, stratejik konumu nedeniyle dünya enerji ticaretinde kritik bir rol oynamaktadır. 28 Şubat tarihinde ABD ve İsrail tarafından İran'a yönelik başlatılan saldırılar, bu kilit geçiş noktasındaki ticareti derinden etkiledi. Boğaz, günlük petrol tüketiminin yüzde 20'sine ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin büyük bir bölümüne ev sahipliği yapıyordu. Ancak savaşın başladığı tarihten itibaren bu rakamlar dramatik bir şekilde düştü.

Boğaz'daki Trafik ve Yeni Güzergahlar

Savaşın ilk 100 gününe gelindiğinde, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemi sayısı önemli ölçüde azaldı. Günlük geçişlerin sayısı, savaş öncesi seviyelere kıyasla yüzde 90'ın üzerinde bir düşüş gösterdi. Gemi sahipleri, İran'a ödeme yapmak veya diplomasi yoluyla güvenli geçiş sağlamak zorunda kaldı. Bu süreçte, İran'ın kara suları içinde "İran rotası" olarak adlandırılan yeni bir yol oluşturuldu ve bazı gemiler Uluslararası Denizcilik Örgütü tarafından belirlenen rotaları kullanmaya devam etti.

Kritik Geçiş Verileri

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu'nun (UNCTAD) verileri, savaş öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan günlük ortalama 129 geminin geçtiğini göstermekteydi. Ancak, bu rakam savaşın başlamasıyla birlikte keskin bir şekilde azaldı. Kpler adlı veri analitik şirketinden alınan bilgiler, savaşın başlangıcından itibaren Boğaz'dan geçen toplam gemi sayısının 988 olduğunu belirtti. Bu gemilerin yalnızca 84'ü konteyner taşıyan gemilerdi ve günlük ortalama geçiş sayısı 10'a kadar düştü.

Geçişlerin Dramatik Düşüşü

28 Şubat'ta 78 gemi Hürmüz Boğazı'ndan geçerken, bu sayı 1 Mart'ta 30'a, 2 Mart'ta ise 13'e indi. Takip eden günlerde geçişler neredeyse durma noktasına geldi ve bazı günlerde sadece 2 gemi geçti. Savaş sürecinde en yoğun gün 18 Nisan'da 27 gemiyle kaydedildi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ateşkes süresince Boğaz'ın ticari gemilere açık olacağını duyurmuştu. Ancak, 18 Nisan'da İran, ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukası kalkana kadar Boğaz'ı kapalı tutacağını açıkladı.

Petrol ve LNG Ticaretine Etkiler

Savaşın 100 gününde, Boğaz'dan geçen gemilerin 456'sı petrol ve petrol ürünleri taşıyordu. 28 Şubat'ta 50 petrol gemisi Boğaz'ı geçerken, bu sayı hızla azalarak 3 Mart'ta sadece 2'ye düştü. İran limanlarından çıkan yükler çoğunluktayken, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt, Umman ve Suudi Arabistan'dan gemiler de geçiş yaptı. Güney Asya ve Asya-Pasifik ülkelerine yapılan petrol ihracatı büyük ölçüde etkilendi.

LNG ve LPG Geçişleri

Katar'daki LNG tesisinin durması, Boğaz'dan LNG gemisi geçişlerini de ciddi şekilde azalttı. 28 Şubat'tan sonra ilk LNG gemisi ancak 2 Nisan'da geçiş yapabildi. Savaşın 100 gününde sadece 18 LNG gemisi Boğaz'dan geçti. LNG gemileri en çok Pakistan, Hindistan, Çin ve Japonya'ya doğru yol aldı. LPG gemileri ise toplam geçişlerin yüzde 15'ini oluşturdu ve çoğunlukla İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Kuveyt limanlarından hareket etti.

Kuru Yük Gemileri ve Çeşitli Rotalar

Kuru yük gemileri, Boğaz'dan geçen toplam gemilerin yüzde 28'ini oluşturdu. Bu gemiler, Katar, BAE, İran, Hindistan, Suudi Arabistan, Türkiye gibi çeşitli ülkelerden yük alarak farklı destinasyonlara ulaştı. Savaşın başlamasından bu yana, Körfez'de mahsur kalan yolcu gemileri de Boğaz'dan geçiş yaptı.

Sonuç ve Gelecekteki Olası Gelişmeler

Hürmüz Boğazı'ndaki çatışmalar, küresel enerji ticareti üzerinde derin etkiler bıraktı. Geçişlerin düşmesi, enerji arzını ve fiyatlarını etkileyerek dünya genelinde ekonomik dalgalanmalara yol açtı. Önümüzdeki günlerde diplomatik çözüm arayışları devam ederken, Boğaz'ın gelecekteki durumu, bölgesel ve küresel politikaların seyrine bağlı olarak şekillenecek.