100 günlük gapma-garşylygyň Hormuz bogazynda täsiri
Hormuz bogazynda 100 gün dowam eden konflikt täjirçilik gämileriniň üstaşyr geçişini 90 göterimden gowrak azaldy we global energiýa söwdasyna uly täsir etdi.
Hormuz bogazy strategiki ýerleşişi sebäpli dünýä energiýa söwdasynda möhüm rol oýnaýar. 28-nji fewralda ABŞ we Ysraýyl tarapyndan Eýran -a garşy edilen hüjümler bu möhüm tranzit nokadyndaky söwda täsirine täsir etdi. Bosforda gündelik nebit sarp edilişiniň 20 göterimi we suwuklandyrylan tebigy gaz (LNG) söwdasynyň uly bölegi ýerleşýärdi. Şeýle-de bolsa, uruş başlanaly bäri bu sanlar ep-esli azaldy.
Bosfor we täze ugurlarda ulag
Urşuň ilkinji 100 gününde Hormuz bogazyndan geçýän söwda gämileriniň sany ep-esli azaldy. Gündelik geçişleriň sany uruşdan öňki derejeler bilen deňeşdirilende 90 göterimden gowrak azaldy. Gämi eýeleri Eýrana tölemeli ýa-da diplomatiýanyň ygtybarly geçmegini üpjün etmeli boldular. Bu etapda, Eýranyň territorial suwlary içinde "Eýran ýoly" diýlip atlandyrylýan täze bir ýol döredildi we käbir gämiler Halkara Deňiz Guramasy tarapyndan kesgitlenen ugurlary ulanmagy dowam etdirdi. Şeýle-de bolsa, uruş başlamagy bilen bu görkeziji ep-esli azaldy. Maglumat seljeriş kompaniýasyndan alnan maglumatlar Kpler söweşiň başyndan bäri Bosfordan geçýän gämileriň umumy sanynyň 988-e ýetendigini mälim etdi. Bu gämileriň diňe 84-si konteýner daşaýan gämilerdi we gündelik geçelgeleriň sany 10-a çenli azaldy.
Soňky günlerde geçelgeler ýakynlaşdy we käbir günlerde bary-ýogy 2 gämi geçdi. Uruş döwrüniň iň işli güni 18-nji aprelde 27 gämi bilen hasaba alyndy. Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Erakçi Bosforyň ýaraşyk wagtynda söwda gämilerine açyk boljakdygyny mälim etdi. Şeýle-de bolsa, 18-nji aprelde Eýran ABŞ-nyň Eýran portlaryny gabawy ýatyrylýança Bosfor bogazyny ýapjakdygyny mälim etdi. 28 nebit gämisi 28-nji fewralda Bosfordan geçen bolsa, bu mukdar 3-nji martda çalt azaldy we ýükleriň köpüsi Eýranyň portlaryndan gelse-de, Birleşen Arap Emirliklerinden, Yrakdan, Kuweýtden, Omandan we Saud Arabystanyndan gämiler hem geçdi. Günorta Aziýa we Aziýa-Pacificuwaş umman ýurtlaryna nebit eksporty uly täsir etdi. 28-nji fewraldan soň ilkinji LNG gämisi diňe 2-nji aprelde geçip bildi. Urşuň 100 gününde Bosfor bogazyndan diňe 18 LNG gämisi geçdi. LNG gämileri esasan Päkistana, Hindistana, Hytaýa we Japanaponiýa tarap ýola düşdi. LPG gämileri umumy tranzitleriň 15 göterimini emele getirýärdi we esasan Eýran, Birleşen Arap Emirlikleri, Katar we Kuweýt portlaryndan ugrady. Bu gämiler Katar, BAE, Eýran, Hindistan, Saud Arabystany we Türkiýe ýaly dürli ýurtlardan ýük alyp dürli ugurlara ýetdi. Uruş başlanaly bäri Aýlagda galan ýolagçy gämileri Bosfor bogazyndan hem geçdi. Tranzitiň peselmegi energiýa üpjünçiligine we bahalara täsir edip, dünýädäki ykdysady üýtgemelere sebäp boldy. Diplomatik çözgüt gözlemek ýakyn günlerde dowam etse-de, Bosfor sebitiniň geljekki ýagdaýy sebit we global syýasatyň gidişine baglylykda emele geler.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!