İstanbul'daki Çekirge İstilası İddialarına Bilimsel Yanıt: "İstila Değil, Doğal Döngü"

İstanbul ve çevre illerde son günlerde sosyal medyada geniş yankı uyandıran "çekirge istilası" iddialarına bilim dünyasından net bir açıklama geldi. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi ve MOLEN (Moleküler Entomoloji) Laboratuvarı Direktörü Prof. Dr. Umut Toprak, konuyla ilgili merak edilen tüm detayları kamuoyuyla paylaştı. Sosyal medyadaki görüntülerin panik yaratmaması gerektiğini belirten Toprak, bu durumun biyolojik açıdan tamamen normal bir doğa refleksi olduğunu vurguladı.

"İstila" Sanılan Tür Aslında Faydalı: Beyaz Yüzlü Çalı Çekirgesi

Yapılan bilimsel incelemelerde, İstanbul ve çevresinde görülen türün beyaz yüzlü çalı çekirgesi (Decticus albifrons) olduğu tespit edildi. Prof. Dr. Umut Toprak, bu türün sanıldığı gibi tarım düşmanı olmadığını, aksine ağırlıklı olarak etçil beslendiğini açıkladı. Kendinden küçük böcekleri ve diğer çekirge türlerini avlayarak beslenen bu canlılar, yalnızca aç kaldıklarında nadiren bitkilerle besleniyor. Bu özellikleri nedeniyle ekosistemin doğal bir parçası olan beyaz yüzlü çalı çekirgeleri, zararlı böcekleri tüketerek aslında tarıma dolaylı yoldan katkı sağlıyor.

Tarımsal açıdan ekonomik bir tehdit oluşturmayan bu türün, son günlerde evlere yönelmesinin nedeni ise hasat mevsimi ve ışık faktörüyle açıklanıyor. Yaz sıcaklarıyla birlikte popülasyonu artan çekirgeler, hasadın tamamlanmasıyla yeni alanlar keşfetmek amacıyla hareket ediyor. Gece aktif olan bu canlılar, evlerden yansıyan ışıklara yönelerek açık pencerelerden içeri sızabiliyor. İnsanlarla temas ettiklerinde küçük ısırma refleksleri gösterseler de bu durumun insan sağlığı açısından hiçbir tehlike taşımadığı belirtiliyor.

Ilıman Kış ve Sıcak Yaz Popülasyonu Katladı

Çekirge sayısındaki artışın arkasında yatan temel nedenin iklim koşulları olduğunu belirten Toprak, kış mevsiminin ılıman geçmesinin yumurtaların hayatta kalma oranını artırdığını söyledi. Sert kış şartlarında 100 yumurtadan sadece 60'ı hayatta kalabilirken, bu yıl yaşanan ılıman kış nedeniyle 70-80 veya daha fazla yumurtanın canlılığını koruduğu aktarıldı. Ardından gelen yağışlı ve ılıman bahar ayları ise "nimf" adı verilen yavru çekirgelerin yumurtadan çıkışını kolaylaştırdı.

Yaz aylarındaki yüksek sıcaklıklar ise bu canlıların gelişim hızını ve üreme kapasitesini maksimuma çıkardı. Prof. Dr. Toprak, bu durumun tamamen doğanın kendi döngüsü içinde gerçekleşen biyolojik bir süreç olduğunu ve endişelenecek anormal bir durum bulunmadığını ifade etti. Çekirgelerin üreme kapasitesinin sadece sıcaklığa bağlı olmadığını, besin ve diğer ekolojik faktörlerin dengelenmesiyle popülasyonun kısa sürede yeniden düşüşe geçeceğini ekledi.

Afrika ve Balkanlar İddiası Asılsız: "Sürdürülebilir Tarım İçin Denge Şart"

Sosyal medyadaki çekirgelerin "Afrika veya Balkanlar'dan geldiği" yönündeki iddiaları kesin bir dille yalanlayan Prof. Dr. Umut Toprak, söz konusu bölgelerdeki göçmen çekirgelerin farklı bir familyaya ait olan ve tarıma ciddi zararlar veren "tarla çekirgeleri" olduğunu belirtti. Türkiye'deki durumun Tarım ve Orman Bakanlığı ile il ve ilçe müdürlükleri tarafından yakından takip edildiğini, Trakya Bölgesi dahil hiçbir tarım alanında zarar tespit edilmediğini ekledi.

Doğadaki tüm böceklerin yok edilmesinin büyük bir ekolojik felakete yol açacağını hatırlatan Toprak, sürdürülebilir tarım için ekosistemdeki dengenin korunması gerektiğinin altını çizdi. Yaprak bitlerinin tamamen yok edilmesinin uğur böceklerinin de sonunu getireceğini belirten Toprak, doğadaki dengenin geleceğimiz için hayati önem taşıdığını vurguladı.

Anadolu Ajansı © 2026