Kutup girdabı ve El Niño kış tahminlerini zorlaştırıyor

Kutup girdabı ile El Niño'nun aynı döneme denk gelmesi, meteoroloji uzmanlarının kış tahminlerini bir "bilmeceye" dönüştürdü. Kuzey Yarımküre'yi etkisi altına alması beklenen bu iki zıt doğa olayı, önümüzdeki dönemde hava koşullarının nasıl şekilleneceği konusunda belirsizlik yaratıyor.

Stratosferde neden erken ısınma yaşanıyor?

Normalde Ocak ve Mart ayları arasında beklenen "ani stratosferik ısınma" olayı, bu yıl Kasım ayına kadar erkene çekildi. Kutup girdabını çevreleyen güçlü rüzgarların zayıflaması ve yön değiştirmesi, Arktik bölgedeki dondurucu soğukların Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya gibi orta enlemlere inmesine zemin hazırlıyor. Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden meteorolog Andrea Lopez Lang, mevcut durumun tarihsel verilerle açıklanamayacak kadar benzersiz olduğunu ifade ediyor.

El Niño ve kutup girdabı nasıl etkileşiyor?

Pasifik Okyanusu'ndaki ısınma döngüsü olan El Niño, genellikle kışların daha ılıman geçmesini sağlayan istikrarlı bir kutup girdabını destekler. Ancak bu yıl iki sistemin aynı anda aktif olması, ılıman kış beklentisi ile sert soğuk dalgaları riskini karşı karşıya getirdi. Uzmanlar, bu durumun her yerde kar fırtınası yaratacağını garanti etmese de, ani soğuk hava dalgalarının yaşanma olasılığını ciddi ölçüde yükselttiği konusunda uyarıyor.

Kuzey Amerika ve Avrupa'nın bazı bölgeleri, kutup girdabındaki bozulmanın ilk yansıması olarak bu hafta sezonun ilk yaygın don olaylarını yaşıyor. Perşembe ve Cuma günü zirveye ulaşması beklenen soğuk hava dalgası, ABD'nin doğusu ve Kuzey Avrupa'da kasım ayı ortalamalarının 4 ila 8 santigrat derece altında sıcaklıklar görülmesine neden oluyor. Söz konusu soğukların kısa süreli olması ve gelecek hafta yerini mevsim normallerinin üzerindeki sıcaklıklara bırakması öngörülüyor.

Meteoroloji merkezleri, jet akımlarının alacağı pozisyonu ve rüzgar dalgalanmalarını yakından takip ederek kışın geri kalanına dair modellerini güncelliyor. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden (MIT) iklim bilimci Judah Cohen, yaşanan bu haftalık soğukların yalnızca bir başlangıç olabileceği ve kışın ilerleyen dönemlerinde daha etkili hava olaylarının görülebileceği uyarısında bulunuyor.

Tahmin modelleri neden yetersiz kalıyor?

Tarihsel verilerin bu yılki kadar karmaşık bir atmosferik tabloyu modellemekte zorlanması, kış mevsiminin öngörülemez bir seyir izleyeceğine işaret ediyor. Uzmanlar, doğanın iki dev gücünün mücadelesinin, geleneksel tahmin yöntemlerini devre dışı bırakarak hava muhalefeti riskini artırdığını değerlendiriyor.

Hangi bölgeler sert soğuklardan etkilenebilir?

Kuzey Amerika'nın doğu kıyıları ile Kuzey Avrupa ülkeleri, bu kış mevsiminde ani sıcaklık düşüşleri ve beklenmedik don olaylarıyla karşılaşabilir. Özellikle uzun süren sıcak sonbahar dönemlerinin ardından gelecek keskin soğuklar, tarımsal faaliyetler ve enerji tüketimi üzerinde geçici ancak etkili baskılar oluşturabilir.