OVP’de Türk Lirası Mevduat Dönemi: KKM Sıfırlandı, Yeni Teşvikler Yolda

Ekonomi yönetimi, 2027-2029 yıllarını kapsayan yeni Orta Vadeli Program (OVP) çerçevesinde Türk lirası (TL) mevduat tabanını daha da sağlamlaştırmayı hedefliyor. Küresel piyasalardaki dalgalanmalara karşı koruma kalkanı oluşturmayı amaçlayan bu strateji, yerel para birimine geçişi hızlandıracak yeni makroihtiyati tedbirleri beraberinde getiriyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), dezenflasyon sürecini desteklemek amacıyla para politikasını güçlendirici adımlar atmaya devam ediyor.

Kredi Büyümesine Sıkı Fren ve Makroihtiyati Tedbirler

2026 yılında küresel finans piyasalarında yaşanan aşırı oynaklıklara karşı TCMB, kredi büyümesini enflasyon hedefleriyle uyumlu hale getirmek için kritik adımlar attı. Bu doğrultuda, Ocak 2026 itibarıyla yabancı para (YP) kredilerin büyüme sınırları daraltılırken, tüketici kredili mevduat hesaplarının (KMH) limit artışlarına da tavan getirildi.

Mart ayında ise kredi büyümesine endeksli zorunlu karşılık uygulamasındaki muafiyetlerin kapsamı daraltılarak sıkılaşma adımları pekiştirildi. Mayıs ayının sonunda ise taşıt, ihtiyaç kredileri, KMH limitleri ve TL ticari kredilerin büyüme sınırları aşağı çekildi. Bu hamlelerin sonucunda, kur etkisinden arındırılmış yıllıklandırılmış YP ticari kredi büyümesi 28 Ağustos itibarıyla yüzde 11,2 seviyesine kadar geriledi. Ayrıca, Ocak ayında yurt dışı repo işlemlerinden elde edilen TL fonlar ve yurt dışı kaynaklı krediler için zorunlu karşılık oranlarında artışa gidildi.

Bankacılık Sektöründe Risk Yönetimi ve Sermaye Yeterliliği

Sıkı para politikası adımları kredi faiz oranlarına da doğrudan yansıdı. Fonlama maliyetlerinin artmasıyla birlikte hem bireysel hem de ticari kredi faizleri yükseliş trendine girdi. YP kredilerdeki kısıtlamalar, ticari kredi kompozisyonunun TL lehine değişmesini sağladı. Finansal koşulların sıkılaşmasıyla reel sektörün borçluluğu ve kaldıraç oranları tarihi ortalamaların altında kalırken, YP kredilerin ağırlıklı olarak büyük ölçekli firmalarda yoğunlaştığı görüldü.

Temmuz 2026 itibarıyla bankacılık sektörünün takibe dönüşüm oranı, bir önceki yılın aynı dönemindeki yüzde 2,2 seviyesinden yüzde 2,9'a yükselse de tarihi ortalamaların altındaki seyrini korudu. Bu artışta özellikle küçük ve orta büyüklükteki işletme (KOBİ) kredileri, bireysel kredi kartları ve tüketici kredilerindeki bakiye artışları etkili oldu.

Ocak 2026'da yürürlüğe giren kredi kartı ve ihtiyaç kredisi borç yapılandırma imkanı ise riskleri sınırlayan önemli bir diğer adım oldu. Sektörün Sermaye Yeterlilik Rasyosu (SYR), esnekliklerin kaldırılmasıyla Aralık 2025'teki yüzde 19,7 seviyesinden Ocak 2026'da yüzde 16,8'e, Temmuz 2026'da ise yüzde 16,6'ya geriledi. Ancak bu oran, Basel standartlarındaki yüzde 8'lik yasal sınırın ve BDDK'nin yüzde 12'lik hedefinin oldukça üzerinde kalmaya devam ediyor.

Kur Korumalı Mevduat (KKM) Dönemi Tamamen Kapandı

Türkiye'nin ekonomi politikasında önemli bir yer tutan Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasından çıkış stratejisi başarıyla tamamlandı. Gerçek kişiler için 23 Ağustos 2025 tarihi itibarıyla yeni hesap açılışı ve vade yenileme işlemleri durdurulmuştu. Bu karar alındığında 9,6 milyar dolar seviyesinde olan bireysel KKM bakiyesi, Ağustos 2026 itibarıyla tamamen sıfırlandı.

Şirketler (tüzel kişiler) için ise 15 Şubat 2025'te sonlandırılan uygulamada, Ağustos 2025'teki 200 milyon dolarlık bakiye Aralık 2025 itibarıyla sıfıra inmişti. Ağustos 2023'te toplam mevduat içindeki payı yüzde 26,2 ile zirveye ulaşan KKM'nin tasfiye edilmesi, TL mevduatlara olan ilgiyi artırdı. 28 Ağustos 2026 verilerine göre, TL mevduatın toplam mevduat içindeki payı yüzde 61,5 seviyesine ulaştı.

OVP Döneminde TL Yatırım Araçlarına Yeni Teşvikler

2027-2029 OVP döneminde, Türk lirası bazlı yatırım araçlarının cazibesini artıracak politikalar önceliklendirilecek. Yabancı para mevduatların payını azaltmak, TL mevduatların vadesini uzatmak ve hacmini büyütmek amacıyla yeni teşvik mekanizmaları devreye alınacak.

Cari işlemler dengesini korumak ve sürdürülebilir ekonomik büyümeyi desteklemek amacıyla ihracatçıların ve yatırımcıların finansmana erişimi kolaylaştırılacak. Finans sektöründe uluslararası standartlara tam uyum sağlamak adına Basel III Final (Basel IV) düzenlemelerine geçiş yapılacak ve AB mevzuatıyla uyumlu adımlar atılacak. Tasarruf finansman şirketlerinin faaliyetleri daha sıkı denetlenirken, kalkınma bankacılığının kurumsal altyapısı da güçlendirilecek.