Uzun Yolculuklarda Gizli Tehlike: Hareketsizlik Pıhtılaşma ve Akciğer Embolisi Riskini Tetikliyor

Yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte turistik seyahatler ve gurbetçi hareketliliği zirve noktaya ulaştı. Ancak kara ve hava yoluyla yapılan uzun süreli yolculuklar, hayati tehlike arz eden sağlık sorunlarını da beraberinde getirebiliyor. Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Servet Altay, uzun süre hareketsiz kalmanın bacak toplardamarlarındaki kan akışını yavaşlatarak pıhtılaşmaya zemin hazırlayabileceği konusunda kritik uyarılarda bulundu.

Dört Saati Aşan Yolculuklar Derin Ven Trombozunu Tetikliyor

Seyahat süresinin uzamasıyla birlikte bacak kaslarının çalışmaması, bu bölgedeki toplardamarlarda kanın göllenmesine yol açıyor. Prof. Dr. Servet Altay, hareketsizliğe bağlı olarak bacaklarda oluşan pıhtıların kan dolaşımı aracılığıyla önce kalbe, oradan da akciğere ulaşabileceğini belirtti. Bu durumun tıp literatüründe "akciğer embolisi" olarak adlandırılan ve ölümle sonuçlanabilen ağır bir tabloya yol açtığını ifade eden Altay, pıhtılaşma riski için kesin bir zaman dilimi vermenin zor olduğunu ancak genel tıp kabulünün 4 saat ve üzerindeki yolculukları riskli sınır olarak belirlediğini vurguladı.

Genç ve sağlıklı bireylerde bu sürenin daha tolere edilebilir olduğunu söyleyen Altay, risk grubundaki kişiler için çok daha kısa sürelerin bile tehlike oluşturabileceğine dikkat çekti. Özellikle yaz döneminde gurbetçilerin yoğun olarak kullandığı geçiş güzergahı olan Trakya bölgesinde, uzun yolculuk sonrası hastaneye başvuran pıhtılaşma ve akciğer embolisi vakalarında gözle görülür bir artış yaşandığı kaydedildi.

Kimler Risk Altında? Doğum Kontrol Hapından Kronik Hastalıklara Geniş Yelpaze

Uzun yolculuklarda herkesin aynı düzeyde risk taşımadığını belirten Prof. Dr. Servet Altay, özellikle dikkat etmesi gereken yüksek riskli grupları sıraladı. Yaşlılar, hamileler, kalp yetersizliği, böbrek yetmezliği ve KOAH gibi kronik akciğer rahatsızlığı olanların seyahat esnasında ekstra önlem alması gerekiyor.

Bunun yanı sıra yakın zamanda kalça veya diz ameliyatı geçirmiş olanlar, hareket kabiliyeti kısıtlı bireyler, kanser hastaları, geçmişinde pıhtılaşma bozukluğu ya da akciğer embolisi öyküsü bulunanlar ile genetik olarak pıhtılaşmaya yatkın kişiler de yüksek risk kategorisinde yer alıyor. Altay ayrıca, genç kadınlar arasında yaygın olan doğum kontrol hapı kullanımının da kanın pıhtılaşma eğilimini artırabileceğini hatırlatarak bu kişilerin uzun seyahatlerde daha dikkatli olmaları gerektiğini ifade etti.

Yetersiz Sıvı Tüketimi ve Alkol Pıhtı Riskini Katlıyor

Yolculuk esnasında pıhtılaşmayı tetikleyen en önemli faktörlerden bir diğeri ise vücudun susuz kalması. Seyahat eden bazı kişilerin yol üstünde tuvalet ihtiyacını azaltmak amacıyla su tüketimini kısıtladığını belirten Altay, bu davranışın kanın akışkanlığını azaltarak pıhtı oluşumunu doğrudan kolaylaştırdığını söyledi.

Sıvı ihtiyacının doğru kaynaklardan karşılanması gerektiğinin altını çizen Altay, "Özellikle alkol tüketimi vücuttan su atılmasına neden olarak dehidrasyonu artırır. Çay ve kahve gibi içecekler de diüretik (idrar söktürücü) etkilerinden dolayı vücudun net su ihtiyacını karşılamaz. Bu nedenle uzun seyahatlerde sıvı alımının ağırlıklı olarak temiz su tüketimiyle sağlanması hayati önem taşımaktadır" dedi.

Belirtilere Dikkat: Tek Taraflı Bacak Şişmesi İhmale Gelmez

Derin ven trombozunun en tipik belirtisinin ani şekilde ortaya çıkan tek taraflı bacak şişliği olduğunu ifade eden Prof. Dr. Servet Altay, bu şişliğe genellikle şiddetli ağrı, sıcaklık artışı ve kızarıklığın da eşlik ettiğini belirtti. Bu belirtilerin fark edilmesi durumunda, özellikle risk grubundaki kişilerin vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurması gerekiyor. Eğer pıhtı akciğere ulaşmışsa, hastalarda ani gelişen nefes darlığı, göğüs ağrısı ve solunum sıkıntısı gibi çok daha ciddi semptomlar baş gösteriyor.

Son olarak her bacak şişmesinin pıhtılaşma kaynaklı olmadığını da sözlerine ekleyen Altay; kalp ve böbrek yetmezliği, karaciğer rahatsızlıkları, protein kaybına yol açan bağırsak hastalıkları, tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidi), lenf dolaşım bozuklukları, kronik toplardamar yetmezlikleri ve bazı tansiyon ilaçlarının da bacaklarda şişliğe yol açabileceğini belirterek doğru teşhis için uzman muayenesinin şart olduğunu vurguladı.