Yabani mantar toplarken yapılan hatalar ölümcül olabilir

Doğadan toplanan mantarların zehirli olup olmadığını anlamak için kullanılan geleneksel yöntemlerin hiçbir bilimsel dayanağı bulunmuyor. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, halk arasında doğru bilinen yanlışların ölümcül sonuçlar doğurabileceği konusunda vatandaşları uyardı. Uzmanlar, yabani mantar tüketmek yerine üretim standardı belli olan kültür mantarlarının tercih edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Geleneksel mantar testleri neden güvenilmez?

Prof. Dr. Hamza Bozkır, mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için kullanılan yöntemlerin tamamen hatalı olduğunu belirtti. Bozkır, "Böceklerin ve salyangozların tükettiği mantarlar insanlar için ölümcül olabilir. Mantarın gümüş kaşıkla veya soğanla pişirildiğinde kararması zehirli olduğunu göstermez; bu durum sadece mantardaki enzimlerin oksijenle girdiği kimyasal bir reaksiyondur. Tat veya koku testiyle toksin tespiti yapmak imkânsızdır" ifadelerini kullandı.

Zehirli mantar türleri nasıl ayırt edilir?

Türkiye'deki mantar zehirlenmelerinde en büyük paya sahip olan Amanita phalloides, yani evcikkıran mantarı, genellikle meşe ve kestane ormanlarında yetişiyor. Prof. Dr. Bozkır, "Amanita muscaria (sinek mantarı) kırmızı şapkası ve beyaz benekleriyle, Omphalotus olearius (yalancı kızılağaç mantarı) ise ağaç kökleri çevresindeki öbekleriyle dikkat çeker. Bu türler yenilebilir mantarlarla karıştırılarak ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir" dedi.

Sakarya'da ormanlık alanlardan toplanan yabani mantarların yanlış teşhis edilmesi, 11 Kasım 2026 itibarıyla uzmanlar tarafından ciddi bir halk sağlığı riski olarak değerlendiriliyor. Prof. Dr. Hamza Bozkır, mantar sınıflandırmasının mikroskobik inceleme ve uzmanlık gerektiren bir alan olduğunu belirterek, "benim dedem de toplardı" gibi nesilden nesile aktarılan yanlış bilgilerin terk edilmesi gerektiğini ifade etti.

Gıda güvenliği kapsamında, yabani mantarların tüketilmesi durumunda hastaneye başvururken tüketilen mantardan bir numune bulundurmak, doğru tedavi yönteminin belirlenmesi açısından büyük önem taşıyor. Uzmanlar, şüpheli görülen hiçbir mantara dokunulmaması gerektiğini, zehirlenme vakalarının karaciğer veya böbrek nakli gibi ağır süreçlere, hatta ölüme varan sonuçlar doğurabileceğini hatırlatıyor.

Geleneksel yöntemler hayatınızı riske atıyor

Halk arasında yaygın olan "soğanla pişirme" veya "böcek yiyorsa yenir" gibi yöntemlerin hiçbir koruyuculuğu bulunmuyor. Bu yöntemlere güvenmek, zehirli mantarların fark edilmeden tüketilmesine ve telafisi mümkün olmayan sağlık sorunlarına davetiye çıkarıyor.

Amatör toplayıcıları bekleyen ciddi tehlikeler

Doğadan bilinçsizce mantar toplayan vatandaşlar, karaciğer ve böbrek yetmezliği gibi hayati risklerle karşılaşabilir. Özellikle uzmanlık gerektiren tür ayrımı yapılmadan tüketilen mantarlar, acil tıbbi müdahale gerektiren zehirlenme vakalarının artmasına neden olabilir.