Yapay Zeka Şirketlerin Risk Haritasını Yeniden Çiziyor: Kurumsal Yönetişim ve İç Kontrol Dönemi

Avrupa Birliği’nin yürürlüğe koyduğu Yapay Zeka Yasası ile gelen şeffaflık zorunlulukları, dünya genelinde şirketleri yapay zeka entegrasyonunu daha planlı ve kontrollü yönetmeye sevk ediyor. Türkiye'de de Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), iş yerlerinde üretken yapay zeka araçlarının kontrolsüz kullanımının getireceği kişisel veri ihlalleri ve kurumsal risklere karşı uyarılarda bulunuyor. İç kontrol, risk yönetimi, uyum ve kurumsal yönetişim alanlarında 37 yıllık köklü bir tecrübeye sahip olan ve şu anda önde gelen bir eğitim kurumunda İç Denetim Direktörü olarak görev yapan Aynur Oktay, bu dijital dönüşümü kritik bir bakış açısıyla değerlendiriyor. Oktay, "Yapay zeka riskini yalnızca basit bir teknoloji problemi olarak görmek, modern organizasyonların düşebileceği en büyük yanılgılardan biridir. Yapay zeka; veri güvenliğinden etik değerlere, yasal mevzuata uyumdan stratejik karar alma mekanizmalarına kadar şirketin tüm hücrelerini etkileyen makro düzeyde bir yönetişim konusudur" diyerek tehlikenin ve fırsatın büyüklüğüne dikkat çekiyor.

Yapay Zeka Sadece Bir Teknoloji Riski Değil: Bütünsel Bir Yönetişim Konusu

KVKK tarafından yayımlanan güncel değerlendirme raporlarında, çalışanların net bir kurumsal strateji, politika ve sınırlandırma olmaksızın, tamamen bireysel inisiyatiflerle üretken yapay zeka araçlarını kullanmasının sakıncaları üzerinde duruluyor. Bu durumun, kurumsal verilerin dışarı sızmasını engellemeyi zorlaştırdığı ve denetim süreçlerini imkansız hale getirdiği belirtiliyor. Kurum, yapay zeka entegrasyonunun yalnızca teknik değil, aynı zamanda etik, hukuki ve toplumsal boyutlarıyla bir bütün olarak ele alınması gerektiğinin altını çiziyor.

Kritik Altyapılardan Dev Yapılara Uzanan Güçlü GRC Deneyimi

Kariyeri boyunca Kordsa, Teknosa ve Sabancı DX gibi Türkiye'nin öncü kuruluşlarında yönetim sistemleri, denetim, stratejik planlama ile yönetişim, risk ve uyum (GRC) süreçlerini yöneten Aynur Oktay, Sabancı DX bünyesinde GRC danışmanlık biriminin kurulmasına bizzat liderlik etti. Oktay, Enerjisa Üretim ve Enerjisa Dağıtım’ın üç bölgesel şirketi dahil olmak üzere toplam dört dev enerji şirketinde, kritik altyapıların bilgi güvenliği ve yönetişim süreçlerinin kurumsal DNA'ya entegre edilmesini sağladı.

Oktay’ın Biotrend Energy bünyesinde gerçekleştirdiği dönüşüm ise kurumsal ölçekteki başarısını gözler önüne seriyor. Genel merkez ile birlikte 11 farklı şehirdeki 18 iştiraki ve 2023 sonu itibarıyla toplam 792 çalışanı kapsayan devasa bir yapıda kurumsal risk yönetimi, iç kontrol, uyum, etik ve yönetişim sistemlerini sıfırdan inşa etti. Bu süreçte 100’e yakın kurumsal politika, prosedür ve yönetmelik kaleme alınırken, Yönetim Kurulu ve ilgili ihtisas komiteleri için kesintisiz işleyen düzenli raporlama mekanizmaları devreye sokuldu.

"Asıl Soru Yapay Zekayı Hangi Kontrol Mekanizmasıyla Kullanacağımız"

Yapay zekanın şirketlerin mevcut risk ve kontrol mimarisine entegre edilmesi gerektiğini savunan Oktay, "Şirketlerin önündeki asıl soru yapay zekayı kullanıp kullanmamak değil, onu hangi kontrol ve yönetişim mekanizmaları içerisinde, nasıl güvenli bir şekilde konumlandıracaklarıdır" değerlendirmesinde bulunuyor. Oktay'a göre veri güvenliği, etik ilkeler, yasal mevzuata tam uyum, kararların geriye dönük izlenebilirliği ve sorumluluk alanlarının net bir şekilde paylaştırılması hayati önem taşıyor.

Bu metodoloji, Oktay’ın Biotrend döneminde tasarlayıp hayata geçirdiği kurumsallaşma olgunluk modeliyle de tam bir uyum gösteriyor. Söz konusu modelde, 15 ana değerlendirme bileşeni altında şirketin kurumsallaşma düzeyi ölçülerek somut gelişim alanları ve stratejik yol haritaları çıkarıldı. Modelin periyodik olarak tekrarlanmasıyla, kurumsal gelişimin sayısal verilerle takip edilmesi sağlandı. Benzer bir olgunluk modelinin yapay zeka süreçleri için de uygulanabileceğini belirten Oktay, iç denetim birimlerinin artık sadece geçmişi kontrol eden statik yapılar olmaktan çıkıp, yapay zeka risklerini önceden öngören ve yönetim kuruluna stratejik yön veren dinamik birer mekanizmaya dönüşmesi gerektiğini vurguluyor.