Afrikadaky azyk krizisi: Hasylly ýerler, millionlarça açlyk bilen göreşýär

Baý tebigy baýlyklaryna garamazdan, Afrika yklymy soňky ýyllarda azyk howpsuzlygynyň ýokarlanmagy bilen göreşýär. Gurakçylyk , ýaragly çaknyşyklar, ykdysady kynçylyklar we azyk önümleriniň bahasynyň çalt ýokarlanmagy millionlarça adamy açlyga sezewar edýär. Bu krizis, yklymyň köp ýerinde başdan geçirilýän azyk howpsuzlygy meseleleriniň biri hökmünde tapawutlanýar. Her ýyl 7-nji iýunda bellenilýän "Bütindünýä azyk howpsuzlygy güni", howpsuz iýmitden peýdalanmagyň möhümdigini nygtaýan bolsa-da, Afrikadaky esasy mesele azyk önümlerine elýeterlidir.

Sudanda we Somalide ýagdaýyň çynlakaýlygy

Esasanam Sudan we Somali bu krizisiň iň ýiti duýulýan ýurtlarynyň arasynda. Sudanda 2023-nji ýylyň aprelinden bäri dowam edip gelýän konfliktler takmynan 19,5 million adamyň ýiti azyk howpsuzlygyny başdan geçirmegine sebäp bolýar. 135 müň adam "betbagtçylykly" açlyk şertlerinde ýaşamak üçin göreşýär. Somalide guraklyk we tertipsiz ýagyş 4,4 million adamy açlyk töwekgelçiligine saldy.

Sahel guşak: Konflikt we howa bilen baglanyşykly meseleler

Günbatar we Merkezi Afrikanyň arasynda ýerleşýän Sahel guşagy howpsuzlyk problemalary we howanyň täsirleri bilen göreşýär. Mali, Burkina Faso, Niger we Çad ýaly ýurtlarda millionlarça adam başga ýerlere göçürildi we azyk önümleriniň bahasynyň ýokarlanmagy sebitdäki açlyk töwekgelçiligini hronikalaşdyrýar. Bu ýagdaý diňe bir gumanitar krizis däl, eýsem saglyga, bilime we ykdysady ösüşe uzak möhletleýin täsir edýär. Iýmitlenmezlik çagalaryň fiziki we aň-bilim ösüşine ýaramaz täsir edip, geljekdäki mümkinçiliklerini çäklendirýär.

Iýmit howpsuzlygynyň köp ölçegli sebäpleri

Ankara Sosial Ylymlar Uniwersitetiniň professory. Doktor Elem Eýris Tepeciklioğlu Afrikanyň ekerançylyk ýerleriniň köpdügine garamazdan açlyk we iýmitlenmezlik dowam edýändigini aýtdy. Howanyň krizisi , gapma-garşylyklar, maýa goýumlarynyň ýoklugy we gurluş problemalary azyk howpsuzlygyna çynlakaý täsir edýär. Tepeciklioğlu, Sudanda bolup geçýän wakalaryň bu ýagdaýyň iň aýdyň mysallaryndan biridigini aýdýar.

Oba hojalygyna päsgelçilikler

Tepeciklioğlu yklymda oba hojalygynyň önümçiligindäki päsgelçilikleriň diňe howa we howpsuzlyk problemalary bilen çäklenmeýändigini aýdýar. Saklaýyş infrastrukturasynyň ýeterlik däldigi, häzirki zaman oba hojalygynyň usullarynyň çäkli ulanylmagy we kiçi daýhanlaryň maliýe we bazarlara girmekde başdan geçirýän kynçylyklary önümçiligi çäklendirýän beýleki faktorlaryň biridir. Afrikanyň şahyndaky guraklyk sebäpli köp maşgala günde diňe bir naharda ýaşamaga synanyşýar.

Iýmit howpsuzlygynyň zynjyrly täsiri

Erkılyç bäbekleriň we ýaş çagalaryň ýeterlik iýmit alyp bilmeýändikleri sebäpli saglyk kynçylyklarynyň bardygyny aýdýar. Iýmitlenmezlik çagalaryň diňe aç bolmagyna sebäp bolman, eýsem olaryň beden, akyl we jemgyýetçilik ösüşine hem ýaramaz täsir edýär. Arassa suw we arassaçylyk desgalaryna elýeterliligiň ýokaşmagy holera we ýiti içgeçme ýaly keselleriň ýaýramagyna ýol açýar. Çözgütler

Erkılyç azyk howpsuzlygyna garşy göreşde gysga. Wagtlaýyn kömegiň ýeterlik däldigini nygtaýar. Oba hojalygyny pugtalandyrmak, suw baýlyklaryny ösdürmek we saglygy goraýyş hyzmatlaryny giňeltmek ýaly durnukly taslamalaryň durmuşa geçirilmelidigini aýdýar.

Halkara raýdaşlygyň ähmiýeti

Halkara jemgyýetçiliginiň we kömek guramalarynyň has güýçli we uzak möhletli raýdaşlygy görkezmelidigini aýdyp, Erkilyç: "Adamlara diňe şu gün özlerini eklemek üçin däl-de, eýsem hemişelik çözgütleri hem hödürlemegi maksat edinýän çemeleşmeler" -diýdi. Şu nukdaýnazardan seredilende, halkara hyzmatdaşlygy we Afrikadaky azyk krizisini çözmek üçin durnukly oba hojalygy tejribesiniň yklymyň geljegi üçin möhüm ähmiýeti bar.