Afrikanyň ýarysy çaga: Global çaga ilatynyň azalmagy bilen materik ýaşlaşýar

Türk statistika institutynyň (TUIK) maglumatlaryndan düzülen global demografiki derňewler, dünýädäki çaga ilatynyň ýagdaýy barada haýran galdyryjy maglumatlary ýüze çykardy. Gözlegleriň netijesine görä, 0-17 ýaş toparyny öz içine alýan dünýädäki çaga ilaty, 2021-2024-nji ýyllar aralygynda yzygiderli ýokarlanandan soň, geçen ýyl ilkinji gezek peseliş tendensiýasyna girdi. Bu umumy azalýan tendensiýa garamazdan, Afrika yklymynda çaga ilatynyň gürlügi dünýäniň beýleki ýerlerinden düýpgöter tapawutlanmagyny dowam etdirýär.

Dünýä derejesinde çaga ilatynyň maglumatlary gözden geçirilende, 2021-nji ýylda 2 milliard 365 million bolan çagalaryň sanynyň 2022-nji ýylda 2 milliard 395 million we 2023-nji ýylda 2 milliard 397 million ýetendigi görülýär.

Global çaga ilaty 2024-nji ýylda iň ýokary derejesine ýetdi

194 kesgitlenen ýurduň demografiki maglumatlary gözden geçirilende, 2021-2025-nji ýyllar aralygynda 110 ýurtda çaga sanynyň köpelendigi we 84 ýurtda azalandygy anyklandy. Bu döwürde çagalaryň sanynyň iň köpelýän ýurdy degişlilikde Pakistan , ondan soň degişlilikde Kongo Demokratik Respublikasy we Nigeriýa boldy. Şol döwürde çagalaryň sanynyň iň pes azalýan ýurtlary degişlilikde Hytaý , Hindistan we Braziliýa diýlip hasaba alyndy.

Aziýa ýurtlary dünýäde çaga sany iň köp bolan ýurtlaryň arasynda tapawutlanýar. Dünýäniň iň köp ilatly ýurdy diýen ada eýe bolan Hindistan çaga ilaty 430 million 108 müň bilen bu ugurda birinji orunda durýar. Hytaý 270 million 206 müň çaga bilen Hindistany yzarlaýar. Sanawyň galan böleginde 112 million 821 müň çaga bilen Nigeriýa üçünji ýerde, Pakistan 109 million 511 müň çagasy bilen dördünji orunda we Indoneziýa 83 million 523 müň çaga bilen bäşinji ýerde durýar.

Bu ägirt uly ilat ýurtlary, degişlilikde ABŞ 72 million 892 müň çaga, 61 million 480 müň Efiopiýa , 59 million 229 müň , Bangladeş 58 million 679 müň we 49 million 975 müň çaga Braziliýa tomaşa edýär. Mentionedokarda agzalan iň köp ilatly 10 ýurduň çagalarynyň sany 1 milliard 308 million -dan geçýär we bu dünýädäki çagalaryň umumy sanynyň ýarysyndan gowragyny öz içine alýar. Çagalaryň sany iň pes bolan 10 ýurt: Tuwalu , Palau , San Marino , Nauru , Monako , Lihtenşteýn , Sankt Kitts we Newis , Andorra , Dominika we Marşal. Ada boldy .

Afrika yklymynyň ýarysy çagalardan durýar

Çaga ilatynyň umumy ilata bolan gatnaşygy nukdaýnazaryndan seredeniňde, 194 ýurduň arasynda 54 Afrika döwletiniň döreden tablisasy uly ünsi çekýär. Jemi takmynan 1,5 milliard ilaty bolan Afrika yklymynda çagalaryň sany 701 million 639 müň diýlip çaklanylýar. Bu haýran galdyryjy maglumatlar, Afrika yklymynda ýaşaýan her iki adamdan biriniň, ýagny ilatyň takmynan 50 göteriminiň çagadygyny görkezýär.

Çagalarynyň sanynyň umumy sanyna görä dünýäde iň gowy 10 ýurduň hemmesi Afrika yklymyndandyr. Bu reýtingde Merkezi Afrika Respublikasy birinji orny eýeledi, ýurduň ilatynyň 56,2 göterimi çagalar. Bu ýurtlar 53,3 göterim bilen Niger , 53 göterim bilen Somali , 52,9 göterim bilen Mali , 52,7 göterim bilen Çad , 52,5 göterim bilen Kongo Demokratik Respublikasy », 51,4 göterim bilen Burundi we 51,1 göterim bilen Mali . Mozambik 50,8 göterim bilen Angola , 50,2 göterim bilen Uganda boldy. Yklymyň galan 44 ýurdunda çagalaryň sany 18 göterimden 49 göterime çenli üýtgeýär.

Türkiýedäki çagalaryň sany ýyllar boýunça gözden geçirilende, peseliş aýdyň ýüze çykýar. 20urtda çagalaryň sany 2021-nji ýylda 22 million 738 müň bolsa-da, 2022-nji ýylda 22 million 578 müň , 2023-nji ýylda 22 million 206 müň we 2024-nji ýylda 21 million 817 müň -e çenli azaldy.