Arpa önümçiliginiň ýokarlanmagy iýmit çykdajylaryny azaldyp biler

Türkiýede arpa önümçiliginiň ýokarlanmagy sebäpli iýmit çykdajylarynyň azalmagyna garaşylýar. Türk statistika institutynyň (TUIK) ekin önümçiliginiň 2026-njy ýyldaky çaklamalary pudagyň wekilleri tarapyndan oňyn garşylandy. Öňki ýyllarda ýüze çykan amatsyz howa şertlerinden soň, 2025 möwsüminden soň önümçiligiň garaşylýan dikeldilmegi, esasanam maldarçylyk pudagy üçin umyt döredýär.

Geçen ýyl 30,7 million tonna garyşyk iýmit öndürildi. Arpa, iýmit bugdaýy, süle we çowdary ýaly iýmit maksatlary üçin ulanylýan önümleriň mukdaryny köpeltmek iýmit senagatyna ýeňillik döredip biler.

mekgejöwen önümçiliginiň pese gaçmagy

Beýleki tarapdan, mekgejöwen önümçiliginiň 5,9 göterim azaljakdygy çak edilýär . Bu ýagdaý iýmit senagatynyň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin importa öwrülmegine sebäp bolup biler. Garyşyk iýmit senagatynyň ýyllyk mekgejöwen zerurlygy 11,3 million tonna bolsa-da, içerki önümçilik bu zerurlygy kanagatlandyryp bilmez. Mekgejöweniň gytçylygy import bilen öwezini dolmaly bolar.

Bu ýagdaý diňe bir çykdajylary ýokarlandyrman, eýsem pudagyň durnuklylygyna hem howp salýar. GMO-ny tassyklamak we import gadagançylygyndaky çäklendirmeler bu pudakda ýüze çykýan kynçylyklaryň biridir.

Nebit tohumlaryna daşarky garaşlylyk

Soýa önümçiliginiň 12,7 göterim azaljakdygy çak edilýär. Soýa iýmit senagaty üçin möhüm çig mal bolup, import bilen doly üpjün edilýär. Bu ýagdaý, daşary ýurt garaşlylygyny ýokarlandyrmak arkaly pudakda gurluş meselesini döredýär.

Günebakar önümçiliginiň 16,2 göterim ýokarlanmagy, ýokary belokly iýmit çig malyna daşary ýurt garaşlylygyny azaltmak üçin ýeterlik däl. Içerki önümçiligiň ýokarlanmagy pudagyň durnuklylygy üçin möhümdir.

Ak et we ýumurtga eksporty

Ak etiň we ýumurtganyň eksportynyň çäklendirilmegi Türkiýanyň eksport bazarlaryna howp salýar. Bu çäklendirmeleri aýyrmak Türkiye eksport bäsdeşlik ukybyny saklamak üçin möhümdir. Öndürijiler, walýuta girdejilerine ýaramaz täsir edýän islegiň gysylmagy sebäpli kuwwatyny ulanmagy azaltmaga mejbur bolýarlar.

Eksport gadagançylygynyň ýerine önümçilik girdejilerini arzanlaşdyrýan we üpjünçiligi artdyrýan syýasatlaryň kabul edilmelidigi aýdylýar. Bugdaý uny eksportynda Türkiýe öňdebaryjy ornuny saklasa-da, bu pursata has köp baha bermek üçin päsgelçilikleri aýyrmaly.

Un eksporty we pudaklaýyn durnuklylyk

Türkiýanyň bugdaý önümçiliginiň ýokarlanmagy un eksporty üçin uly mümkinçilik döredýär. Takmynan 12 million tonna dünýä bazarynda güýçli orny eýeleýän Türkiye, bäsdeşlige ukyplylygyny saklamak üçin päsgelçilikleri ýeňip geçmeli. Aýratynam Yrak ýaly bazarlarda ýüze çykýan päsgelçilikler döwletara gepleşikler arkaly çözülmelidir.

Kepjebaş üpjünçiligini goramak iýmit senagaty üçin möhüm ähmiýete eýe. Bu etiň we süýdüň bahasynyň durnuklylygy we azyk inflýasiýasyna garşy göreş üçin möhüm faktor.

Umuman aýdanyňda, Türkiye oba hojalygy we maldarçylyk pudaklarynda durnuklylygy üpjün etmek, importa garaşlylygy azaltmak we eksport bazarlarynda bäsdeşlik ukybyny ýokarlandyrmak üçin strategiki çäreleri görmeli.