Aşyk Mahzuni Şerifiň ýatdan çykmajak halk aýdymlary we durmuşy

Aşyk Mahzuni Şerif türk halk aýdym-sazynda çuňňur yz galdyran we eserleri bilen ýatda galan şahyr. Ömrüniň dowamynda çykaran 453 ýazgy we 58 kaset bilen köpçüligiň ýüregine düşen bu gymmatly suratkeş, 1939-njy ýylyň 17-nji noýabrynda Kahramanmaraşyň Afşin etrabynyň Berçenek obasynda dünýä indi. Şerif Çyryk ady bilen dünýä inen Mahzuni aýdym-saz bilen gyzyklanmasyny ýaş wagty açdy.

Mahzuni Şerifiň sungat durmuşynyň başlangyjy

Mahzuni Şerif okuwyny Afşindäki Lütfi Mehmet Efendi Medresesinde başlady we soňra obasynda gurlan başlangyç mekdebinde dowam etdi. Aýdym-saz bilen gyzyklanmasyny daýysy Aşyk Fezaliden (Behlül Baba) alan sapaklary bilen güýçlendirdi. Oňa "Mahzuni" lakamy Çyryk Baba tarapyndan berildi, utanjy sebäpli sopuçylyk sapaklaryny aldy. Ozan 1959-njy ýylda Mersin 3-nji Petty Ofis taýýarlaýyş mekdebini we 1960-njy ýylda Ankara goşun enjamlary tehniki mekdebini gutardy. Financialöne maliýe kynçylyklary sebäpli Kuleli harby orta mekdebinde okuwyny gutaryp bilmedi.

Aşyk Mahzuni Şerifiň aýdym-saz üstünlikleri

1960-njy ýyllarda ýazga geçiren halk aýdymlary bilen tanalýan Mahzuni gysga wagtyň içinde giň tomaşaçylara ýetdi. Esasanam Alewi-Bektaşi jemgyýetleriniň arasynda uly ünsi çeken şahyryň eserleri Anadolynyň dürli ýerlerinde ýaňlandy. Şwesiýadaky türk dilindäki radiostansiýada eden çykyşynda gelip çykyşyna we Anadolya haýran galýandygyny aýdyp, "Meni gynandyrýan iň uly çeşme, bir halkyň arasynda dogulmagymdyr"

Şahsy durmuşy we maşgala gatnaşyklary

Mahzuni Şerif 17 ýaşynda daýysynyň gyzy Emine bilen ilkinji nikasyny etdi. Bu nikadan gyzy Züleyha dünýä indi. Birinji aýalyndan aýrylandan soň, Ankarada tanyşan ikinji aýaly Sowina (Suna) bilen durmuş gurdy. Ferhat, Şirin we Emrah atly üç çagasy bolan bu suratkeş, Gaziantepde başlangyç synp mugallymy Fatma Hanym bilen üçünji nikasyny gurdy we bu nikadan Derýa, Ali Bülent, Şeýda we Yetiş atly çagalary dünýä indi.

Mahzuniniň eserlerinde sosial we ideologiki yzlar

Mahzuni Şerif halk aýdymlary bilen sosial we ideologiki meselelere-de degip geçdi. 1972-nji ýylyň 12-nji martyndaky memorandumdan soň, Deniz Gezmişiň we dostlarynyň jezalandyrylmagy bilen ýazan "Erim Erim Eriyesin" halk aýdymy üçin dört aý azatlykdan mahrum edildi. Birnäçe wagtlap daşary ýurda syýahat etmegi gadagan edilen hudo .nik, kiçijik dükanda ýazgylary satyp gazanç etmäge synanyşdy.

Halkara ykrar we soňky ýyllar

1989-njy we 1991-nji ýyllar aralygynda Halk Şahyrlar federasiýasy tarapyndan dünýäniň iň beýik üç şahyrynyň biri hasaplanýan Mahzuni, ýürek we dem alyş ýetmezçiligi sebäpli 2001-nji ýylda Germaniýanyň Köln şäherinde intensiw bejergi aldy, ýöne bir ýyl soň, 2002-nji ýylyň 17-nji maýynda 62 ýaşynda aradan çykdy. Wesýetnamasyna görä, Çilehneş etrabyndaky Çilebane etrabynda jaýlandy.

Mahzuni Şerifiň halk aýdymlary we goşgulary

Aşyk Mahzuni Şerif çep taraplaýyn ideologiki goşgulary, söýgi we jemgyýetçilik mazmuny bilen tanalýar. Takmynan 550 goşgusy bolan Mahzuniniň bu eserlerini esasan özi düzüpdir we köp halk aýdymlary TRT repertuaryna girizilipdir. Pir Soltan, Aşyk Weýsel we Dawut Sulari goşgularynda özüne täsir edendigini mälim etdi.

Aýdymçynyň mirasy we täsiri

Mahzuni Şerifiň eserleri diňe bir Türkiýede däl, eýsem bütin dünýäde-de uly täsir galdyrdy. Halk poeziýasyna wepalylygy we özboluşly stili bilen köp şahyr üçin ylham çeşmesi boldy. " Gel gizlenen ", " zynjyrly wiz ", " Fadimem " ýaly eserler onuň aýdym-saz mirasynyň möhüm bölekleri hasaplanýar. Şeýle hem, kitabynda " Tulle şarlawuklary dolulygyna " atly kitabynda mugt goşgy ýazan goşgularyny ýygnapdyr.

Netije we baha bermek

Aşyk Mahzuni Şerif, türk halk aýdym-sazynyň taryhynda ýatdan çykmajak yz galdyran seýrek suratkeşleriň biridir. Halk aýdymlarynda Anadolynyň çuňlugyndan gelýän sesler we halkyň duýgulary ýaňlanýar. Diňe bir suratkeş hökmünde däl, eýsem eserleri bilen halk şahyry hökmünde hem ýatda galan Mahzuni, ondan soňky nesiller üçin ylham çeşmesi bolmagyny dowam etdirýär. Geljekde onuň halk aýdymlary medeni miras ýaly nesilden-nesle geçer.