Awstraliýada senzura jedeli: Ysraýyly we ABŞ-nyň metbugatyny tankytlaýan kitap kitaphanadan aýryldy

Awstraliýanyň Sidneý şäherinde ýerleşýän Wawerli kitaphanasy giň täsir galdyrdy we halkara jemgyýetçiliginde jedeller döretdi. Kitaphananyň ýolbaşçylary ABŞ-nyň metbugatynyň Gazadaky söweşe we Ysraýylyň harby hereketlerine bolan garaýşyny berk tankytlaýan "Genosidi nädip satmaly" atly kitaby tekjelerden aýyrdy. Bu karar söz azatlygy we kitaphanalaryň bitaraplygy barada täze jedele sebäp boldy.

Şikaýatyň aňyrsyndaky maglumatlar we Bondi kenaryna baglanyşyk

Bondi Junction sebitindäki kitaphanada bolup geçen waka, Iňlis metbugatynyň biri bolan "The Guardian" -yň habary bilen dünýä gün tertibine getirildi. Wawerleý Geňeşi kitabyň tekjelerden wagtlaýyn çykarylandygyny tassyklady. Kitaby aýyrmak prosesi geçen ýylyň dekabrynda Bondi kenaryndaky anti-semit terror hüjüminden aman galan adamyň arzasy bilen başlandy. Jewishewreý habar platformasy JWire tarapyndan berlen maglumata görä, sorag edilýän adam kitaby "täze neşirler we meşhur kitaplar" kategoriýasynda görkezilende görüpdir. Sosial media hasabynda paýlaşan adam, kitabyň şeýle görnükli ýerde görkezilmegi Bondi kenar hüjüminden aman galanlar üçinem, ölenleriň garyndaşlary üçinem gaty biynjalykdygyny aýtdy. Bu paýlaşmadan soň häkimlik we kitaphananyň ýolbaşçylary çalt herekete geçdiler we işi gözden geçirdiler.

"Genosidi nädip satmaly" näme diýýär?

Derňewçi ýazyjy Adam Jonson tarapyndan ýazylan "Genosidi nädip satmaly" ABŞ-nyň metbugatynyň Gazadaky konfliktlere we raýat ölümine bolan garaýşyny öwrenýär. Kitapda Amerikanyň esasy habar beriş serişdeleriniň redaksiýa syýasatlary seljerilýär we metbugatyň Gazadaky weýrançylygy kanunlaşdyrmakda "şärik" hökmünde çykyş edýändigi öňe sürülýär. Wawerleý şäher häkimliginiň metbugat sekretary kitabyň kitaphanadan doly aýryljakdygy ýa-da ýokdugy barada gutarnykly kararyň entek kabul edilmändigini we gözden geçirişiň dowam edýändigini aýtdy.

Authorazyjy Adam Jonsonyň we ýewreý guramalarynyň reaksiýasy

Authorazyjy Adam Jonson kitabyň tekjelerden alynmagyna berk garşylyk görkezdi. Jonson Ysraýylyň Gazadaky harby operasiýalaryny "genosid" diýip häsiýetlendirmek üçin çetki ýa-da radikal çemeleşme däldigini, tersine, halkara hukuk goraýjy guramalaryň köpüsiniň bu karary kabul edýändigini aýtdy. "Genosid 2023-nji ýylyň oktýabr aýyndan bäri Gazada 20 müňden gowrak çaganyň janyny ýitirendigini ýada salýan bir netije däl" -diýdi. Sorag berdi.

Kitabyň senzurasyna diňe bir ýazyjy däl, eýsem ýewreý jemgyýetiniň progressiw ganaty hem reaksiýa bildirdi. Öňe gidiş Awstraliýa Jewishewreý Geňeşiniň geňeş agzasy Bart Şteýnman kitabyň tekjelerden çykarylmagyny, hatda gözden geçirmek sebäpleri bilenem "gaty baglanyşykly" diýip häsiýetlendirdi. Şteýnman jemgyýetçilik kitaphanalarynyň demokratik jemgyýetleriň iň möhüm sütünlerinden biridigini aýtdy we bu sebitleriň jemgyýetiň ähli gatlaklaryna ýüzlenmelidigini we dürli, hatda biynjalyk edýän pikirleri hem kabul etmelidigini öňe sürdi.