CBRT göterim derejesi kararyndan öň emele gelen garaşyşlar: Ilkinji arzanladyş üçin şol senedäki ähli gözler!

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Bankynyň (CBRT) 2026-njy ýylyň sentýabr aýyndaky pul syýasaty ýygnagyna bazar garaşmalary aýdyň bolup başlady. Ykdysadyýetçileriň gatnaşmagynda geçirilen häzirki gözleg maglumatlary, häzirki syýasatda gyzyklanma derejesiniň saklanjakdygy barada berk ylalaşygy görkezýän hem bolsa, ýeňillik sikliniň başlamagyna garaşylýan ajaýyp hereketiň bardygyny görkezýär. Ortaça çaklamalar göterim derejesiniň sentýabr aýynda hemişelik saklanjakdygyny çaklasa-da, azaltmak pikirini beýan edýän analitikleriň sanynyň köpelmegi bellärliklidir.

Sentýabr ýygnagynda göterim derejesi hemişelik galarmy? Garaşylýan zatlar aýdyň bolar

“Matriks News” tarapyndan gurnalan gyzyklanma we inflýasiýa barlagy, 2026-njy ýylyň 28-nji awgustynda geçirilen ilkinji gözlegden soň täze wersiýalar we goşmaça goşantlar bilen täzelendi. Anketa gatnaşýan ykdysatçylaryň sany 20-den 27-ä çenli artan hem bolsa, sentýabrdaky ýygnakda hepdelik repo derejesiniň 37.00 göterimde hemişelik saklanjakdygyna garaşylýar. Şeýle-de bolsa, ilkinji gözleg bilen deňeşdirilende göterim derejesiniň peselmegine garaşýan adamlaryň sanynyň köpelmegi bazardaky atmosferanyň üýtgemegini ýüze çykardy.

Häzirki gözleg netijelerine görä, 27 ykdysatçynyň 22-si syýasatyň derejesiniň 37.00 göterimde hemişelik saklanjakdygyny çaklaýarlar. Beýleki tarapdan, 4 gatnaşyjy 100 göterim pese gaçmak bilen göterim derejesiniň 36.00 göterime çenli azaljakdygyny, 1 gatnaşyjy bolsa 300 baldan has agressiw ädim bilen göterim derejesiniň 34.00 göterime çenli azaljakdygyny çaklaýar. Ilkinji anketada, gatnaşyjylaryň 20-den 18-si ony hemişelik saklamagyň tarapdary, diňe 2-si 100 bal azalmagynyň tarapdary. Bu üýtgeşiklik bilen ozal 36,90 göterim bolan ortaça göterim garaşmasy 36,74 göterime çenli peseldi, iň pes baha bolsa 36.00 göterimden 34.00 göterime çenli azaldy.

Aşakdaky wersiýa we gijeki nyrhlarda ilkinji arzanladyş üçin möhüm sene

Gözlegiň netijeleri diňe bir syýasat derejesinde däl, eýsem bir gijede karz almakda we karz bermekde göterim garaşmalarynda-da peseldi. Bir gijede karz almak üçin ortaça garaşyş 35,50 göterim, karz stawkasyna garaşmak 40.00 göterim derejesinde galdy. Şeýle-de bolsa, gatnaşyjylaryň sany 12-den 18-e çenli ýokarlanan bu maddada karz almagyň ortaça göterimi 35,42 göterimden 35,17 göterime çenli peseldi we karzyň ortaça göterimi 39,92 göterimden 39,42 göterime çenli azaldy. Bahalandyryş aralygy 32,50 göterim - karz almak üçin 35,50 göterim we karz bermek üçin 37.00 göterim - 40.00 göterim hökmünde hasaba alyndy.

Sentýabr aýynda göterim mukdary kabul edilen halatynda Merkezi Bankyň ilkinji arzanladyş çäresini haçan amala aşyrjakdygy barada ssenariýalar emele geldi. Bu meselede çaklamalary öňe süren 16 ykdysatçynyň ortaça garaşmagy ilkinji azalmagyň 2026-njy ýylyň oktýabr aýynda ediljekdigi we syýasatyň 36.00 göterime çenli azaljakdygy bilen ylalaşdy. Sentýabr aýyny hasaba almasaň, ýylyň galan böleginde iki ýygnakda iki göterim mukdaryny peseltmek baradaky umyt hasam artdy. "Restylyň galan böleginde näçe göterim arzanladyşyna garaşýarsyňyz?" Bu soraga jogap beren 19 ykdysatçynyň 14-si iki azalma garaşýar, 3-si bir gezek azalmagyna garaşýar, 2 ykdysatçy bolsa ýylyň ahyryna çenli hiç hili azaldylmajakdygyny çaklaýar. Ilkinji anketada ýylyň ahyryna çenli arzanladyş garaşmaýan gatnaşyjylar ýokdy.

2026-njy we 2027-nji ýylyň iň soňky ýagdaýy Gyzyl çaklamalar

Ykdysadyýetçileriň 2026-njy ýylyň ahyrynda hepdelik repo derejesine ortaça garaşmagy 35.00 göterim -de galdy. Bu soraga jogap berýän gatnaşyjylaryň sany 21-den 27-e çenli ýokarlanan bolsa, ortaça göterim mukdary 35,17 göterimden 35,15 göterime çenli azaldy. Endylyň ahyryna çenli çaklama aralygy 34.00 göterimden 37.00 göterim aralygynda galmagyny dowam etdirdi. Anketa gatnaşan 11 ykdysatçynyň 7-si 2026-njy ýylda (ýok) göterim derejesiniň ugrunda üýtgeşmä garaşmaýandyklaryny mälim eden bolsa, 4-si garaşýan ugurlarynda üýtgeşmäniň bardygyny aýtdy (hawa).

Uzak möhletli çaklamalarda has ähmiýetli aşak wersiýa tapawutlanýar. 28-nji awgustda geçirilen anketada 27.00 göterim bolan 2027 ýyllyk ortaça göterim çaklamasy soňky täzelenişde 26.00 göterime çenli azaldy. Gatnaşanlaryň sany 9-dan 13-e çenli artan bu kategoriýada çaklama aralygy 20.00 göterimden 31.00 göterime çenli galdy, ortaça garaşyş 26.17 göterimden 26.35 göterime çenli ýokarlandy. Beýleki tarapdan, 12 aý öň ortaça syýasatyň çaklamasy 30.00 göterimde üýtgewsiz galar; Ortaça garaşyş 29.36 göterimden 29.06 göterime çenli azaldy. Öňümizdäki 12 aý üçin çaklamanyň iň pes çägi 26.00 göterimden 25.00 göterime çenli azalsa-da, ýokarky çäk 31.50 göterimde hemişelik galdy.