Daş erik, Toros daglarynyň bejeriş çeşmesi: 11 sagatlyk işiň her kilogramy üçin 500 lira

Antalýanyň Akseki we İbrady etraplaryny gurşap alýan ajaýyp Toros daglarynyň belent ýerlerinde tebigy ýagdaýda ösýän daş erik, ýerli ilatyň aşpezlik medeniýetinde aýratyn orny eýeleýär. Köpçüligiň arasynda "dag erik" ýa-da "ýabany erik" diýlip hem atlandyrylýan bu turş miwesi, ýetişen wagty uly yhlas bilen ýygnalýar. Adaty usullar bilen jam, guradylan miwe we turş ýasamakda ulanylýan bu ýörite miwe, Aksekiniň hasaba alnan ýerli tagamlaryndan biri bolan turşanyň iň möhüm çig malyny emele getirýär. Daglardan ýygnalan we gazanda 11 sagat gaýnadyp taýýarlanan daş erik turşusy indi bir kilogram üçin 500 lira bolýar.

Çylşyrymly geografiýadan başlap, tablisalara: Dag erikiniň 11 sagatlyk gaýnadyş başdan geçirmesi

Toros daglarynyň dik we dik eňňitlerinde öz-özünden ösýän daş eriklerini ýygnamak aňsat däl. Peopleerli adamlar kyn ýerlerde dik eňňitlere çykýarlar, erikleri haltalara doldurýarlar we köp zähmet bilen oba eltýärler. Oba getirilen miweler ilki bilen ýuwulýar we arassalanýar, soň bolsa odun odunyň üstünde uzak wagtlap gaýnadylýar we süzülýär.

Dag eriklerini ýygnamak we gaýtadan işlemek prosesiniň aşa agyrdygyny mälim eden ýerli öndürijilerden biri bolan Şengül Tak bu kyn başdan geçirmäni şu sözler bilen ýetirýär: "Bu erikleri dagdan köp ýygnaýarys. Biz halta doldurýarys we obalara getirýäris. Hinguwup, arassalap, erikleri süpürýäris we süpürýäris. Erik suwuny bölýäris we ýene 6 sagat gaýnadyp, galyňlaşdyrýarys. Jemi 11 sagat dowam edýän bu amaldan soň, suwumyz gaty turş yzygiderliligine ýetýär. "

Şengül Tak adaty usullar bilen taýýarlanan bu turşuň gaty dykyzdygyny we gymmatlydygyny aýdýar we 10 kilogram dag eriklerinden diňe 1 kilogram turş alyp biljekdigini nygtaýar. Synag maksady bilen şu ýyl 100 kilogram turş öndürendiklerini we satuwa çykarylandygyny mälim eden Tak, indiki ýyl önümçiligi hasam artdyrmak isleýändiklerini aýtdy. Tebigy turşuň aşhanada köp usulda ulanylýandygyny belläp, öndüriji bu bejeriş çeşmesinden salatlardan çorbalara çenli her naharda limonyň ýerine ileri tutulýandygyny aýdýar.

Aksekiniň hasaba alnan tagamy: Tarhananyň syry

Aksekide ýaşaýan Aýşe Çelik, Toros daglarynyň bu täsin miwesiniň, etrapda hasaba alnan tagamly tarhana turşuna hakyky ruhy berýän maddadygyny aýdýar. Çelik erik bişensoň, goňşulary bilen birleşip, agaçlary taýak bilen silkip erik ýygnamak üçin daglara gidendigini düşündirýär.

Gazyk tarhana ýasamagyň tapgyrlaryny paýlaşyp, Aýşe Çelik tarhana hakyky lezzet berýän dag erikidigini we prosesi şeýle jikme-jikleşdirýär: "Tarhana ýasamakda bölünen bugdaý, pomidor, gyzyl we ýaşyl burç ulanýarys. Ilki bilen bu maddalary bilelikde gaýnadýarys. Aýry bir gazanda, ýygnan dag eriklerini gaýnadýarys we tohumlaryndan süzýäris. Soň bolsa, bu gyzgyn erik suwuny gaýnadylan bugdaý döwülen garyndynyň üstüne guýuň we "Biz garyşdyrýarys."

Çelik bu ýörite garyndynyň bir gije dynç almak üçin galdyrylandygyny we ertesi gün garyndyny legenlere ýaýradyp, kölegede guradyp, gyş aýlarynda sarp ediljekdigini aýtdy.

Nar siropyndan has ýakymly we bejeriş

Bu gyşa taýýarlyk däbiniň Aksekidäki we onuň töweregindäki her bir öýde diri galmaga synanyşýandygyny aýdan Aýşe Çelik, daş erikden alnan turş miwäniň aşhanada çalşyp bolmajakdygyny aýtdy. Daş erik turşunyň salatlara we gap-gaçlara özboluşly hoşboý ys goşýandygyny aýdyp, Çelik önümiň gymmatyny açýar: "Biz bu turşuň nar turşundan has tagamly we ýokary hilli bolandygyny pikir edýäris. Bu düýbünden tebigy, goşundysyz we örän tagamly önüm. Şol bir wagtyň özünde ýerli ilat bilen bu turşuň gaty bejerijidigine ynanýarys."

Toros daglarynyň bu köp asyrlyk däbi Akseki we İbrady etraplarynda medeni mirasyň nesilden-nesle geçip gelmegi bilen dowam etdirilýär. Tebigatdan stoluň başyna bu agyr syýahat sebit ykdysadyýetine goşant goşýar we Anadolynyň unudylan tebigy tagamlaryny geljege alyp barýar.