Depressiýa diagnozynda emeli intellekt rewolýusiýasy: Akylly äýnekler jest we ses analizi bilen diagnozy aňsatlaşdyrar
Zonguldak BEUN-dan doktor Hakan Kaýyş, lukmanlara depressiýa we psihiatrik keselleri anyklamaga kömek etjek emeli intellekt bilen goldanýan akylly äýnek öndürdi.
Zonguldak Bülent Ecevit uniwersiteti (BEUN) hassahananyň çaga we ýetginjek akyl saglygy we keseller bölüminiň müdiri Dr. Fakultet agzasy Hakan Kaýyş psihiatriýa dünýäsinde düýpli tehnologiki täzelik etdi. Akyl bozulmalaryna we esasanam depressiýa diagnozyny has obýektiwleşdirmegi maksat edinýän "Maşyn öwrenmegi goldaýan depressiýany kesgitlemek ulgamy" atly programma üpjünçiligi, Türk patent we söwda belligi edarasy (TÜRKPATENT) tarapyndan "peýdaly model" hökmünde hasaba alyndy.
Emeli intellekt goldaýan karar mehanizmi nähili işleýär?
Taslamanyň jikme-jikliklerini paýlaşyp, doktor Hakan Kaýyş olaryň esasy maksadynyň köp psihiatrik näsazlyklar, esasanam depressiýa barada lukmanlara we näsaglara anyk we bitarap maglumatlary bermekden ybaratdygyny aýtdy. Ulgam enjamlarynyň ýönekeý äýnek köprüsinde ýerleşdirilen kamera we mikrofon enjamlaryndan ybaratdygyny mälim eden Kaýyş, programma üpjünçiligi çuňlugyny aşakdaky sözler bilen ýetirdi:
"Näsaglarymyz bilen geçirýän kliniki söhbetdeşliklerimizi käbir protokollaryň çäginde ýazga geçirýäris. Soňra bolsa, bu wideo ýazgylary ýörite döredilen kompýuterleşdirilen şekil analiz programmalary bilen gözden geçirýäris. Mikro mimikalary we kesellere mahsus maglumatlary tapmaga synanyşýarys. Kliniki gözleglerimiz indi gaty ösen derejä ýetdi. TÜBİTAK tarapyndan goldanýan taslamamyzda programma üpjünçiligimizi giňeltmäge dowam edýäris.
Dr. programma üpjünçiligini işläp düzmek prosesini Izmir Ykdysadyýet uniwersitetiniň Kompýuter in Engineeringenerçiligi kafedrasyndan Çynar Gedizlioğlu bilen bilelikde amala aşyrandyklaryny belläp geçdi. Kaýyş, psihiatriýa diagnozyny kesgitlemegiň ygtyýarlygynyň bütinleý lukmanlar bilen galjakdygyny we bu ulgamyň diňe güýçli kömekçi guraldygyny aýtdy. Tebigy söhbetdeşlik gurşawyny bozmazdan maglumatlary ýygnandyklaryny mälim eden hünärmen, ýaş wagtynda diagnoz goýulmaly newrode ösüş bozulmalaryna ünsi çekdi: "Psihiatrlar barlag wagtynda näsagyň ýüzündäki aç-açan zatlara baha berýärler. Biziň döreden ulgamymyz, bu maglumatlary açmagy adaty, awtomatiki we doly obýektiw gurluş edýär. Bu möhüm ähmiýete eýe, esasanam irki diagnoz goýlanda ýörite okuw bilen çalt ösüp bilýän autizm ýaly ýagdaýlarda. Diagnozy kabul etmekde kynçylyk çekýän maşgalalar üçin ynandyryjy we anyk subutnamalar bereris." Adaty lukmançylyk şahalaryndan tapawutlylykda, psihiatriýada gan barlagy ýa-da rentgen şöhleleri ýaly anyk anyklaýyş gurallarynyň ýokdugyny we diagnozyň tutuşlygyna lukmanyň näsagdan alýan anamnesi (hekaýa) tarapyndan emele gelendigini aýdýar. Kaýyş taslamanyň geljekdäki maksatlaryny paýlaşdy. Ulgamyň häzirki wagtda işleýändigini, ýöne derňew işini has çaltlaşdyrmak isleýändigini aýtdy: "Häzirki ileri tutýan maksadymyz, TÜBİTAK taslamamyzyň çäginde bu derňew işini doly awtomatlaşdyrmak we ony sekunt derejesine çenli azaltmak. Maksadymyz, synag tamamlan badyna lukmana giňişleýin töwekgelçilik we ýagdaý hasabatyny bermekden ybarat. Bu pikiri ilkinji gezek işläp düzenimizde, dünýä edebiýatynda şuňa meňzeş karar goldaw mehanizminiň ýokdugyny gördük.
Obýektiw maglumatlar bilen irki diagnoz döwri: Esasanam autizm üçin wada
Sekuntda hasabat bermek TÜBİTAK
goldawy bilen maksat edinilýär
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!